IV SAB/Wa 84/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 30stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] sierpnia 1999 r., z dnia [...] sierpnia 1998 r. oraz z dnia [...] lipca 1998 r. postanawia: odrzucić skargę. W. M. w dniu 22 marca 2005 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] sierpnia 1999 r., z dnia [...] sierpnia 1998 r. oraz z dnia [...] lipca 1998 r. W uzasadnieniu podniosła, iż Prezes ZUS w W. nie rozpatrzył jej wniosku z dnia 13 września 2004 r. o wycofanie z obrotu prawnego wspomnianych decyzji. Dodała nadto, że przedmiotowe decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa, zatem Prezes ZUS zgodnie z art. 167 K.p.a. obowiązany był z urzędu stwierdzić ich nieważność. W odpowiedzi na skargę z dnia 13 czerwca 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. wnosił o oddalenie skargi W. M.. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że skarżąca odwołała się do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. od decyzji ZUS - Oddziału we W. z dnia [...] czerwca 1999 r. o zawieszeniu emerytury za 1998 r. w związku z przekroczeniem wyższej kwoty granicznej z tytułu prowadzanej działalności gospodarczej. Wyrokiem z dnia [...] lutego 2003 r. Sąd Okręgowy we W. oddalił przedmiotowe odwołanie W. M., a Sąd Apelacyjny we W. wyrokiem z dnia [...] lipca 2004 r. oddalił apelację W. M. od powyższego wyroku. Sprawa skarżącej, zdaniem organu rentowego, została zatem prawomocnie zakończona, zaś Sądy obu instancji nie stwierdziły, by zaskarżona decyzja ZUS - Oddziału we W. naruszała prawo. Podniesiono ponadto, iż wskutek wniosku W. M. o stwierdzenie przez Prezesa ZUS nieważności kwestionowanej decyzji - organ rentowy pismem z dnia 8 listopada 2004 r. poinformował skarżącą, iż Prezes ZUS nie może rozpatrywać w trybie skargowym decyzji organów ZUS, które podlegają kontroli sądów powszechnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Żądania zawarte w skardze W. M. nie mieszczą się w kognicji sądu administracyjnego. Właściwość sądu administracyjnego określona jest w art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej u.p.p.s.a./. Przepis ten wskazuje, jakie akty i czynności organów administracji publicznej podlegają kontroli sądu administracyjnego. Nadto, zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy, sąd administracyjny jest właściwy w sprawach skarg na bezczynność organu jedynie w przypadkach określonych w pkt 1-4 wspomnianego przepisu. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej dopuszczalne jest zatem tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowienia oraz innych aktów i czynności. W sprawach emerytur i rent przewidziano drogę postępowania przed sądem powszechnym /art. 4778 w zw. z art. 476 § 2 K.p.c./. Oznacza to, że wyłączona została droga sądowoadministracyjna, albowiem nie jest dopuszczalna dwutorowość postępowań sądowych. Przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych / t. j. Dz. U. Nr 39 z 2004 r., poz. 353 ze zm./ w art. 114 wyraźnie przewidują możliwość ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Jeżeli w sprawie orzekał Sąd, to możliwe jest również wznowienie postępowania sądowego na podstawie przepisów K.p.c. Z akt sprawy wynika, iż decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału we W. z dnia [...] sierpnia 1999 r., [...] sierpnia 1998 r. oraz [...] lipca 1998 r. dotyczą zawieszenia świadczenia emerytalnego w związku z przekroczeniem wyższej kwoty granicznej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, są zatem decyzjami z zakresu zaopatrzenia emerytalno - rentowego. W.M. jako podmiot uprawniony do przedmiotowego świadczenia, mogła wnieść odwołanie od decyzji organu rentowego do Sądu Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - zgodnie z pouczeniem zawartym w przedmiotowych decyzjach, albowiem jest to sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 476 § 2 K.p.c. Sąd stwierdził, że W. M. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddziału we W. z dnia [...] czerwca 1999 r. do Sądu Okręgowego we W.. Przedmiotowa sprawa została prawomocnie rozstrzygnięta: wyrokiem z dnia [...] lutego 2003 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy we W. oddalił odwołanie W. M., zaś Sąd Apelacyjny we W. wyrokiem z dnia [...] lipca 2004 r., sygn. akt [...] ,oddalił jej apelację od powyższego orzeczenia. Wprawdzie art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm./ przewiduje możliwość uchylenia, zmiany lub unieważnienia - na zasadach określonych w K.p.a. - ostatecznych decyzji ZUS z tych samych powodów co i art. 114 przywołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale tylko w odniesieniu do decyzji ZUS, od których nie wniesiono odwołania do Sądu, a ponadto przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent oraz ich wysokości - art. 83a ust. 4 . Bezsporne jest, że sprawa skarżącej dotycząca uprawnień do emerytury, która została zawieszona wobec przekroczenia limitu dochodów - była przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd Powszechny w obu instancjach na skutek odwołania od decyzji organu rentowego wniesionego przez skarżącą, a zatem nie może być zastosowany tryb z art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Podkreślić nadto należy, iż w trybie art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ostateczne decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie wniesiono odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych mogą być uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w K.p.a. jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony /tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 lutego 2003 r., III KKO 18/02, OSNP z 2004 r. nr 5, poz. 91/. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że skarga W. M. jest niedopuszczalna i na podstawie regulacji art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.