V SA 2127/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Joanna Kube,, Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2004 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...]maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego - oddala skargę - Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a także art. 17 ust. 4 i art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. W.od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt sprawy, E. W. urodził się [...] września 1947 r. w Z. jako syn G. S. i E. W., zaś orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1951 r. zmieniono wymienionemu nazwisko z "W." na "Z.". E. W. we wniosku z dnia 23 sierpnia 1968 r., skierowanym do Rady Państwa o wydanie dokumentu na wyjazd do [...], zrzekł się obywatelstwa polskiego i wyjechał tam w roku [...] r. na podstawie dokumentu podróży nr [...] wydanego przez Wydział Paszportów Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w O. Po przyjeździe do [...] nabył obywatelstwo niemieckie. W dniu 29 maja 2000 r. E. W. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Wojewoda [...] wydał w dniu [...] czerwca 2000 r. decyzję o odmowie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego i wskazał, że E. W. spełnił warunki określone w art. 13 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, ponieważ poprzez otrzymanie dokumentu podróży uzyskał zezwolenie Rady Państwa na zmianę obywatelstwa polskiego na niemieckie, a przebywając do [...] nabył obywatelstwo niemieckie, co spowodowało utratę obywatelstwa polskiego. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2003 r. stwierdził, że przepisy tej ustawy nie zawierały regulacji dotyczących trybu i formy wydawania przez Radę Państwa zezwoleń na zmianę obywatelstwa na obce, co oznacza, że dopuszczalny był każdy sposób udzielenia przez ten Organ takiego zezwolenia, przy czym, osoba zainteresowana chcąc go uzyskać musiała wystąpić ze stosownym wnioskiem do Rady Państwa. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców podał, że w stosunku do osób, które udawały się jako repatrianci niemieccy do [...] lub [...] nie były wydawane przez Radę Państwa indywidualne zezwolenia na zmianę obywatelstwa. Zezwoleniem takim była wydana na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25) uchwała Rady Państwa nr 37/56 z dnia 16 maja 1956 r. w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego repatriantom niemieckim, uchylona uchwałą nr 26/84 Rady Państwa z 28 marca 1984 r. Przepisy tej uchwały zezwalały na zmianę obywatelstwa polskiego na niemieckie obywatelom polskim, którzy 1/ opuścili lub opuszczą obszar Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, 2/udali się lub udadzą jako repatrianci do NRD lub NRF. Zdaniem organu, był to akt stosowania prawa. Uchwała ta miała charakter instrukcji - polecenia wiążącego pozostałe organy administracji publicznej w ich działaniach oczywiście w takim zakresie, jakim nie była niezgodna z przepisami ustawy. Uchwała ta regulowała na płaszczyźnie prawa wewnętrznego kwestie obywatelstwa osób wyjeżdżających do obu Państw Niemieckich, z uwagi na brak porozumień międzynarodowych tym zakresie. Organ wyjaśnił, że w związku z tym, że E. W. deklarował narodowość niemiecką, nie wydano w stosunku do niego indywidualnego zezwolenia, lecz po złożeniu przez niego wniosku do Rady Państwa o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na niemieckie od razu wydano mu dokument podróży (dokument ten uprawniał do opuszczenia terytorium PRL). Przyjęto więc, że wydanie dokumentu podróży stanowiło wyraz udzielenia zezwolenia na zmianę obywatelstwa uchwałą Rady Państwa nr 37/56 z 16 maja 1956 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że posiada obywatelstwo polskie oraz nakazanie wydania Prezesowi Urzędu ds. Repatriacji i Cudzoziemców wydania odpowiedniego poświadczenia. Skarżący powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 17 września 2001 r. sygn. akt III RN 56/01, oddalającym rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości od wyroku NSA z 11 sierpnia 2000 r. sygn. akt V SA 117/00, a dotyczące uchwały Rady Państwa nr 37/56 z 16 maja 1956 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców- art. 13 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granicę rozpoznania sprawy wyznacza, zatem co do zasady nie tylko samo żądanie skarżącego, ale przede wszystkim treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa aczkolwiek jej uzasadnienie jest błędne. Zdaniem Sądu, E. W. nie utracił polskiego