V SA 1042/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędzia NSA - Hanna Szafrańska-Falkiewicz, Asesor sądowy w WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Aneta Opyrchał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J. M. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...], działając w powołaniu na art. 23 § 7, art. 29 § 1 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. M., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. nr [...] z dnia [...] października 2002 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] września 2002 r. J.M. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie SAD nr [...] samochód osobowy marki [...] o pojemności silnika 1598 cm3, rok produkcji 1990. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. umowę kupna z dnia [...].09.2002 r. na kwotę 630 EUR odpowiadającą kwocie 2.637 PLN. Decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr jak wyżej Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 6.360 PLN tj. 1.567,62 EUR. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. wskazał, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wykazanej w umowie kupna z dnia [...].09.2002 r. zadecydowała zaniżona cena sprowadzonego towaru - samochodu [...] w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Jak wynika z informacji zawartej w katalogu samochodowym "E." nr [...], str. 925 cena samochodu tej marki w N., z tego samego roku produkcji, tego typu o podobnych parametrach technicznych kształtowała się w wysokości 700 EUR. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z ww. umowy kupna była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu [...] na podstawie jednej z metod zastępczych. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy kupna-sprzedaży (faktury) dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia, nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, co do zasady wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Ustalenie wartości celnej używanych pojazdów samochodowych jest natomiast możliwe w oparciu o treść art. 29 Kodeksu celnego, czyli według metody "ostatniej szansy". W niniejszej sprawie nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23, art. 25-28 Kodeksu celnego, Naczelnik Urzędu Celnego w R. zastosował zatem art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę "ostatniej szansy", istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim, tj. katalogu "E.". Katalog ten podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalonych na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju, uwzględniające spadek ceny w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu towarów obliguje organy celne do korzystania z jednego specjalistycznego katalogu, tj. "E.". Naczelnik Urzędu Celnego w R. ustalił wartość rynkową pojazdu w wysokości 8.000 PLN na podstawie katalogu "E." nr [...]. Ceny w nim zawarte odnoszą się do pojazdów używanych. W celu ustalenia wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" - wartość rynkową pojazdu - "bazową", tj. 8.000 PLN, 1) pomniejsza się, stosując dzielenie przez współczynnik 1,22 (podatek VAT 22%) - wartość pojazdu pomniejszona o podatek VAT 22% = 6.557,38 PLN; 2) otrzymaną w pkt 1 wartość pomniejsza się, stosując dzielenie przez współczynnik 1,031 (podatek akcyzowy 3,1%) - wartość pojazdu pomniejszona o podatek akcyzowy 3,1% = 6.360,21 PLN. W odwołaniu skarżąca zarzuciła organowi celnemu I instancji, iż niezasadnie zakwestionował wartość transakcyjną wynikającą z umowy kupna z dnia [...].09.2002 r. W ocenie organu odwoławczego zarzut ten należy uznać za chybiony, gdyż wyliczona zgodnie z metodą "ostatniej szansy" wartość przedmiotowego pojazdu różni się od ceny zawartej w ww. fakturze o ponad 140%. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organy celne przy ustalaniu wartości celnej nie są bezwzględnie związane treścią składanych w postępowaniu celnym dokumentów, ani deklarowaną wartością celną. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.M. podniosła, iż organy celne w sposób niewłaściwy naliczyły należności celne, poprzez ustalenie wyższej wartości od wskazanej w umowie kupna. Zaznaczyła, iż dokumenty załączone przez nią do zgłoszenia celnego są wiarygodne, co może potwierdzić sprzedawca samochodu oraz n. organy celne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył, co następuje. Organy celne na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego zakwestionowały wiarygodność materialną załączonej do zgłoszenia celnego umowy sprzedaży importowanego samochodu z [...].09.2002 r. z uwagi na znacząco niską cenę pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stwierdzenie, że cena jest znacząco niska, zakłada jej porównanie z innymi cenami. Podstawowym zagadnieniem staje się zatem ustalenie tych cen, co nie może nastąpić w sposób dowolny. Dyrektor Izby Celnej wydając decyzję powoływał się na cenę pojazdu tego samego rodzaju jak samochód będący przedmiotem zgłoszenia na rynku kraju eksportu, wynikającą z treści katalogu "E." nr [...] - co jest słuszne co do zasady. Zaznaczyć jednak należy, że organ celny I instancji, który jako pierwszy zakwestionował wartość transakcyjną pojazdu, powoływał się w tej mierze na bliżej nie określone dane z wymienionego katalogu, co budzić powinno uzasadnione wątpliwości co do możliwości ich weryfikacji. Niezależnie od tego wskazać trzeba, że również posłużenie się przez organ celny II instancji powołanymi w decyzji danymi z ww. katalogu w odniesieniu do spornego samochodu może budzić wątpliwości. W ocenie Sądu, z danych tych wynika, iż dotyczą samochodu wyprodukowanego w 1991 r. a zatem rok później niż samochód będący przedmiotem zgłoszenia celnego, co niewątpliwie może mieć znaczenie dla ceny. Takie postępowanie organów celnych, które poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności nie zmierzają do uzyskania rzeczywistego obrazu stanu faktycznego sprawy, zdaniem Sądu musi być uznane za sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającą z art. 122 Ordynacji podatkowej. Naczelnik Urzędu Celnego w R. dokonując ustalenia wartości celnej pojazdu na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego posłużył się katalogiem "E." nr [...] zawierającym ceny używanych samochodów na rynku polskim, pomniejszając podaną w nim cenę rynkową pojazdu tej samej marki, posiadającego te same parametry oraz wyprodukowanego w tym samym roku co importowany samochód o podatek od towarów i usług w wysokości 22% oraz podatek akcyzowy w wysokości 3,1%. Organ celny dokonując pomniejszenia wartości pojazdu o podatek akcyzowy zastosował zatem stawkę podatku akcyzowego dla importowanych samochodów osobowych, określoną w poz. 25 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 ze zm.). Z treści § 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika jednak, iż do samochodów osobowych importowanych po upływie dwóch lat kalendarzowych od ich produkcji zastosowanie znajduje podwyższona stawka akcyzy obliczana według wzoru określonego w tym przepisie, która w dacie dokonania zgłoszenia celnego, dla samochodów wyprodukowanych tak jak importowany pojazd w 1990 r., wynosiła 65%. Wskazać trzeba, iż zgodnie z wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej opublikowanymi w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. – Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908) można oprzeć się przy ustalaniu wartości celnej na katalogach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów, ale w takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia, a także brać pod uwagę i to, że "orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe". Nie jest więc dopuszczalne przy korzystaniu z cen katalogowych odstąpienie od uwzględniania wieku pojazdu stanowiącego materiał porównawczy przy odliczaniu kwoty podatku akcyzowego, w sytuacji gdy nie zostało wyjaśnione jaką stawką akcyzy był obciążony ten pojazd. Ustalając wartość celną w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego organy celne nie mogą stosować środków, które byłyby niezgodne z przepisami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. stanowiącymi, iż wartość celna towarów importowanych nie będzie zawierać ceł i podatków w kraju importu. Dlatego też powoływanie się w tym względzie na zasadę równego traktowania wszystkich importerów, zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika Dyrektora Izby Celnej (protokół rozprawy k. 34), nie może stanowić argumentu uzasadniającego takie postępowanie organów celnych. W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji celem umożliwienia organom celnym przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, zmierzającego do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności związanych ze zgromadzonym materiałem porównawczym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie w części kosztów postępowania zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.