V SA 1331/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Wojtachnio (spr.), Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Barbara Jabłońska-Mleczko, Protokolant - Marcin Jurkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2004 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącej [...] S.A. w [...] kwotę 90,- (dziewięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] , powołując w podstawie prawnej decyzji przepisy art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 85 § 1 oraz odrębnie nadpisany "art. 264" ustawy Kodeks celny i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1036), w następującym stanie faktycznym. Zgłoszeniem celnym nr [...] z dnia [...] września 1999 r. Sp. z o.o. [...] w [...] zadeklarowała w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towary importowane z [...] o nazwie handlowej [...], określone w jda SAD jako "aromaty zapachowe bezalkoholowe", zaklasyfikowane do kodu 3302 10 90 0 ze stawką celną w wysokości 0%. Zgłoszenie celne zostało przez organ celny przyjęte w dniu [...] 09.1999 r. Pismem z dnia 17 sierpnia 2001 r. ww. Spółka wystąpiła do Dyrektora Urzędu Celnego w [...] o potwierdzenie prawidłowości zgłoszenia celnego w zakresie zastosowanej klasyfikacji taryfowej oraz stawki celnej. Powołaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] właściwy w sprawie na dzień orzekania, uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji taryfowej i stawki celnej stwierdzając, że przedmiotem przywozu były mieszaniny przyprawowo – aromatyczne, które powinny być klasyfikowane do kodu PCN 2103 90 90 0 ze stawką celną autonomiczną w wys. 30%. Jednocześnie określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz wskazał, iż odsetki wyrównawcze, obliczane za okres od dnia powstania długu celnego tj. od dnia 28 września 1999 r. do dnia zapłaty należnej kwoty, wyliczy i pobierze Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków Pośrednich Izby Celnej w [...] Rozstrzygnięcie w przedmiocie klasyfikacji taryfowej Naczelnik Urzędu oparł na dokumentach załączonych do innych spraw, z których wynika, że przedmiotowy towar ma zastosowanie w przemyśle spożywczym do produkcji koncentratów deserów w proszku, a w składzie towarów o podobnym zastosowaniu znajdują się między innymi tłuszcze, cukier, substancje aromatyczne identyczne z naturalnymi, guma arabska , maltodekstryna i dekstryna. W dalszej części uzasadnienia Naczelnik Urzędu przytoczył treść wyjaśnień do taryfy celnej do pozycji 3302 i 2103. W konkluzji stwierdził, iż skład surowcowy i zastosowanie towaru [...] ) [...] w przemyśle spożywczym do podniesienia smaku produktów żywnościowych dowodzą, iż towar ten powinien być klasyfikowany do według kodu PCN 2103 90 90 0 taryfy celnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] Polska Sp. z o.o. w [...] Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając za jej adresata następcę prawnego tj. [...] S.A. w [...] Organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego nie można było określić składu towaru. Organ pierwszej instancji podjął próbę ustalenia składu towarów, występując do strony pismem z dnia 21 czerwca 2001 r. o nadesłanie certyfikatów jakościowo – ilościowych. Dokumenty nie zostały organowi celnemu przekazane. Dokumentów pozwalających dokonać ustalenia stanu towaru na dzień zgłoszenia celnego strona nie przedłożyła również na żądanie organu odwoławczego (pismo z dnia 22.10.2002 r.). Dokumenty, które strona udostępniła nie określają składu importowanego produktu do 100 %, także z innych dokumentów będących w posiadaniu organów celnych nie wynikał skład produktu, będącego przedmiotem importu. W konkluzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż nie może zająć stanowiska dotyczącego klasyfikacji towaru, ale ponieważ w sprawie upłynął trzyletni termin od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, to zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego nie może zostać wydana decyzja rozstrzygająca o zmianie klasyfikacji taryfowej oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Przepis ten – w ocenie organu celnego – koresponduje z uregulowaniami art. 246 § 4 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od daty jego powiadomienia o tych należnościach. Jako wniosek o zwrot należności celnych organ celny potraktował odwołanie z dnia [...] .10.2002 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2002 r., a za datę powiadomienia dłużnika o należnościach celnych przyjął dzień przyjęcia zgłoszenia celnego, tj. [...] września 1999 r. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w [...] . Decyzjom zarzucono rażące naruszenie przepisów: • art. 85 § 1 i 246 § 4 Kodeksu celnego poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, • art. 120, 121 § 1, 127, 187 § 1 i 191 Ordynacji Podatkowej. Skarżąca podniosła, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w [...] została je doręczona w dniu [...] kwietnia 2003 r., a więc trzy dni przed upływem okresu przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego do zmiany zgłoszenia celnego. Jeśli w postępowaniu celnym nie ustalono stanu towaru na datę przyjęcia zgłoszenia celnego, organ odwoławczy powinien decyzję organu pierwszej instancji uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentacje zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi, tak jak w niniejszej sprawie zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącej, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji działania organów administracji państwowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia, w ocenie sądu organy celne naruszyły przepisy zarówno prawa materialnego jak i formalnego. Zgodnie z przepisem art. 85 Kodeksu celnego, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z treścią art. 65 § 3 Kodeksu celnego, przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Jeśli na dzień przyjęcia zgłoszenia celnego nie ustalono stanu towaru, należy takich ustaleń dokonać w toku postępowania celnego prowadzonego w trybie at. 65 § 4 Kodeksu celnego - w razie uruchomienia takiego postępowania. Ma rację skarżący, że utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji ustalającego nową klasyfikację towaru w sytuacji, gdy sam organ stwierdza, że nie ustalono stanu towaru i "nie można zająć stanowiska w przedmiocie klasyfikacji towaru", narusza zasadę praworządności, określoną w przepisie art. 120 Ordynacji podatkowej. Postępowanie poprzedzające określenie właściwego kodu taryfy celnej powinno być poprzedzone szczególnie dokładnym i wyczerpującym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie i wnikliwą oceną zebranego materiału dowodowego. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, aby takie postępowanie było przeprowadzone. Przede wszystkim organ pierwszej instancji nie mógł pismem z dnia 21 czerwca 2001 r. – co podniesiono w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji - wezwać wnioskodawcy do przedłożenia dokumentów, ponieważ postępowanie zostało uruchomione wnioskiem strony z dnia 17 sierpnia 2001 r. Odnośnie towaru, który był przedmiotem importu, nie zgromadzono ani jednego dokumentu, na żadnym etapie postępowania celnego. Mimo to wydane zostało rozstrzygnięcie niekorzystne dla wnioskodawcy. Takie postępowanie oznacza rażące naruszenie przez organ celny zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do prawa, a zawartej w dyspozycji art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy administracji państwowej zobowiązane są bowiem prowadzić sprawę w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie podatnika do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną podatników. Sąd nie podziela stanowiska Dyrektora Izby Celnej w [...] iż upływ 3 – letniego terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 ustawy Kodeks celny i wniesienie odwołania po upływie tego terminu uniemożliwia uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Należy pamiętać, że postępowanie przed Dyrektorem Izby Celnej toczyło się w trybie odwoławczym, zatem o klasyfikacji taryfowej oraz o kwocie wynikającej z długu celnego rozstrzygnął Naczelnik Urzędu Celnego w [...] jako organ pierwszej instancji. Wnosząc odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji strona żąda skontrolowania rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym. Nie da się pogodzić z podstawowymi zasadami praworządności i dwuinstancyjności (art. 120 i 127 Ordynacji Podatkowej) sytuacja, w której organ administracji państwowej wymierza decyzją należności celne z założeniem, iż decyzja taka nie może być skorygowana przez organ odwoławczy. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, postępowanie przed organem pierwszej instancji, wszczęte na wniosek skarżącego w dniu [...] sierpnia 2001r., zakończyło się decyzją z dnia [...] września 2002 r., doręczoną w dniu 26 września 2002 r., a więc trzy dni przed upływem terminu przedawnienia określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Organ odwoławczy, przyznając iż nie może zająć stanowiska w przedmiocie klasyfikacji taryfowej stwierdził jednocześnie, że nie może wydać decyzji o zmianie wymiaru należności celnych, gdyż rozstrzygnięcie w zakresie długu celnego nastąpiłoby po upływie terminu przedawnienia. Przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego stanowi, iż decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe bądź nieprawidłowe nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe bądź nieprawidłowe następuje w decyzji organu pierwszej instancji. Tak więc to decyzja organu pierwszej instancji musi być wydana nie później niż w ciągu trzech lat od daty przyjęcia zgłoszenia celnego. Uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe organ celny – zgodnie z treścią przepisu art. 65 § 4 pkt 2 w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy celne - określa kwotę wynikającą z długu celnego i rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego. Ma rację Dyrektor Izby Celnej w [...] , iż powołane wyżej przepisy uniemożliwiają w decyzji organu drugiej instancji, określenie kwoty wynikającej z długu celnego w kwocie wyższej niż określono w decyzji organu pierwszej instancji. Ale w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej nie twierdził, że kwota długu celnego została określona w nieprawidłowej wysokości. Stwierdził jedynie, że stan towaru na datę przyjęcia zgłoszenia celnego nie został ustalony, w związku z tym nie może zająć stanowiska w przedmiocie klasyfikacji taryfowej. Tak więc uznając, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana mimo braku ustalenia, jaki faktycznie towar był przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji określające kwotę wynikającą z długu celnego. Organ odwoławczy może utrzymać w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego mimo upływu terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego ale wyłącznie w sytuacji, gdy jest w stanie wykazać, że rozstrzygnięcie to było prawidłowe. W wypadku, gdy rozstrzygnięcie to jest nieprawidłowe, a więc wadliwie, może być skorygowane na korzyść zobowiązanego. Organ odwoławczy w takiej sytuacji obowiązany jest na mocy art. 233 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej uchylić rozstrzygnięcie w całości lub części i dokonać niezbędnej korekty na korzyść strony, bądź uchylić decyzję i umorzyć postępowania w sprawie. Nie ma przy tym znaczenia, czy postępowanie toczyło się z urzędu czy też z wniosku strony. Sąd nie podziela także stanowiska organu celnego, iż upłynął termin z art. 246 § 3 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne są zwracane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od daty jego powiadomienia o tych należnościach. W ocenie organu celnego, określony w tym przepisie trzyletni termin powinien być liczony od daty przyjęcia zgłoszenia celnego, a za wniosek dłużnika uznano odwołanie od decyzji wymierzającej należności celne. Przede wszystkim należy zauważyć, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia kwota długu celnego została zarejestrowana retrospektywnie. W zgłoszeniu celnym, przyjętym przez organ celny i powodującym z mocy prawa określenie kwoty wynikającej z długu celnego określona została kwota długu celnego w wys. 0 zł. Doręczenie decyzji organu pierwszej instancji było równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o kwocie należności – zgodnie z przepisem art. 230 § 1 Kodeksu celnego. I dopiero od tej daty tj. w niniejszej sprawie od dnia 25 czerwca 2002 r. biegnie termin o którym mowa w art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Zasadny jest także zarzut naruszenia przepisów dotyczących poboru odsetek wyrównawczych. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości, a więc także w zakresie odsetek wyrównawczych, ale w uzasadnieniu decyzji nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w tym zakresie w odwołaniu. Ubocznie tylko należy zauważyć, iż stosownie do postanowień art. 222 § 4 Kodeksu celnego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze wyłącznie w sytuacji gdy przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej. Organ celny nie wykazał, na czym polegało uzyskanie korzyści finansowej przez skarżącego. Ta przesłanka także powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w decyzji wymierzającej odsetki. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów merytorycznych skutkujących wadliwością rozstrzygnięć, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.