V SA 2444/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Asesor WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. Uchyla zaskarżone postanowienie. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz B. Sp. z o.o. w W. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił B. Sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...].03.2003 r. w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...].03.2003 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił - na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja Podatkowa, decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...].04.2002 r. nr [...] i określił na nowo kwotę długu celnego. Pismem z dnia [...].04.2003 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Termin do złożenia wniosku ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 31.03.2003 r. W uzasadnieniu prośby o przywrócenie terminu pełnomocnik podniósł, iż w dniu 25.03.2003 r. rozchorował się i jego niezdolność do pracy trwała do dnia 3.04.2003 r. Na dowód przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 26.03.2003 r. potwierdzające jego niezdolność do pracy we wskazanym wyżej okresie. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu podniósł, powołując się na przepis art. 162 Ordynacji Podatkowej, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku łącznego spełnienia przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie, w szczególności gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. W ocenie organu, skoro choroba pełnomocnika trwała dopiero od 25 marca, to mógł on swój wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wysłać w dniach od 18 do 24 marca 2003 r., kiedy był jeszcze zdrowy i nie istniały przeszkody w wysłaniu wniosku. Ponadto pełnomocnik w momencie gdy wiedział już, iż z powodu choroby nie będzie w stanie złożyć wniosku w terminie, mógł ustanowić swojego zastępcę lub poinformować Stronę o swojej niezdolności do pracy, która mogłaby wówczas ustanowić innego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie. W konkluzji Dyrektor Izby stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła dostatecznie braku winy w uchybieniu terminu, bowiem nie zachowała szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W.. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 162 Ordynacji Podatkowej, dla przywrócenia terminu wystarczy uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez winy strony, co w tym przypadku zostało dopełnione. W ocenie skarżącej twierdzenie, że od dnia doręczenia decyzji do dnia choroby pełnomocnik miał osiem dni na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowi interpretację contra legem, gdyż termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest terminem określonym przez ustawę. Nie można oczekiwać od pełnomocnika, że w czasie choroby będzie ustanawiał swojego zastępcę bądź informował stronę o swojej niezdolności do pracy. W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Celnej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Powołując się na orzecznictwo NSA i SN podniósł, iż jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (tak postanowienie SN z 14.01.1972, syg. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8. poz. 144). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (np. wyrok NSA z 06.10.1999 r., sygn. akt I SA/Ka 317/98). Ponadto Dyrektor Izby podniósł, iż zaświadczenie lekarskie, przedstawione przez pełnomocnika skarżącej wzbudza zastrzeżenia, ponieważ wystawione zostało na druku recepty, a nie zgodnie z wymogami określonymi w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich... (Dz.U. Nr 65, poz. 741) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie ze swymi ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonego aktu jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jego wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia Sąd dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi. Przepis Art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej (ustawa z 29.08.1997, Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.) stanowi, że "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Z brzmienia tego przepisu wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie braku winy, a zatem wskazanie przez stronę na takie okoliczności, które - w sposób prawdopodobny i wiarygodny - wskazywałyby, że strona nie zawiniła, tj. nie dopuściła się winy choćby w formie niedbalstwa, lecz mimo całej staranności, rzeczywiście nie mogła dokonać czynności w terminie. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w kontekście przytoczonego wyżej przepisu, Sąd nie podzielił podstawowej tezy organu, na której postanowienie to zostało oparte, a mianowicie że nie wysłanie wniosku w pierwszych 8 dniach biegu 14-dniowego terminu, miało świadczyć o tym, iż pełnomocnik skarżącego nie dołożył szczególnej staranności aby dokonać czynności procesowej w terminie i dopuścił się on co najmniej lekkiego niedbalstwa, a w konsekwencji dowodzić jego winy w uchybieniu terminu. Nie można zgodzić się z taką interpretacją przepisu, która dla uprawdopodobnienia braku winy w rozumieniu art. 162 § 1 OP i uznania dopuszczalności przywrócenia terminu, wprowadza jako warunek nie tylko niezależne od strony przeszkody, ale to, aby były to przeszkody "istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności prawnej", gdyż interpretacja taka, w ocenie Sądu, odbiega od kodeksowego ujęcia pojęcia "terminu", a zwłaszcza od tych uregulowań Ordynacji podatkowej, które precyzują koniec ("upływ") terminu (jak np. art. 161 § 1 OP, zgodnie z którym "upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu"). Z tego też względu, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że strona może podjąć kroki w kierunku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w dowolnym czasie w ramach 14 dniowego terminu do jego złożenia i jest to jej prawo określone ustawowo. Błędem jest upatrywanie w fakcie oczekiwania ze złożeniem wniosku do ostatniego dnia terminu, elementu zawinienia powstałej sytuacji, która spowodowała uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. (tak też wyrok NSA z dnia 30 lipca 1999 r. sygn. akt III SA 7185/98). Żaden przepis nie nakłada także na pełnomocnika obowiązku podejmowania w czasie choroby innych czynności, w tym np. ustanawiania zastępcy czy informowania strony o swojej niezdolności do pracy, aby ta mogła ustanowić innego pełnomocnika. Po to wprowadzono w art. 162 OP regulacje umożliwiające przywrócenie terminu aby można zapobiegać negatywnym skutkom niemożności zadziałania w określonych okolicznościach. Jeśli natomiast chodzi o podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę zastrzeżenia dotyczące zaświadczenia lekarskiego, należy zauważyć, że kwestia wystawienia zaświadczenia lekarskiego niezgodnie z wzorem przewidzianym w obowiązujących regulacjach prawnych w ogóle nie była rozważana w toku postępowania administracyjnego i organ nie podjął żadnych działań, które podważałyby wiarygodność zaświadczenia lekarskiego przedłożonego przez pełnomocnika skarżącej. Należy zauważyć, iż powołane w odpowiedzi na skargę przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich... (Dz.U. Nr 65, poz. 741) wprowadzają wzór zaświadczenia lekarskiego obligatoryjny dla stwierdzenia czasowej niezdolność do pracy przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości. Stosowanie wzoru zaświadczenia lekarskiego dla innych celów nie jest obligatoryjne. Organ może zakwestionować wiarygodność zaświadczenia lekarskiego, zwłaszcza jeśli, tak jak w niniejszym przypadku, jest ono wystawione na druku recepty, a więc na druku nie przewidzianym dla dokumentowania niezdolności do pracy, ale swoje wątpliwości powinien podnieść w toku toczącego się postępowania, dając czas pełnomocnikowi do przedłożenia właściwego zaświadczenia. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.