IV SAB/Wa 91/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi I. B. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2015 r. nr [...] o ustaleniu odszkodowania, 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia odwołania, 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 5. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej I. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia 3 lutego 2017 r. I. B. reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności oraz z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 5,57 ha, położonej w obrębie [...], gmina [...], powiat [...] w związku z realizacją inwestycji pn. "Budowa gazociągu wysokiego ciśnienia [...] relacji [...] wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi na terenie województwa [...] w powiecie [...] i [...]". Skarżąca wniosła o: 1. zobowiązanie Ministra do rozpatrzenia odwołania w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10 000 zł; 4. dopuszczenie dowodu z pism: z dnia 7 kwietnia 2015 r., 23 czerwca 2016 r., 10 listopada 2016 r. na okoliczność wezwania do usunięcia naruszenia prawa; 5. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podał, że pismem z dnia 12 listopada 2015 r. organ I instancji przesłał odwołanie skarżącej z dnia 9 listopada 2015 r. Pomimo złożonego w terminie odwołania skarżąca do dnia dzisiejszego nie otrzymała decyzji rozstrzygającej odwołanie. Pismami z dnia 7 kwietnia 2015 r., 23 czerwca 2016 r., 10 listopada 2016 r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Organ odwoławczy od dnia 14 stycznia 2016 r. jest w zwłoce w rozpatrzeniu odwołania, do dnia wniesienia skargi nie zostały podjęte żadne czynności zarówno prawne jaki i faktyczne, przede wszystkim ani razu nie został przedłużony termin na rozpatrzenie sprawy, pomimo złożenia aż 3 pism w przeciągu roku wzywających o zaprzestanie naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę (pismo z dnia 13 marca 2017 r.) organ wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ przyznał, że powyższe postępowanie nie zostało rozpatrzone w terminie wynikającym z k.p.a., niemniej brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działa organu. Od kilku lat liczba spraw jest bardzo duża i znacznie przewyższa możliwości kadrowe organów. W związku z tym prowadzeniem szeregu nowych inwestycji na terenie kraju ilość spraw tego rodzaju sukcesywnie się powiększa, a sprawy muszą być rozpatrywane według kolejności wpływu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż w myśl art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jej przedmiotem jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Jeżeli, jak w niniejszej sprawie, skarga dotyczy bezczynności organu administracji, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 k.p.a. W niniejszej sprawie skarżąca kilkukrotnie pisemnie wzywała Ministra do usunięcia naruszenia prawa. Ostatnie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zawarte w piśmie z dnia 10 listopada 2016 r. do organu wpłynęło w dniu 17 listopada 2016 r. Zatem skarżąca spełniła formalny warunek do wniesienia skargi na bezczynność organu. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Według naczelnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 12 k.p.a. organy administracji winny działać w sprawie wnikliwie i szybko. W myśl art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie, jak i w doktrynie utrwalił się pogląd, że bezczynność ma miejsce wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem aktu. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 16 listopada 2015 r. do organu wpłynęło odwołanie skarżących od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. Stosownie do treści art. 35 § 3 k.p.a. termin załatwienia przedmiotowej sprawy upływał w dniu 16 grudnia 2015 r. Minister terminu tego nie dochował, jak również nie dopełnił obowiązku powiadomienia strony postępowania o przyczynach zwłoki w załatwianiu sprawy, jak również nie podał nowego terminu wydania rozstrzygnięcia. Dopiero po otrzymaniu skargi z dnia 3 lutego 2017 r. Minister podjął pierwsze czynności w sprawie, które zakończyły się wydaniem w dniu [...] marca 2017 r. decyzji nr [...] o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Z powyższych okoliczności wynika, że Minister po wniesieniu skargi, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd wydał decyzję w przedmiotowej sprawie. Oznacza to, że z datą wydania decyzji organ nie pozostawał już w bezczynności. Wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). W tych warunkach postępowanie sądowe zainicjowane niniejszą skargą stało się bezprzedmiotowe, dlatego też podlegało ono umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zaistniała w sprawie bezczynność w okresie od dnia 17 grudnia 2015 r. do dnia 12 marca 2017 r. miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestę Sąd miał na uwadze, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że Minister nie rozpatrzył odwołania skarżącej miesięcznym terminie określonym art. 35 § 3 k.p.a., a więc do dnia 16 grudnia 2015 r., jak również nie dopełnił obowiązku powiadomienia strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia jej odwołania. Wydanie decyzji w wyniku rozpatrzenia odwołania nastąpiło dopiero w dniu [...] marca 2017 r. W tych warunkach stwierdzić należy, że organ w rozpatrzeniu odwołania skarżącej pozostawał zwłoce przez okres kilkunastu miesięcy, a więc dopuścił się rażącego naruszenia art. 12 § 1, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł, miarkując jej wysokość i uwzględniając, że nastąpiło rozstrzygnięcie sprawy, co skutkowało umorzeniem postępowania w zakresie zobowiązania go do rozpoznania odwołania. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 506/16, (dostępny w CBOSA), że przyznanie sumy pieniężnej jest jednym ze środków służących realizacji postulatu szybkości postępowania przed organami państwa (sądami, organami administracji). To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa bowiem stanowiska, że może być ona przyznana w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (LEX nr 2273053). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.