V SA 2167/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del do WSA Kazimierz Brzeziński (spr.), Sędziowie NSA del do WSA Urszula Raczkiewicz, WSA Małgorzata Rysz, Protokolant Katarzyna Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. E. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. E. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych Zaskarżoną decyzją, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...], którą odmówił przyznania M. E. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzanym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395). Kierownik Urzędu ustalił, że M. E. wykonywał pracę przymusową w okresie od 16 grudnia 1940 r. do 24 maja 1941 r. w B. (N.). Podany w decyzji okres deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej ustalony został przez Kierownika Urzędu na podstawie zaświadczenia Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A. z [...] kwietnia 1999 r. oraz danych zawartych w życiorysie M. E. z dnia [...] maja 1968 r. Wskazując, że represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit.a w/w ustawy, uzasadniającą przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 kwietnia 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945, Kierownik Urzędu uznał, że M. E. był deportowany do pracy przymusowej na okres krótszy, dlatego żądane świadczenie mu nie przysługuje. Ustosunkowując się do podniesionej przez M. E. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności złapania go w łapance i deportowania do pracy przymusowej w dniu [...] grudnia 1939 r., Kierownik Urzędu stwierdził, że zainteresowany nie przedstawił wystarczających dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. W skardze na tę decyzję wniesionej do Sądu M. E. ponownie powołał się na zeznania świadków: W. W., H. C. i B. P. na okoliczność wywiezienia go do pracy przymusowej w N. w grudniu 1939 r. twierdząc, że dowody te znajdują się w jego aktach. Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Ustalenie, czy skarżący był represjonowany w rozumieniu ustawy tj. czy został deportowany (wywieziony) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego na terytorium III Rzeszy (art. 2 pkt 2a cyt.ustawy) wymagało dokładnego wyjaśnienia przez Kierownika Urzędu początkowej spornej w sprawie daty deportacji (wywiezienia). Kierownik Urzędu ustalił tę datę, nie uwzględniając zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żądania przeprowadzenia dowodu z oświadczeń świadków. Skarżący wyjaśnił, że dowody znajdują się w jego aktach "... w W., ul. K. 36". Podany przez skarżącego adres, pod którym znajdują się wnioskowane dowody stanowi adres Fundacji "Polsko – Niemieckie Pojednanie" w W.. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie wynika by Kierownik Urzędu zwracał się do Fundacji "Polsko – Niemieckie Pojednanie" o przedstawienie mu akt z oświadczeniami świadków, na które powołuje się skarżący. Zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu stanowiło naruszenie art. 78 § 1 kpa. W myśl tego przepisu żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skuteczność prawna tego żądania strony uzależniona jest od tego, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona, ponieważ skarżący żądał przeprowadzenia dowodu na okoliczność początkowej daty jego deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej, a więc okoliczności, która miała znaczenie dla przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu tylko wówczas, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami (art. 78 § 1 kpa). Sytuacja taka nie zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż skarżący kwestionował początkową datę deportacji (wywiezienia) ustaloną na podstawie zaświadczenia Międzynarodowego Biura Poszukiwań w A.. Ustalając okres pracy przymusowej, Kierownik Urzędu powołał się także na życiorys skarżącego z dnia 9 maja 1968 r., tymczasem dowód taki nie został dołączony do przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, co uniemożliwiło Sądowi dokonania oceny prawdziwości ustaleń dokonanych przez Kierownika Urzędu na podstawie tego dowodu. Realizacja zasady prawdy obiektywnej, stanowiącej jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7 kpa) nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Kierownik Urzędu nie zrealizował w pełni tej zasady, gdyż jak już wyżej wskazano, nie przeprowadził żądanego przez stronę dowodu, a ponadto nie rozpatrzył w sposób wszechstronny zebranych w sprawie dowodów. To ostatnie uchybienie dotyczy w szczególności treści oświadczeń skarżącego złożonych w kwestionariuszu o przyznanie świadczenia pieniężnego z [...] września 2002 r. W kwestionariuszu tym podane zostały przez skarżącego sprzeczne informacje dotyczące zakresu pracy przymusowej, gdyż w części B skarżący podał, że był represjonowany w okresie od grudnia 1940 r. do maja 1941 r., podczas gdy w uzasadnieniu wniosku stwierdził, że został wywieziony do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy już w grudniu 1939 r. Wyjaśnienie faktycznej daty deportowania (wywiezienia) skarżącego do pracy przymusowej miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i zdaniem Sądu uzasadniało dopuszczenie w sprawie dowodu z przesłuchania strony (art. 86 kpa) czego Kierownik Urzędu również nie uczynił. W konsekwencji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jej uchylenie. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Kierownik Urzędu przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe w celu dokładnego ustalenia faktycznej daty deportowania (wywiezienia) skarżącego do pracy przymusowej na terenie III Rzeszy. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 297 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji.