V SA 1071/03
WyrokWSA w Warszawie2004-03-25
Skład orzekający: Czesław Zieliński, Marzenna Zielińska, Krystyna Madalińska-Urbaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak doręczenia uwierzytelnionych kopii dokumentów i brak możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, miało istotny wpływ na wynik sprawy dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenia przepisów postępowania, takie jak brak doręczenia uwierzytelnionych kopii dokumentów czy ograniczenie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Wynik weryfikacji pochodzenia towaru przez zagraniczne władze celne był jednoznaczny i stanowił wystarczający dowód, a skarżąca nie wykazała związku przyczynowego między zarzucanymi uchybieniami a treścią rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zgłoszenia celnego odzieży używanej z N. Skarżąca zastosowała obniżoną stawkę celną na podstawie deklaracji eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru. Niemieckie władze celne stwierdziły jednak, że towar nie pochodzi z UE i deklaracja była nieprawidłowa. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznającą zgłoszenie za nieprawidłowe, z wyjątkiem odsetek wyrównawczych. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie prawa do obrony i przepisów Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA - Czesław Zieliński, Sędzia NSA del. do WSA - Marzenna Zielińska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Joanna Gierak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. H. "A." na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę -
W dniu [...].11.1999 r. na podstawie JDA SAD nr [...] dokonano zgłoszenia celnego dotyczącego objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru (odzieży używanej) sprowadzonego z N. przez firmę A. M.H. z R.
Do określenia kwoty wynikającej z długu celnego zastosowano stawkę celną obniżoną określoną dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej, na podstawie deklaracji eksportera, dotyczącej preferencyjnego pochodzenia przedmiotowego towaru umieszczonej na fakturze nr [...] z dnia [...].11.1999 r.
Powyższe zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego.
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez niemieckie władze celne w firmie "J. H. A.", eksportera przedmiotowego towaru stwierdzono, że towary wymienione m.in. w rachunku nr [...] nie są towarami pochodzącymi w rozumieniu Układu Europejskiego pomiędzy UE a Polską, a oświadczenia o pochodzeniu na rachunkach zostały wystawione bezprawnie. Wyniki kontroli zostały przesłane polskim władzom celnym przy piśmie nr [...] z dnia [...].09.2001 r.
W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia [...].11.2001 r. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...].02.2002r. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr jw. w części dotyczącej zadeklarowanej stawki celnej oraz określenia długu celnego i dokonał określenia kwoty długu celnego z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej w wysokości 21,4%. Podstawą dla uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe był negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru w postaci deklaracji eksportera zawartej na fakturze załączonej do ww. zgłoszenia celnego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił ww. decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...].02.2002 r. w części dotyczącej obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi i w tej części umorzył postępowanie, w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł m.in., że zgodnie z art. 13 § 1 ustawy Kodeks celny, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych. W myśl art. 13 § 3 pkt 4 Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. oraz postanowienia art. 16 i 21 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:
- towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego,
- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,
- został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.
Dyrektor Izby Celnej zwrócił też uwagę, że przepisy celne operują pojęciem preferencyjnego i niepreferencyjnego pochodzenia towaru, a zasady i tryb ustalania oraz sposobu dokumentowania określone zostały, zgodnie z delegacją zawartą w art. 19 § 3 Kodeksu celnego, w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 130, poz. 851). Natomiast stosownie do art. 20 Kodeksu celnego, warunki uzyskiwania pochodzenia preferencyjnego, uprawniającego do skorzystania ze stawek obniżonych lub preferencyjnych określone są w wiążących Polskę umowach o tworzeniu stref wolnego handlu oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21.10.1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U. Nr 134, poz. 886). Pochodzenie preferencyjne jest związane ze stosowaniem stawek celnych obniżonych m.in. z kolumny UE Taryfy celnej. Stawki obniżone UE mają zastosowanie tylko do towarów pochodzących z Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, czyli takich, które spełniają "reguły pochodzenia" określone w art. 2, 5 i 6 z uwzględnieniem art. 7 tego Protokołu. W świetle kryteriów pochodzenia, określonych w art. 2.1 (a), art. 5, 6 i 7 Protokołu 4, odzież używana może być uznana za produkt posiadający preferencyjne pochodzenie z Unii Europejskiej w przypadkach, gdy:
- została całkowicie wytworzona na obszarze Unii Europejskiej, lub
- została zebrana na obszarze Unii Europejskiej i jest w stanie zużycia takim, iż nadaje się tylko do odzysku surowców, lub
- została uzyskana w Unii Europejskiej z materiałów niepochodzących, które na terenie Unii poddane zostały wystarczającej obróbce lub przetworzeniu, nadającemu produktom niepochodzącym status preferencyjnego pochodzenia z Unii Europejskiej.
