IV SO/Wa 7/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z wniosku J. J. o wymierzenie grzywny Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu za naruszenie art. 714 1 § 2 Kodeksu cywilnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek J. J. o wymierzenie grzywny Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu za naruszenie art. 714 1 § 2 Kodeksu cywilnego. J. J. (dalej również jako: "wnioskodawca") złożył w dniu 21 marca 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżący oświadczył, ze nie posiada jakiegokolwiek majątku i nie uzyskuje dochodów. Zarządzeniem z dnia 25 marca 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę: 1) do złożenia oświadczenia w sprawie źródeł jego utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia: - jakie środki i w jakiej wysokości uzyskał od osób życzliwych w okresie ostatnich trzech miesięcy, - czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna - jeżeli tak, do nadesłania zaświadczenie z właściwego urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność i wskazujące, czy i ewentualnie w jakiej wysokości skarżący otrzymuje lub otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, - czy otrzymuje świadczenie rentowe - jeżeli tak, do nadesłania kserokopii decyzji właściwego organu o przyznaniu tego świadczenia lub określającej aktualną wysokość tego świadczenia, - czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, a jeżeli tak to jakie i ewentualnie w jakiej wysokości, - czy korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości; 2) do nadesłania zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej; 3) do złożenia oświadczenia, czy jest osobą zdolną do pracy - jeżeli jest niezdolny do pracy – do nadesłania kserokopii dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej o niezdolności do pracy); 4) w związku z tym, że w rubryce nr 7 formularza wniosku ("Majątek") oświadczył, że nie ma żadnych nieruchomości - do złożenia dodatkowego oświadczenia, wskazującego gdzie mieszka (w domu, czy w mieszkaniu) i czy ponosi z tego tytułu koszty, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości miesięcznie. W piśmie z dnia 15 kwietnia 2016 r. skarżący oświadczył, że nie otrzymuje żadnych środków od osób życzliwych, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie otrzymuje świadczenia rentowego, nie otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, nie korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny. Oświadczył także, że nie jest zdolny do pracy (nie przedłożył jednak stosownego orzeczenia w tym zakresie) oraz że "egzystuje w warunkach biologicznego wyniszczenia organizmu w domu" i nie ponosi z tego tytułu kosztów. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie skarżący we wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że nie posiada rodziny, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada majątku. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku w szczególności poprzez wskazanie źródeł utrzymania w tym złożenie oświadczeń kto i w jakiej formie pomaga (finansowo, rzeczowo) skarżącemu. Nadesłane oświadczenie z dnia 25 marca 2016 r. w żaden sposób nie wyjaśnia w jaki sposób i z jakich środków wnioskodawca pokrywa wydatki na utrzymanie konieczne. Wnioskodawca chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości wykonywać wezwania do uzupełnienia wniosku. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje, z jakiego źródła te środki pochodzą i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzedłożenia dokumentów i informacji pozwalających na rzetelną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, nie sposób uznać, że wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.