IV SO/Wa 44/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata postanawia: 1. odmówić ustanowienia adwokata z urzędu; 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. R. K. (dalej: "wnioskodawczyni") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Jako przedmiot zaskarżenia wskazała decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nadania statusu uchodźcy. Wnioskodawczyni podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem. Zarządzeniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku poprzez: - złożenie oświadczenia o źródłach utrzymania jej i jej syna w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania – w szczególności przez wyjaśnienie skąd skarżąca czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, - podanie wszelkich wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, przeciętnie w miesiącu wraz ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków; - złożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; - złożenie oświadczenia, jaki skarżąca ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania, należy przedstawić kopię umowy najmu. W piśmie z dnia 14 września 2015 r. skarżąca oświadczyła, że od narodzenia syna (19 lipca 2015) otrzymuje 1200 zł pomocy socjalnej przyznawanej w procedurze uchodźczej. Wskazała następujące wydatki miesięczne: mleko dla dziecka – 90 zł, pampersy – 150 zł, środki pielęgnacji – 75 zł, wyżywienie – od. 500 do 700 zł, środki czyszcząco-piorące – 40 zł, bilety ZTM – 50 zł. Wskazała także, że czasami opłaca rachunki za wodę ok. 125 zł, oraz rachunki za gaz – ok. 125 zł. Wnioskodawczyni podała, że posiada konto, ale nie ma na nim aktualnie żadnych środków. Ponadto oświadczyła, że przebywa w mieszkaniu wynajmowanym przez jej męża R. K. Do pisma dołączyła kopię umowy najmu zawartą w dniu [...] czerwca 2015 r., z której wynika m. in., że R. K. wynajmuje mieszkanie w W., miesięczny czynsz najmu wynosi 1200 zł, ponadto najemca zobowiązany jest do ponoszenia kosztów związanych z użytkowaniem lokalu, tj. opłaty za energię elektryczną, wodę i kanalizację, gaz i wywóz nieczystości stałych. Wnioskodawczyni ponownie została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni, poprzez złożenie wyciągów z posiadanych przez jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych) oraz do wykazania dochodów męża wnioskodawczyni a w przypadku ich nieuzyskiwania – do wskazania źródła utrzymania męża wnioskodawczyni. Wezwanie do uzupełnia wniosku zostało doręczone w dniu 26 września 2015 r. Termin do dokonania tej czynności upłynął w dniu 5 października 2015 r. Wnioskodawczyni nie uzupełniła wniosku w powołanym terminie. Stwierdzono, co następuje: W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 p.p.s.a. Według przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. g) p.p.s.a., zmienionego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) i mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 2 tej ustawy, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych skarżący w sprawach dotyczących udzielania cudzoziemcom ochrony. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonym na urzędowym formularzu PPF jako przedmiot zaskarżenia wskazała decyzję rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nadania statusu uchodźcy. Zatem przedmiot sprawy dotyczy udzielenia ochrony międzynarodowej. Sprawy wydawania tych decyzji regulują przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.). W rezultacie, wnioskodawczyni w granicach niniejszej sprawy jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych, rozpoznanie tego wniosku w omawianym zakresie jest zbędne (art. 249a p.p.s.a.). Rozpoznając natomiast wniosek w zakresie ustanowienia adwokata, stwierdzono, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPF wynikało jedynie, ze wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małoletnim synem, nie posiada majątku, nie uzyskuje dochodów. Stąd konieczne było wezwanie do uzupełnienia wniosku, przede wszystkim o wykazanie źródeł utrzymania. Z pisma z dnia 14 września 2015 r. wnika, że wnioskodawczyni i jej dziecko otrzymują pomoc socjalną w wysokości 1200 zł. Ponadto wskazał, że mieszka z mężem, który wynajmuje mieszkanie (czynsz wynosi 1200 zł miesięcznie). Powyższe informacje, w ocenie referendarza sądowego, w dalszym ciągu nie mogły stanowić podstawy dokonania rzetelnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawczyni, w związku z czym została ona wezwana do nadesłania wyciągów z konta bankowych męża oraz wykazania jego dochodów. Zdaniem referendarza sądowego sytuacja majątkowa męża skarżącej niewątpliwie wpływa na możliwości płatnicze wnioskodawczyni, związane z jej udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na to wezwanie. Wobec powyższego, skoro wnioskodawczyni nie uzupełniła wniosku w tym zakresie, to tym samym nie wykazała, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia na podstawie art. 249 a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. g), art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.