N. władze celne w toku prowadzonego postępowania weryfikacyjnego nie potwierdziły preferencyjnego – w rozumieniu Protokołu nr 4 – pochodzenia towaru i w związku z tym weryfikowana deklaracja na fakturze nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej.
Dyrektor Izby Celnej zwrócił też uwagę, że weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 ust. 3 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez tę Umowę formą kontroli dowodów pochodzenia towaru, a jej wynik ma charakter wiążący. Negatywny wynik weryfikacji uniemożliwia zastosowanie stawki celnej obniżonej, która została uprzednio zastosowana w oparciu o dokument poświadczający nieprawdę.
Odnosząc się do tego, że Strona w odwołaniu podniosła, iż ww. wynik weryfikacji jest dokumentem mało konkretnym i niejednoznacznym; tym samym oparcie się na jego ustaleniach nie może służyć za podstawę do wydania decyzji, oraz że w aktach sprawy brakuje oryginału dokumentu, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż w aktach sprawy znajduje się oryginał pisma nr [...] informującego o wyniku weryfikacji wraz z załącznikami. Z pisma tego wynika jednoznacznie, iż w firmie J.H. – A. będącej eksporterem, podczas kontroli wywozów stwierdzono nieprawnie wystawione świadectwa preferencyjne. W załączonej do ww. pisma tabeli wyszczególniono rachunki dotyczące towarów, które zgodnie z wynikiem weryfikacji nie są towarami preferencyjnymi w myśl Porozumienia UE/Polska. W tabeli widnieje m.in. rachunek nr [...] z dnia [...].11.1999 r. załączony przez Stronę do przedmiotowego zgłoszenia celnego.
Odnosząc się do zarzutu, że organ celny pierwszej instancji naruszył art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej, bowiem nie doręczył Stronie uwierzytelnionych kopii dokumentów dotyczących wyniku weryfikacji, Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż zgodnie z art. 178 § 1 organ podatkowy w każdym stadium postępowania obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów, natomiast art. 178 nie nakłada na organ obowiązku dokonywania odpisów lub kopii z akt sprawy na każde żądanie Strony i przesyłania ich drogą pocztową. Zgodnie z art. 178 § 3 Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, jeżeli jest to uzasadnione jej ważnym interesem.
Zdaniem organu celnego II instancji nic nie stało na przeszkodzie, aby Strona zapoznała się z dokumentami weryfikacyjnymi w lokalu Urzędu Celnego, gdzie miałaby również możliwość sporządzenia notatek lub kopii, zwłaszcza że organ celny 1 instancji już w postanowieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...].11.2001 r. poinformował Stronę o możliwości wzięcia czynnego udziału w postępowaniu, zapoznania się z dokumentami oraz złożenia nowych dowodów lub wyjaśnień. Także przed wydaniem decyzji Urząd Celny pismem z dnia [...].01.2002 r. wyznaczył Stronie trzydniowy termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż jedynym sposobem dotarcia do dokumentów było złożenie wniosku o wydanie uwierzytelnionych kopii, zgodnie z art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej.
Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej zauważył, iż wbrew twierdzeniom Strony, poinformowanie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie musi nastąpić w formie postanowienia. Zgodnie z art. 216 § 2 postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy. Wyznaczenie trzydniowego terminu do zapoznania się z aktami sprawy nie rozstrzyga żadnej kwestii, a jedynie służy poinformowaniu Strony o przysługującym jej uprawnieniu wynikającemu z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Celnej zwrócił również uwagę, że przedstawione przez stronę pismo z dnia [...].07.2001 r. Zgromadzenia N. Izb Przemysłowo-Handlowych dotyczy wystawiania ogólnych świadectw pochodzenia wymaganych przepisami § 11 i § 13 rozporządzenia z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towaru, sposobu i jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Strona przedstawiła takie świadectwo i, jak stwierdził Dyrektor Izby Celnej, zostało ono zaakceptowane jako prawidłowy dowód niepreferencyjnego, niemieckiego pochodzenia towaru (dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej).