obywatelstwa na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, ponieważ nie został spełniony konstytutywny warunek uzyskania zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa polskiego przewidziany w tym przepisie. Sąd podzielił w tej kwestii pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 17 września 2001 r. sygn. akt III RN 56/01 (OSNP 2002/13/299), że zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego jako przesłanka utraty obywatelstwa na podstawie art. 13 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim musiało mieć charakter indywidualnego i skierowanego do określonego adresata, aktu Rady Państwa, którego nie zastępowała generalna uchwała Rady Państwa (w szczególności uchwała Nr 37/56 z dnia 16 maja 1956 r. w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego repatriantom niemieckim, niepublikowana). Jednakże należy wskazać, że w dniu 25 kwietnia 1976 r. weszła w życie Konwencja między Polską Rzeczypospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną o uregulowaniu przypadków podwójnego obywatelstwa, podpisana w Berlinie dnia 12 listopada 1975 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 92). Stosownie do art. 3 tej Konwencji osoby, które w dniu jej wejścia w życie miały na podstawie ustawodawstwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i ustawodawstwa Niemieckiej Republiki Demokratycznej obywatelstwo obu umawiających się Stron, zachowały zgodnie z postanowieniami Konwencji wyłącznie obywatelstwo jednej z umawiających się Stron. Osoby pełnoletnie, które w dniu wejścia w życie Konwencji miały na podstawie ustawodawstwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i ustawodawstwa Niemieckiej Republiki Demokratycznej obywatelstwo obu Umawiających się stron, mogły wybrać obywatelstwo tej Umawiającej się Strony, której obywatelstwo pragnęły zachować (art. 7 ust. 1). Oświadczenie o wyborze obywatelstwa należało złożyć na piśmie w dwóch egzemplarzach, w terminie jednego roku od dnia wejścia w życie niniejszej Konwencji, przed właściwym organem tej Umawiającej się Strony, której obywatelstwo wybierało się (ust. 2). Osoby określone w ustępie 1 składały oświadczenie o wyborze obywatelstwa: przed organem właściwym według ich miejsca pobytu stałego, jeżeli wybierają obywatelstwo tej Umawiającej się strony, na której terytorium mają miejsce pobytu stałego, w przedstawicielstwie dyplomatycznym lub we właściwym urzędzie konsularnym drugiej Umawiającej się Strony, jeżeli mają miejsce pobytu stałego na terytorium jednej z Umawiających się Stron, a wybierają obywatelstwo drugiej Umawiającej się Strony, w przedstawicielstwie dyplomatycznym lub we właściwym urzędzie konsularnym tej Umawiającej się Strony, której obywatelstwo wybierają, jeżeli mają miejsce pobytu stałego na terytorium państwa trzeciego ( ust. 3). Zgodnie zaś z art. 8 Konwencji osoba, która nie złożyła oświadczenia o wyborze obywatelstwa zgodnie z art. 7 ust. 2 i 3 zachowywała obywatelstwo tej umawiającej się strony, na której terytorium miała miejsce pobytu stałego w dniu upływu terminu wymaganego do złożenia oświadczenia. Natomiast stosownie do art. 11 powołanych przepisów osoby, które zgodnie z niniejszą Konwencją złożyły lub w odniesieniu, do których zostało złożone oświadczenie o wyborze obywatelstwa, zachowywały od dnia złożenia oświadczenia wyłącznie obywatelstwo tej Umawiającej się Strony, której obywatelstwo zostało wybrane (ust. 1). Osoby, które nie złożyły lub w odniesieniu, do których nie złożono oświadczenia o wyborze obywatelstwa, zachowywały po upływie terminów określonych w art. 1 ust. 2, w art. 4 ust. 1 i w art. 7 ust. 2 wyłącznie obywatelstwo jednej z Umawiających się Stron zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji (ust. 2). Jak wynika z akt sprawy E. W. w [...] r. wyjechał na stałe do [...] i nabył obywatelstwo tego państwa. Skarżący występując o potwierdzenie obywatelstwa polskiego nie twierdził aby złożył w polskim przedstawicielstwie dyplomatycznym lub we właściwym urzędzie konsularnym oświadczenie o wyborze obywatelstwa polskiego na piśmie w dwóch egzemplarzach, w terminie jednego roku od dnia wejścia w życie niniejszej Konwencji. O tym, że skarżący pozostał przy obywatelstwie niemieckim świadczy posiadanie przez niego paszportu niemieckiego, przy jednoczesnym braku paszportu polskiego. Wobec powyższego należy uznać, że organ zgodnie z przepisem art. 17 ust. 4 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez E. W. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.