IV SO/Wa 51/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Małgorzata Małaszewska-Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie z wniosku A. S. o wymierzenie grzywny Szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. A. S. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od wniosku o wymierzenie Szefowi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów grzywny, w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.), złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w niniejszej sprawie. Ze złożonego w dniu 10 stycznia 2013 r. formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku ani zgromadzonych oszczędności. Skarżący od dnia 4 stycznia 2013 r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. A. S. oświadczył, że jest "długotrwale, strukturalnie bezrobotny", utrzymuje się z zaciągniętego długu w wysokości około 185.000 zł. Ponieważ oświadczenie skarżącego z dnia 10 stycznia 2013 r. było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziło wątpliwości, pismem Sądu z dnia 17 stycznia 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: 1. do nadesłania kopii dokumentu (np. umowy, zaświadczenia banku) potwierdzającego powstanie zobowiązania, tworzącego dług w wysokości 185.000 zł, będący źródłem utrzymania skarżącego, a także dokumentu wskazującego aktualną wysokość zadłużenia, 2. do złożenia oświadczenia, czy skarżący spłaca aktualnie zaciągnięty dług w wysokości 185.000 zł. W razie odpowiedzi twierdzącej zobowiązany był do nadesłania dokumentu (np. potwierdzenia wpłaty, zaświadczenia banku) uwiarygodniającego tę okoliczność, 3. do złożenia oświadczenia, czy wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne - jeżeli tak, to należało nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę). Przedmiotowe wezwanie A. S. otrzymał 1 lutego 2013 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych sprawy, k-37). W piśmie z dnia 3 lutego 2013 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 17 stycznia 2013 r., A. S. oświadczył, że nie posada dokumentu potwierdzającego istnienie długu w wysokości 185.000 zł. Wskazał, iż nie spłaca zadłużenia, na które się powoływał. Skarżący przedłożył kserokopię postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia [...] kwietnia 2010 r., z którego wynika, iż w stosunku do niego prowadzone było postępowanie egzekucyjne, którego wierzycielem był Sąd Rejonowy dla [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Koszty postępowania egzekucyjnego ustalono na kwotę 298,88 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. A. S. ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Żąda on bowiem zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) w niniejszej sprawie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie. W sytuacji, gdy skarżący określa siebie jako osobę "długotrwale, strukturalnie, bezrobotną", ustalenie źródła i rzeczywistej wielkości zobowiązania generującego dług w wysokości 185.000 zł, które to środki stanowić mają źródło utrzymania wnioskodawcy, jest konieczne do stwierdzenia, czy w istocie spełnia on wskazane wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tej przyczyny wystosowane do skarżącego wezwanie obejmowało obowiązek udokumentowania faktu powstania tego zobowiązania oraz wykazania aktualnej wysokości zadłużenia z tego tytułu. W ocenie Sądu, wyjaśnianie zawarte w piśmie z dnia 3 lutego 2013 r., odnoszące się do wezwania Sądu w omawianym zakresie, nie może być uznane za wystarczające, bowiem informacje w nim zawarte nie dają możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Po pierwsze należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wskazał żadnych powodów, które świadczą o braku możliwości udokumentowania powstania zobowiązania oraz aktualnej wysokości zadłużenia. Lakoniczne stwierdzenie skarżącego, iż "nie posiadam dokumentu potwierdzającego dług w wysokości 185.000 zł ale dodam, że żyję i nie śmierdzę" nie spełnia wskazanego wymogu. W ocenie Sądu, jeżeli ta okoliczność ma stanowić podstawę do uznania, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, winna być odpowiednio udokumentowana. Skarżący zobowiązany był zatem do złożenia do akt sprawy stosownych dokumentów, tj. umowy zawartej z osobą fizyczną udzielającą wskazanej pożyczki lub chociażby oświadczenia tej osoby. Treść powołanego wyżej art. 246 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że pomoc Państwa w poniesieniu kosztów postępowania przed sądem stosowana jest wobec osób znajdujących się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając rzetelność strony w przedstawianiu informacji o jej możliwościach płatniczych należy więc zakładać, że deklarowany przez nią stan ubóstwa wiąże się z konicznością skrupulatnego planowania wydatków gospodarstwa domowego, co w szczególności wymaga wiedzy o wysokości zarówno bieżących jak i zaległych zobowiązań pieniężnych. Tymczasem skarżący podaje kwotę zadłużenia orientacyjnie, szacując ją na około 185.000 zł, a wezwany do wskazania, czy prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne przedstawia jedynie kserokopię postanowienia komornika sądowego sprzed prawie trzech, o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego w sprawie, w której wierzycielem był Sąd Rejonowy dla [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a nie osoba fizyczna. Nie przedstawia zatem dokumentów, które mogłyby być pomocne przy ocenie jego aktualnych możliwości płatniczych. Przypominając, że z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania, należy skonstatować, że oświadczenie A. S. z dnia 3 lutego 2013 r. i dołączona do niego kserokopia dokumentu źródłowego nie czynią zadość wezwaniu z dnia 17 stycznia 2013 r. w sposób pozwalający na dokonanie pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. W sytuacji natomiast, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej dokumentów lub oświadczeń, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W konsekwencji, odstępując od należytego wyjaśnienia okoliczności związanych z powstaniem i wysokością długu, który stanowić ma źródło jego utrzymania, wnioskodawca uniemożliwił uwzględnienie przedmiotowego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Należy jednocześnie mieć na uwadze, że odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w niniejszym postanowieniem nie oznacza automatycznie, że wykazane przez niego stan majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie przez niego kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych, niejasnych i przeczących sobie informacji, wykonaniem wezwania z dnia 17 stycznia 2013 r. Okoliczności te spowodowały, iż nie jest możliwe obecnie ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.