IV SAB/Wa 94/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosków dotyczących udzielania informacji w sprawie rozliczenia konta płatnika składek oraz określenia zobowiązania, korekt i prawidłowych naliczeń postanawia odrzucić skargę. M. S. w piśmie z dna 17 listopada 2014 r., sprecyzowanym pismem z dnia 14 stycznia 2015 r., wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosków z dnia 23 września 2013 r., z dnia 26 lutego 2014 r., z dnia 14 maja 2014 r., z dnia 27 sierpnia 2014 r. i z dnia 25 września 2014 r. oraz w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 4 lipca 2014 r., który dotyczy udostępnienia informacji publicznej. Sprawa ze skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 4 lipca 2014 r. o udostepnienie informacji publicznej prowadzona jest pod sygn. akt II SAB/Wa 1067/14, natomiast sprawa ze skargi na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosków z dnia 23 września 2013 r., z dnia 26 lutego 2014 r., z dnia 14 maja 2014 r., z dnia 27 sierpnia 2014 r. i z dnia 25 września 2014 r. została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wa 94/15 (wcześniej II KO/Wa 36/15). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Normy kształtujące podstawy systemu sądownictwa, zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zakładają określenie właściwości sądów administracyjnych przez ustawodawcę w sposób pozytywny. Zgodnie bowiem z art. 175 ust. 1 ustawy zasadniczej, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184). Ostatnią z powołanych norm konstytucyjnych ustawodawca rozwinął w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Zasadę pozytywnego określenia właściwości sądów administracyjnych konkretyzują w głównej mierze przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa. W pierwszej kolejności należy powołać art. 3 § 1 i 2 ppsa stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a Z kolei zgodnie z art. 3 § 3 ppsa, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pozytywne określenie właściwości oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 ppsa oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 ppsa. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 ppsa, oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji). Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że analiza wniosków skarżącego z dnia 23 września 2013 r., z dnia 26 lutego 2014 r., z dnia 14 maja 2014 r., z dnia 27 sierpnia 2014 r. i z dnia 25 września 2014 r., znajdujących w nadesłanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych aktach sprawy, wskazuje, że w ocenie strony Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się nieprawidłowości w zakresie rozliczenia jego konta jako płatnika składek. M. S. domaga się podania salda składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, przekazania dokumentacji rozliczenia oraz oczekuje prawidłowego określenia zobowiązania oraz dokonania właściwych naliczeń i korekt. W skardze kwestionuje bezczynność Zakładu Ubezpieczeni Społecznych polegającą na braku odpowiedzi na wskazane pisma w przewidzianym terminie. Wobec tak określonego przedmiotu zaskarżania, należy wskazać, że zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje m.in. w sprawach ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Przy czym stosownie do treści art. 32 powołanej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m.in. w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Jak stanowi art. 83 ust. 2 tej samej ustawy od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W myśl zaś art. 83 ust. 3 ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Powołane wyżej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują zatem, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne (zob. też np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 1464/11. Lex nr 1126329). Z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą więc do zakresu spraw cywilnych, podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego). W tej sytuacji sąd administracyjny nie ma kompetencji do kontroli wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji w przedmiocie składek na ubezpieczenie społeczne, czy też na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W konsekwencji sąd administracyjny nie może również orzekać, co do bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę M. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odpowiedzi na pisma (z dnia 23 września 2013 r., z dnia 26 lutego 2014 r., z dnia 14 maja 2014 r., z dnia 27 sierpnia 2014 r. i z dnia 25 września 2014 r.) za niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.