Stwierdził również, iż podobne względy zadecydowały, że postanowił nie przeprowadzać dowodu z n. dokumentu T2, gdyż zapis o pochodzeniu na tym dokumencie nie stanowi dowodu na preferencyjne pochodzenie towarów, a jedynie może potwierdzać jego niepreferencyjne pochodzenie, które w niniejszej sprawie zostało udokumentowane ogólnym świadectwem pochodzenia.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, w związku z negatywnym wynikiem weryfikacji organ I instancji zasadnie zakwestionował prawidłowość ww. dowodów preferencyjnego pochodzenia i odmówił Stronie przyznania preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych UE, a jednocześnie zgodnie z § 13 cytowanego rozporządzenia RM z dnia 15.10.1997 r. - na podstawie przedstawionego przez Stronę n. świadectwa pochodzenia nr [...] potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towaru - określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej, powołując się na art. 253 § 1, art. 209 § 3 i art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego, nie zgodził się z twierdzeniem Strony, iż w niniejszej sprawie za stronę postępowania winna zostać uznana również agencja celna, która dokonała przedmiotowego zgłoszenia w imieniu Strony.
Jednocześnie, powołując się na § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania, wydanego na podstawie art. 222 § 5 Kodeksu celnego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym nie wynikało z zaniedbania lub świadomego działania Strony, gdyż Strona, dysponując odpowiednimi dokumentami wystawionymi przez eksportera, w momencie dokonywania zgłoszenia celnego nie mogła wiedzieć, że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu nr 4, gdyż była to w stanie wykazać jedynie weryfikacja przeprowadzona przez n. władze celne. Z tego też względu uznał, że w niniejszej sprawie odsetki wyrównawcze nie są należne.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej [...] w W. w części utrzymującej decyzję organu I instancji w mocy oraz ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił rażące naruszenie prawa do obrony i uniemożliwienie udziału w postępowaniu przez obrazę:
- art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez pogwałcenie podstawowych praw obywateli, przypisanie strome błędów, które popełnili funkcjonariusze Urzędów celnych, co powoduje, iż postępowanie podatkowe prowadzone było w sposób nie budzący zaufania do organów celnych,
- art. 123 Ordynacji podatkowej przez całkowite pozbawienie strony możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym,
- art. 123 Ordynacji podatkowej przez brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,
- art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej przez nie wydanie skarżącej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, mimo że było to niezbędne dla obrony jej praw,
- art. 188 Ordynacji podatkowej przez odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych strony,
- art. 192 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,
- art. 200 Ordynacji podatkowej przez brak wyznaczenia trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, podnosząc, że w komentarzach do tego przepisu mówi się wręcz (tak komentarz R.Mastalskiego i 1 Zubrzyckiego), iż owo wyznaczenie powinno nastąpić w formie postanowienia.
W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej w szczególności podkreślił to, że w decyzji Urzędu Celnego w W. użyto stwierdzenia, że "przedmiotowej sprawie Strona wprowadziła w błąd organy celne i poprzez świadome działanie dokonała zaniżenia kwoty długu celnego...", co - jak stwierdził, - "jest uwłaczające i narusza dobre imię... mocodawczyni", gdyż skarżąca pozostaje w stałym kontakcie z organami celnymi i użycie zwrotu "... strona wprowadziła w błąd organy celne..." jest naganne i winno być należycie rozpatrzone przez organy zwierzchnie.
Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że jedyną przesłanką do wszczęcia postępowania był brak potwierdzenia preferencyjnego pochodzenia towaru przez niemieckie służby celne. Stwierdził, iż taki sposób postępowania jest nie tylko obrazą przepisów prawnych jak i oburzającym pozbawieniem strony możliwości do wypowiedzenia się co do prowadzonego postępowania. Podniósł też, że jego mocodawczyni nie dano żadnych szans aby w przedmiotowej sprawie wypowiedzieć się i ustosunkować się do materiału dowodowego, gdyż Urząd Celny nie doręczył żądanych dokumentów. Uniemożliwiono stronie czynnego i aktywnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Bezsprzecznym jest, iż "n. dokumenty weryfikacyjne" mają duże znaczenie dla sprawy i dlatego też żądała wydania ich kopii w celu zapoznania się z ich treścią, zaś jedynym sposobem dotarcia do tegoż dokumentu, było złożenie wniosku o wydanie uwierzytelnionych kopii, zgodnie z przepisem art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, doszło do obrazy art. 192 Ordynacji podatkowej przez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W tym kontekście naruszono też art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, bo uniemożliwienie udziału pełnomocnika strony, pozbawienie możliwości wypowiedzenia jest wyrazem stronniczego i tendencyjnego prowadzenia postępowania – pozostaje w sprzeczności z zawartą w tym przepisie zasadą zaufania do organu prowadzącego postępowanie.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z materiałami sprawy nie może być uznane za wykonanie obowiązku ustalenia okoliczności sprawy, gdyż wymóg umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym (art. 123 § l, art. 192 Ordynacji podatkowej) to nie to samo, co obowiązek zebrania materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wymaganym przepisami prawa.
Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżącej, w sposób rażący naruszony został art. 200 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym wyznaczenie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego powinno nastąpić w formie postanowienia.
Pełnomocnik skarżącej zwrócił również uwagę, że sporządzony wynik weryfikacji jest dokumentem mało konkretnym i niejednoznacznym; a tym samym oparcie się na jego ustaleniach nie może służyć za podstawę do wydania decyzji w niniejszej sprawie.
Pełnomocnik skarżącej podniósł również, że zgodnie z orzeczeniem wydanym przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt V SA 1832/01), jeżeli towar zgłasza do odprawy agencja celna, to zawsze jest ona dłużnikiem należności celnych, niezależnie od rodzaju pełnomocnictwa, jakiego udzielił jej importer. W przedmiotowej sprawie zgłaszającym była Agencja celna - zatem jako stronę niniejszego postępowania powinna być wezwana właśnie agencja.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi, tak jak w niniejszej sprawie, zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżąca, jako podstawę wniesionej skargi wskazała naruszenie przez organy celne przepisów Ordynacji podatkowej.
W związku z oparciem skargi na tej podstawie należy wskazać, że w myśl art. 145 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wypadku naruszenia przepisów postępowania Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu sytuacja taka nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Zawarte w skardze zarzuty dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcia zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych – w ocenie Sądu – nie dają podstawy do zakwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia organów celnych w części dotyczącej pochodzenia towaru. Wzruszenia tego rozstrzygnięcia nie uzasadnia, w szczególności podniesiony przez skarżącą argument, iż wynik weryfikacji dowodów pochodzenia, przeprowadzonej przez n. władze celne jest mało konkretny i niejednoznaczny.
Zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w treści pisma niemieckich władz celnych z dnia [...].09.2001 r. nr [...] i załączonej do niego tabeli, z których wynika, że przeprowadzona w firmie eksportera kontrola wywozów wskazała, że towary objęte rachunkiem z dnia [...].11.1999 r. nr [...] "...nie są towarami preferencyjnymi w myśl Porozumienia UE/Polska".
Wbrew stanowisku skarżącej pismo to w sposób konkretny wskazuje przedmiotową fakturę i w sposób jednoznaczny stwierdza, że objęty nią towar nie był towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, a tym samym, że zamieszczona na tej fakturze przez eksportera deklaracja o pochodzeniu towaru jest nieprawidłowa.
Z treści art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej wynika, że do weryfikacji dowodów pochodzenia uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu. Dokonywana przez te władze weryfikacja dowodów pochodzenia jest prowadzona w ramach współpracy organów celnych Państw – Stron Układu Europejskiego i w postępowaniu tym udział importera nie jest przewidziany. Dopiero negatywny wynik weryfikacji, stanowiącej podstawę do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, uzasadnia czynny udział strony w tym postępowaniu.
Wystawiony przez n. władze celne dokument weryfikacyjny ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 194 § 1 w zw. z § 2 Ordynacji podatkowej).
Dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego pochodzi. Art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dopuszcza możliwość obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego w wyniku przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi. Tylko przeprowadzenie przeciwdowodu jest podstawą do nieuznania faktu stwierdzonego dokumentem urzędowym. Skarżąca nie przeprowadziła dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu n. władz celnych z dnia [...].09.2001 r. nr [...]. Zgłoszony przez skarżącą w piśmie z [...].11.2001 r. wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu T2 (k. 63 akt wspólnych) dotyczył zgłoszenia towaru do procedury tranzytu T2, przewidzianej Konwencją o wspólnej procedurze tranzytowej sporządzonej w Interlaken dnia 26 maja 1987 r., a więc dowodu, który nie jest dokumentem stwierdzającym pochodzenie towaru. Organ celny mógł zatem nie uwzględnić żądania przeprowadzenia tego dowodu, gdyż okoliczności dotyczące pochodzenia przedmiotowego towaru zostały wystarczająco stwierdzone dokumentem n. władz celnych z 13.09.2001 r. (art. 188 Ordynacji podatkowej).
Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ celny naruszył art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej, bowiem nie doręczył skarżącej uwierzytelnionych kopii dokumentów dotyczących wyniku weryfikacji, w związku z czym została ona pozbawiona możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, należy zauważyć, że zgodnie z tym przepisem strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, jeżeli jest to uzasadnione jej "ważnym interesem" (a nie np. wygodą), zaś ów ważny interes w niniejszej sprawie nie został wykazany. Tak więc zarzuty odnośnie naruszenia art. 123 oraz art. 192 Ordynacji podatkowej należy uznać za chybione. Ponadto zarzucone przez skarżącą naruszenie art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez niewydanie skarżącej uwierzytelnionych odpisów dokumentów dotyczących weryfikacji dowodu pochodzenia towaru, przeprowadzonej przez n. władze celne – w ocenie Sądu – nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem skarżąca mogła ocenić znaczenie tych dokumentów przez zapoznanie się z ich treścią po otrzymaniu wezwania do wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wezwanie takie zostało doręczone skarżącej przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, co czyni nietrafnym zarzut naruszenia art. 192 i art. 200 Ordynacji podatkowej.
Chybiony jest także zarzut skarżącej dotyczący niewyznaczenia przez organ celny terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w formie postanowienia, gdyż skarżąca nie wykazała, że niezachowanie wezwania w tej formie miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Nietrafny jest także zarzut skarżącej, że postępowanie celne zostało wszczęte bez posiadania przez organ celny odpowiednich dokumentów, gdyż z treści postanowienia z dnia [...] listopada 2001 r. wynika, że postępowanie zostało wszczęte w oparciu o dokumenty weryfikacji dowodu pochodzenia, sporządzone przez n. władze celne.
Zarzut skarżącej, iż do udziału w tym postępowaniu powinna być wezwana w charakterze strony agencja celna, która dokonała zgłoszenia celnego jest nietrafny, gdyż agencja celna działała jako przedstawiciel bezpośredni w rozumieniu art. 253 § 1 Kodeksu celnego i zgodnie z istotą tego przedstawicielstwa działała na rzecz osoby reprezentowanej (skarżącej), a tym samym czynność zgłoszenia dokonana w granicach umocowania pociągnęła za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Oznacza to, że zgłaszającym w znaczeniu prawnym i zarazem dłużnikiem (art. 209 § 3 zd. pierwsze Kodeksu celnego) nie była agencja celna, lecz podmiot przez nią reprezentowany, czyli skarżąca (por. wyrok SN z 6 czerwca 2002 r. sygn. akt III RN 89/01, ONSP 2003/8/190).
Wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również podniesiony przez skarżącą zarzut, iż organ odwoławczy nie wyraził swojej opinii w kwestii użytego przez organ pierwszej instancji argumentu, że "w przedmiotowej sprawie Strona wprowadziła w błąd organy celne i poprzez świadome działanie dokonała zaniżenia kwoty długu celnego...", albowiem organ zajął w tej kwestii stanowisko, gdyż uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek wyrównawczych, których dotyczył kwestionowany w skardze fragment uzasadnienia, ustalając, że podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym dotyczących pochodzenia towaru nie wynikało z zaniechania lub świadomego działania strony, ponieważ dysponując odpowiednimi dokumentami wystawionymi przez eksportera, w momencie dokonywania zgłoszenia celnego mogła nie wiedzieć, że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu nr 4 UE, gdyż była to w stanie wykazać jedynie weryfikacja przeprowadzona przez n. władze celne.
Wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia też podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia innych wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Należy bowiem raz jeszcze podkreślić, że stosownie do treści art. 145 § l pkt 1 lit. c ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), podstawą uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też skarżąca podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania powinna była wykazać istnienie związku przyczynowego pomiędzy ewentualnym naruszeniem tych przepisów a istotnym wpływem na rozstrzygnięcie organów celnych oraz wykazać, że brak zarzucanego uchybienia spowodowałby wydanie decyzji odmiennej treści. Skarżąca takiego związku nie wykazała, zaś analiza akt postępowania nie potwierdza zasadności zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wymienionych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej.
W związku z brakiem naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd nie podzielił także zarzutu skarżącej, że postępowanie celne w sprawie zostało przeprowadzone w sposób nie budzący zaufania do organów celnych (art. 121 Ordynacji podatkowej).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło