IV SAB/Wa 99/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie nierozpatrzenia odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz skarżącej E. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W piśmie z dnia 22 grudnia 2014 r. E. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania na rzecz skarżącej z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], [...]. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącej do udzielenia informacji, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem do Sądu skargi na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju wyczerpał tryb z art. 37 § 1 kpa. Wezwanie powyższe doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 marca 2015 r. W odpowiedzi na wskazane wezwanie pełnomocnik skarżącej, zamiast udzielić odpowiedzi czy wyczerpał tryb z art. 37 § 1 kpa, w piśmie z dnia 3 marca 2015 r. cofnął skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z powołanych regulacji wynika zatem, że wyczerpanie stosownych środków zaskarżenia jest podstawową przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W przypadku skargi na bezczynność organu, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 kpa stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że przed wniesieniem skargi do Sądu na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju, skarżąca nie wyczerpała trybu przewidzianego w art. 37 § 1 kpa, gdyż nie wniosła wezwania do usunięcia naruszenia prawa do wymienionego organu. Za takie wezwanie nie można uznać pisma z dnia 29 września 2014 r. wniesionego przez pełnomocnika skarżącej wzywającego do niezwłocznego załatwienia sprawy i udzielenia informacji o stanie sprawy – znajdującego się w aktach administracyjnych – skierowanego do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju Naczelnika Wydziału ds. Odszkodowań, ponieważ nie spełnia ono przesłanek określonych w art. 37 § 1 kpa, gdyż Ministerstwo – Naczelnik Wydziału ds. Odszkodowań nie jest organem administracji publicznej, lecz jednostką pomocniczą Ministra służącą do wspomagania Ministra w realizacji jego zadań. Ponadto z przepisu art. 37 § 1 kpa jednoznacznie wynika, że na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, nie zaś wezwanie do niezwłocznego załatwienia sprawy i udzielenia informacji o stanie sprawy. Fakt ustanowienia w niniejszej sprawie przez skarżącą profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem, implikuje konieczność uznania, że pełnomocnik ten winien znać właściwy środek prawny i termin, w którym należało złożyć wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oraz winien mieć świadomość jego uchybienia, bowiem od profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem czy radcą prawnym wymaga się większej niż od samego skarżącego staranności przy dokonywaniu czynności zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Kwalifikowany pełnomocnik nie może uchylić się od ujemnych konsekwencji procesowych zaniedbań wynikających z jego niewiedzy. Adwokat i radca prawny są bowiem podmiotami profesjonalnymi z założenia dysponującymi zawodową wiedzą nie tylko o ciążących na nich obowiązkach i przysługujących uprawnieniach, ale co do obowiązujących unormowań sądowoadministracyjnych w ogóle i od których należy wymagać znajomości obowiązujących regulacji procesowych. Zarówno adwokaci, jak i radcowie prawni zawodowo świadczą usługi w zakresie pomocy prawnej, a w szczególności udzielania porad prawnych oraz występowania przed sądami i organami (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. z 2014 r., poz. 635 z późn. zm.; art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, Dz. U. z 2014 r., poz. 637 z późn. zm.). Nie można mieć wątpliwości, że zarówno adwokaci, jak i radcowie prawni uzyskują prawo samodzielnego wykonywania zawodu po starannym przygotowaniu merytorycznym, tak teoretycznym, jak i praktycznym (art. 75 i nast. Prawa o adwokaturze oraz art. 32 i nast. ustawy o radcach prawnych), a sama działalność zawodowa adwokatów i radców prawnych winna być świadczona ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki (art. 3 ust. 2 ustawy o radcach prawnych; por. § 8 Kodeksu etyki adwokackiej). Z tych względów Sąd ma prawo zakładać, że reprezentujący stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym adwokat bądź radca prawny posiada wiedzę o prawach i obowiązkach procesowych, zarówno ciążących na mocodawcy, jak i ciążących na nim samym, jako profesjonalnym reprezentancie. Niezłożenie zatem wezwania do usunięcia naruszenia prawa z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi, a więc z co najmniej trzydziestodniowym wyprzedzeniem, wynikającym z terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej, zakreślonych w art. 35 kpa, stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997 r., IV SAB 31/97, OSP 1998, z. 10, poz. 185, z glosą B. Adamiak, Lex nr 33884), albowiem dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia do organu jakiegokolwiek środka prawnego, dopóty wniesienie skargi do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne, gdyż postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych działań, dostępne podmiotowi w postępowaniu administracyjnym, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne. Istotą i celem takiego środka jest bowiem stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania przez ten organ, który pozostaje w bezczynności i to tylko w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu, a takiej dodatkowej możliwości weryfikacji własnego działania w niniejszej sprawie organ został pozbawiony. Jednocześnie wyjaśnić należy, że cofnięcie skargi dokonane wnioskiem z dnia 3 marca 2015 r. jest bezskuteczne i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a to z tej przyczyny, że rozpatrzenie oświadczenia strony o cofnięciu skargi jest prawnie możliwe i dopuszczalne wówczas, gdy skarga jest dopuszczalna i nie zawiera żadnych braków formalnych, które uniemożliwiałyby jej rozpoznanie. W niniejszej sprawie oświadczenie z dnia 3 marca 2015 r. cofające skargę było poprzedzone stosownym wezwaniem z dnia 23 lutego 2015 r. do udzielenia informacji odnośnie wyczerpania trybu z art. 37 § 1 kpa, który to tryb, jak wynika z akt sprawy, nie został wyczerpany, a to powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powyższej ustawy, mimo jej cofnięcia, a nie umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Wobec tego oświadczenie cofające skargę nie mogło wywrzeć przed Sądem określonych skutków ze względu na wystąpienie negatywnej przesłanki wykluczającej jego uwzględnienie. Wobec niewyczerpania przez skarżącą środka prawnego, jaki służył jej w postępowaniu administracyjnym przed organem wskazanym w sprawie, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzygając o zwrocie wpisu od skargi na mocy art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy.