V SA 1235/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - Katarzyna Kotulińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi "P" Spółka Akcyjna w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz "P" Spółka Akcyjna w W. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] września 2002 r., w następującym stanie faktycznym. Zgłoszeniem celnym z dnia [...] września 1999 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym m.in. preparat o nazwie handlowej C., zgłoszony wg kodu PCN 3003 90 19 0 ze stawką celną w wysokości 2,9%. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej towaru, a następnie powołaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i zaklasyfikował towar do kodu PCN 3004 40 10 0 ze stawką celną konwencyjną w wysokości 6%. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie stwierdził, iż właściwym kodem do zaklasyfikowania leku C. jest kod PCN 3003 90 19 0, a więc kod, do którego został zaklasyfikowany w zgłoszeniu celnym. Klasyfikacja do kodu PCN 3004 40 10 0, którą zastosował organ pierwszej instancji jest nieprawidłowa i narusza regułę 3 b) i 6 Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej (ORINS). Dyrektor Izby Celnej stwierdził ponadto, że pomimo nieprawidłowej klasyfikacji zastosowanej przez Naczelnika Urzędu Celnego i błędnego określenia kwoty długu celnego, nie może zostać wydana decyzja rozstrzygająca o zmianie klasyfikacji taryfowej oraz kwoty długu celnego z uwagi na upływ trzyletniego terminu od daty przyjęcia zgłoszenia celnego i zakaz orzekania w tym przedmiocie, wynikający z treści przepisu art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny. Przepis ten koresponduje - w ocenie organu celnego – z uregulowaniami z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Jako datę powiadomienia dłużnika o należnościach organ celny uznał datę przyjęcia zgłoszenia celnego ([...].09.1999 r.), a za dzień złożenia wniosku o zwrot cła – datę złożenia odwołania ([...].10.2002 r.). W skardze na powyższą decyzję skarżący domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji bądź uchylenia decyzji organów celnych orzekających w obydwóch instancjach oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że skoro organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował przepisy prawa celnego, w szczególności postanowienia taryfy celnej, to organ odwoławczy powinien taką decyzję uchylić i uznać zgłoszenie celne za prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącej, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście wskazać trzeba, iż niniejsze postępowanie w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe zostało wszczęte z urzędu, w oparciu o ustalenia dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Celną. Naczelnik Urzędu Celnego podzielił stanowisko organów kontrolnych i po przeprowadzeniu postępowania zmienił klasyfikację taryfową zastosowaną przez skarżącą w zgłoszeniu celnym. Dyrektor Izby Celnej podzielił stanowisko skarżącej w przedmiocie klasyfikacji taryfowej towaru. Utrzymał jednakże w mocy nieprawidłowe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, stwierdzając, że upływ terminu określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego uniemożliwia zweryfikowanie tego orzeczenia i uznanie zgłoszenia za prawidłowe. Sąd nie podziela stanowiska Dyrektora Izby Celnej w W., iż upływ trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 ustawy Kodeksu celnego, uniemożliwia wzruszenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Należy pamiętać, że postępowanie przed Dyrektorem Izby Celnej toczyło się w trybie odwoławczym, zatem o klasyfikacji taryfowej oraz o kwocie wynikającej z długu celnego rozstrzygnął Naczelnik Urzędu Celnego w P. Wnosząc odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji strona żądała skontrolowania tego rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym. Nie da się pogodzić z podstawowymi zasadami praworządności i dwuinstancyjności (art. 120 i 127 Ordynacji Podatkowej) sytuacja, w której organ celny wymierza decyzją należności celne z założeniem, iż decyzja taka nie może być skorygowana przez organ odwoławczy. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia, sprawa przed organem pierwszej instancji, wszczęta z urzędu w dniu [...] sierpnia 2002r., zakończyła się decyzją z dnia [...] września 2002 r., doręczoną w dniu [...] września 2002 r., a więc cztery dni przed upływem terminu, określonego w art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny. Organ odwoławczy, przyznając iż postępowanie przed organem pierwszej instancji zakończyło się nieprawidłowymi ustaleniami i nieprawidłowym rozstrzygnięciem w przedmiocie klasyfikacji taryfowej stwierdził jednocześnie, że nie może wydać decyzji o zmianie wymiaru należności celnych, gdyż rozstrzygnięcie w zakresie długu celnego nastąpiłoby po upływie terminu przedawnienia. Gdyby przyjąć za prawidłowe stanowisko organu celnego, iż po upływie 3 – letniego terminu nie jest możliwe skorygowanie w postępowaniu odwoławczym orzeczenia w przedmiocie prawidłowości zgłoszenia celnego, nie byłoby możliwe także utrzymanie w mocy decyzji, która rozstrzygała o prawidłowości zgłoszenia. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest bowiem także przesądzeniem o prawidłowości bądź nieprawidłowości zgłoszenia celnego. Jedynym możliwym rozstrzygnięciem byłoby w takim wypadku uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania celnego, bez względu na to, czy decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa czy też nie. Przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego stanowi, iż decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe bądź nieprawidłowe nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe bądź nieprawidłowe następuje decyzją organu pierwszej instancji. Tak więc to decyzja organu pierwszej instancji musi być wydana nie później niż w ciągu dwóch lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego. Uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe organ celny – zgodnie z treścią przepisu art. 65 § 4 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy celne - określa kwotę wynikającą z długu celnego i rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego. Ma rację Dyrektor Izby Celnej w W., iż powołane wyżej przepisy uniemożliwiają określenie kwoty wynikającej z długu celnego w decyzji organu drugiej instancji, ale w kwocie wyższej niż określono w decyzji organu pierwszej instancji. Taki zakaz wynika także z przepisu art. 234 Ordynacji Podatkowej. Ale w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej nie twierdził, że kwota długu celnego została w decyzji organu pierwszej instancji określona w zaniżonej wysokości. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgłoszenie celne było prawidłowe i jednocześnie utrzymał w mocy nieprawidłowe rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy może utrzymać w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego mimo upływu terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego ale wyłącznie w sytuacji, gdy jest w stanie wykazać, że rozstrzygnięcie to było prawidłowe. W przeciwnym wypadku obowiązany jest uchylić decyzję i orzec, bądź też uchylić decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie, jeśli decyzja organu pierwszej instancji jest nieprawidłowa a przepis art. 234 Ordynacji nie zezwala na wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami prawa celnego. Nie ma także racji organ celny podnosząc, iż upłynął termin z art. 246 § 3 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są zwracane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od daty jego powiadomienia o tych należnościach. W ocenie organu celnego, określony w tym przepisie trzyletni termin powinien być liczony od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, a za wniosek dłużnika uznano odwołanie od decyzji wymierzającej należności celne. Przede wszystkim należy zauważyć, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia kwota długu celnego została zarejestrowana retrospektywnie. W zgłoszeniu celnym, przyjętym przez organ celny i powodującym z mocy prawa określenie kwoty wynikającej z długu celnego określona została kwota długu celnego w wys. 0 zł. Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji było równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o kwocie należności – zgodnie z przepisem art. 230 § 1 Kodeksu celnego. I dopiero od tej daty tj. w niniejszej sprawie od dnia [...] czerwca 2002 r. biegnie termin o którym mowa w art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Nieuprawnione jest także potraktowanie odwołania skarżącej jako wniosku o zwrot cła. Skarżąca w odwołaniu z dnia [...] października 2002 r. nie wnosiła ani o zwrot ani o umorzenie należności celnych. Zakres żądań skarżącej został jasno sprecyzowany i ograniczał się wyłącznie do uchylenia wadliwej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Organ celny nie może dowolnie interpretować woli stron zawartej w pismach składanych w postępowaniu przed tymi organami. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów merytorycznych skutkujących wadliwością rozstrzygnięć, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.