IV SAB/Wa 82/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B. P. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie nacjonalizacji przedsiębiorstwa postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. B. P. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie nacjonalizacji przedsiębiorstwa. Skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Małżonkowie pobierają świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2200 zł netto. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 54 m2, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Na wezwanie referendarza sądowego udokumentował wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie się, tj. przedstawił kopie dowodów wpłat z tytułu opłat czynszowych, energii elektrycznej, gazu, telefonu, telewizji, opłat na PZU Życie oraz zakupu leków. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Z dyspozycji art. 243 § 1, art. 245 §§ 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Rozpoznawany wniosek zawiera żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, a zatem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w tym zakresie jest zaś wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na ponoszenie kosztów tego postępowania jest obiektywnie niemożliwe. Wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy bowiem wyłącznie osób posiadających nadwyżkę środków finansowych. Obejmuje on wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, z których możliwe jest poczynienie - bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - pewnych oszczędności. Ocena możliwości finansowych strony, dokonana przez pryzmat osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków, niezbędnych do utrzymania się, uzasadniała odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Z przesłanych do sądu dokumentów wynika, że skarżący osiąga dochód z emerytury, który po zsumowaniu z dochodem żony (emerytura) wynosi 2.200,41 zł netto. Kwota ta znacznie przewyższa kwotę przeznaczaną miesięcznie przez stronę na wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych dwuosobowej rodziny skarżącego. Te udokumentowane przez skarżącego wydatki oscylują bowiem w granicach ok. 500 - 700 zł miesięcznie (biorąc pod uwagę wysokość opłat ponoszonych miesięcznie na: energię elektryczną, czynsz, gaz, składkę do PZU Życie - 22,20 zł miesięcznie na każdego z małżonków, leki - wg załączonych faktur VAT z lipca 2008 r., na łączną kwotę 186,17 zł). W wyliczeniu tym nie zostały uwzględnione przedłożone dowody wpłaty na rzecz T. Sp. z o.o. (telewizja) oraz T. S.A., albowiem wydatki z tego tytułu nie zostały poniesione przez skarżącego i jego żonę - wpłaty dokonał P. P., a więc osoba, która nie została wskazana przez skarżącego jako pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zakładając nawet, że wyliczona powyżej kwota ulegnie zwiększeniu o koszty wyżywienia oraz ubrania, należy stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego nie uniemożliwia mu pokrycia kosztów postępowania w sprawie wszczętej wniesioną przez niego skargą. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem uwzględnić sytuację majątkową wnioskodawcy oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości kosztów postępowania w sprawie. Zestawienie wysokości dochodu, którym skarżący miesięcznie dysponuje na zaspokojenie potrzeb życiowych dwóch osób, z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby i wielkością przeciętnych potrzeb życiowych jednej osoby prowadzi zaś do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny, ponieść koszty opłat sądowych, tym bardziej, że ich uiszczenie jest rozłożone w czasie, bowiem na obecnym etapie postępowania jedyną wymagalną opłatę stanowi wpis od skargi w wysokości 100 zł. Również koszt działania adwokata w sprawie, której dotyczy wniesiona skarga, jest ustanowiony w takiej wysokości, którą skarżący jest w stanie ponieść (240 zł - por. § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Wniosek taki jest uprawniony w sytuacji, kiedy wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez małżonków P. przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy, zaś wnioskodawca nie wykazał, że ponosi inne, szczególne i uzasadnione wydatki, związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Reasumując, wysokość oraz jednorazowy charakter kosztów postępowania, w odniesieniu do przedstawionej powyżej sytuacji finansowej skarżącego, posiadającego stałe dochody oraz wsparcie finansowe członków rodziny - co można wywodzić z faktu ponoszenia opłat za media (telefon, telewizja) przez Pana P. P. - pozwalają uznać, że poniesienie kosztów postępowania nie przekracza możliwości finansowych skarżącego, ponadto nie sprowadzi na niego zagrożenia o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skoro przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja rodzinna i majątkowa nie wypełnia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.