IV SO/Wa 40/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku K. R. o wymierzenie grzywny Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. za nieprzekazanie skargi na bezczynność tego organu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. K. R. wnioskiem z dnia 23 września 2013r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie zarejestrowanej pod sygn. IV SO/Wa 40/13. We wniosku oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych tej sprawy bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Podała, że wspólnie z mężem (R. R.) prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 165 m2, nieruchomość rolną, która nie przynosi dochodu (3,93 ha), działkę o powierzchni 355 m2. Skarżąca wyjaśniła, że otrzymuje emeryturę w wysokości 1208 zł. brutto miesięcznie, jej mąż pobiera rentę inwalidzką w wysokości 1306 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 1 października 2013r., wydanym na podstawie art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) wezwał skarżącą do przedstawienia – w terminie siedmiu dni licząc od dnia doręczenia wezwania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie - złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych), b) dokumentów potwierdzających podaną we wniosku wysokość świadczeń (emerytalnych, rentowych) otrzymywanych przez K. i R. R. np. odcinka wypłaty świadczenia z sierpnia lub września 2013 r., kopii decyzji właściwego organu rentowego o przyznaniu (waloryzacji) świadczeń, c) oświadczenia czy skarżąca lub jej mąż starali się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy wsparcia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; jeżeli tak, to czy otrzymali tę pomoc i w jakiej wysokości, e) zestawienia wydatków związanych z eksploatacją domu, kosztami zakupu leków, zakupem pożywienia, środków czystości oraz innych dóbr i usług, niezbędnych do codziennej egzystencji oraz ich udokumentowania. Skarżąca w terminie określonym w wezwaniu nadesłała do Sądu pismo, w którym zażądał wyjaśnienia: "w jakiej sprawie toczy się postępowanie, w jakim celu toczy się postępowanie, w jakim charakterze my występujemy w tym postępowaniu, jaki organ złożył do sądu skargę w tej sprawie i jest stroną przeciwną w tym postępowaniu". Pismem z dnia 17 października 2013r. Sąd poinformował skarżącą o przedmiocie postępowania. Mając na uwadze że strona niezrozumiała treści zarządzenia z dnia 1 października 2013r., nie wiedziała której ze spraw wszczętych przed sądem administracyjnym przez skarżącą ono dotyczy, referendarz sądowy poinformował skarżących o wyznaczeniu dodatkowego terminu na wykonanie wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, określonego w zarządzeniu z dnia 1 października 2013r. Skarżąca nie nadesłała dotychczas dokumentów i oświadczeń wskazanych w zarządzeniu z dnia 1 października 2013r. Stwierdzono, co następuje: Należy przede wszystkim zaznaczyć, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz popodkreśla, że z przepisu art. 246 § 1 powołanej ustawy, w którym mowa o przyznaniu prawa pomocy osobie fizycznej (zarówno w zakresie całkowitym jak i częściowym), wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy. Z zawartego w tym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Z kolei z art. 255 P.p.s.a. wynika, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego na formularzu PPF wniosku i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości oraz stanu rodzinnego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego strony. Należy podkreślić, że jeśli dane podawane przez wnioskodawcę są niekompletne lub uchyla się on do zobrazowania w pełni swojej sytuacji materialnej, rozpoznający wniosek Sąd nie ma obowiązku prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie tejże sytuacji. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca nie podjęła nawet próby wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy. Z przedstawionych powodów referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 powołanej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.