V SA 1347/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor sądowy w WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Marcin Jurkowski, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi [...] " – [...] w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w [...] z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz [...] – [...] w [...] kwotę 557,40 zł (pięćset pięćdziesiąt siedem złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Celnej [...] w [...] decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] , działając w powołaniu na art. 23 § 7, art. 29 § 1 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania firmy [...] " – [...] w [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] kwietnia 2002 r. [...] " – [...] zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD nr [...] samochód osobowy marki [...] o pojemności silnika 1994 ccm, rok produkcji 2001. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. fakturę nr [...] z dnia [...].04.2002 r. na kwotę 16.450 EUR odpowiadającą kwocie 58.923,90 PLN. Decyzją nr [...] z dnia [...] .05.2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w [...] uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 80.059 PLN, tj. 22.350,40 EUR. Dyrektor Izby Celnej [...] w [...] wskazał, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wykazanej w fakturze z dnia [...] .04.2002 r. zadecydowała zaniżona cena sprowadzonego towaru - samochodu Subaru Impreza w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Jak wynika z informacji zawartej w katalogu samochodowym [...] nr [...] , str. 397 na polskim obszarze celnym cena samochodu tej marki, z tego samego roku produkcji, tego typu o podobnych parametrach technicznych kształtowała się w miesiącu importu w wysokości 100.700 PLN. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z ww. rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu Subaru Impreza na podstawie jednej z metod zastępczych. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy kupna-sprzedaży (faktury) dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia, nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć w zasadzie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda to oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana według metody "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego). W niniejszej sprawie nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23, 25-28 Kodeksu celnego, Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie zastosował zatem art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim, tj. katalogu "[...] Katalog ten podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalonych na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju, uwzględniające spadek ceny w funkcji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu towarów obliguje organy celne do korzystania z jednego specjalistycznego katalogu, tj. "[...] Dyrektor Urzędu Celnego w [...] ustalił wartość rynkową pojazdu w wysokości 100.700 PLN na podstawie katalogu [...] " nr [...] . Ceny w nim zawarte odnoszą się do pojazdów używanych. W celu ustalenia wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" - wartość rynkową pojazdu - "bazową", tj. 100.700 PLN, 1) pomniejsza się, stosując dzielenie przez współczynnik 1,22 (podatek VAT 22%) - wartość pojazdu pomniejszona o podatek VAT 22% = 82.540,98 PLN (VAT = 24.514,80 PLN); 2) otrzymaną w pkt 1 wartość pomniejsza się, stosując dzielenie przez współczynnik 1,031 (podatek akcyzowy 3,1%) - wartość pojazdu pomniejszona o podatek akcyzowy 3,1% = 80.059,15 PLN (akcyza = 3.350,50 PLN). W odwołaniu skarżący zarzucił, iż przy ustalaniu wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" przy szczegółowej kalkulacji wartości pojazdu nie odliczono 35% cła. Ustosunkowując się do zarzutu organ II instancji wyjaśnił, że od dnia 1.01.2002 r. obowiązuje na samochody sprowadzane z krajów, wobec których stosowane są obniżone stawki celne w związku z umowami o strefach wolnego handlu stawka celna 0%. Mając na względzie, iż samochody spoza stref wolnego handlu stanowią znikomą część importu, pominięcie elementu cła ma na celu ujednolicenie zasad ustalania wartości celnej, a w konsekwencji jednakowe traktowanie importerów samochodów używanych. W odwołaniu skarżący zarzucił także, iż organ celny I instancji nie wyjaśnił przesłanek, którymi kierował się przy kwestionowaniu faktury nr [...] z dnia [...] .04.2002 r. i ustaleniu wartości celnej sprowadzonego pojazdu. W ocenie organu odwoławczego zarzut ten należy uznać za chybiony, gdyż wyliczona zgodnie z metodą "ostatniej szansy" wartość przedmiotowego pojazdu różni się od ceny zawartej w ww. fakturze o ponad 25%. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż organy celne przy ustalaniu wartości celnej nie są bezwzględnie związane treścią składanych w postępowaniu celnym dokumentów, ani deklarowaną wartością celną. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucił naruszenie: 1) art. 35 § 3 kpa przez rażące przekroczenie terminu załatwienia sprawy w II instancji; 2) art. 23 § 7 Kodeksu celnego przez brak uprawnienia organu celnego I instancji do zakwestionowania załączonej do zgłoszenia celnego faktury potwierdzającej zawarcie umowy pomiędzy stronami pod względem materialnym; 3) art. 29 ust. 1 pkt 2 Kodeksu celnego przez niezastosowanie przepisów Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. stanowiących, iż wartość celna towarów importowanych nie będzie zawierać ceł i podatków w kraju importu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż podniesione przez Skarżącego. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji z dnia 6.05.2002 r. została podpisana przez Naczelnika Oddziału Celnego [...] działającego z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego w [...] Zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365) z dniem 30 kwietnia 2002 r. zniesiony został organ administracji państwowej w sprawach celnych – dyrektor urzędu celnego. Kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych zostały z dniem [...] maja 2002 r. przeniesione do zakresu działania naczelników urzędów celnych. Oznacza to, iż decyzja z dnia [...] .05.2002 r. zawiera oznaczenie nieistniejącego w dacie wydania decyzji organu celnego I instancji, błędne oznaczenie organu odwoławczego, a także niewłaściwe oznaczenie stanowiska służbowego osoby, która ją podpisała. Niewłaściwe zamieszczenie w decyzji wymaganych na podstawie art. 210 § 1 pkt 1 i 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) składników o charakterze podmiotowym powoduje, iż niemożliwe staje się ustalenie podstawowych elementów stosunku prawnego uzewnętrzniającego prawa i obowiązki Skarżącego, co przesądza o istotnej wadzie tej decyzji. Tego rodzaju naruszenie normy prawnej, której treść jest jasna i nie budzi wątpliwości, winno być w ocenie Sądu traktowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy obydwu instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; ponadto wobec uwzględnienia skargi sąd zobowiązany był z urzędu orzec czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, dlatego też w tym zakresie postanowił jak w punkcie 2 sentencji, na podstawie art. 152 powołanej ustawy.