V SA 2483/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia NSA Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Rysz, Protokolant Barbara Gałecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004r. sprawy ze skargi [...] Zakładów [...] w W.-Przedsiębiorstwo [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Oddala skargę Zaskarżoną decyzją, której data wydania oraz szczegółowe oznaczenie znajdują się w sentencji wyroku, Dyrektor Izby Celnej [...] w W. utrzymał w mocy swoją decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...].08.2002 r., której przedmiotem było uznanie za nieprawidłowe zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...].03.2002 r. Wskazanym wyżej zgłoszeniem celnym [...] Zakłady [...] w W. zgłosiły do procedury dopuszczenia do obrotu części zamienne do remontu silników lotniczych z zastosowaniem stawki celnej w wysokości 9 %. Zgłoszenie celne zostało przyjęte. W dniu [...].05.2002 r. do Urzędu Celnego [...] w W. wpłynął wniosek [...] Zakładów [...] o uznanie części zamiennych do silników lotniczych odprawionych przedmiotowym zgłoszeniem celnym za wolne od cła oraz o zwrot należności celnych. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...].08.2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty wynikającej z długu celnego i jednocześnie zwolnił od cła towary objęte w/w zgłoszeniem celnym, na podstawie § 1 ust. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień innych niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego (Dz.U. nr 156, poz. 1820). Postanowieniem z dnia [...].11.2002 r. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].08.2002 r. a następnie decyzją z dnia [...].03.2002 r. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Urzędu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż stosownie do postanowień art. 1901 § 2 Kodeksu celnego, zwolnienia od cła przewidziane w Dziale I Tytułu VI Kodeksu celnego stosuje się jedynie na wniosek zgłaszającego, przedstawiony organom celnym najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego. W/w dział obejmuje również przepis art. 190 43, na podstawie którego wydane zostało rozporządzenie, w oparciu o które Naczelnik Urzędu zwolnił towary od cła. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od cła nie został organowi celnemu przedstawiony wraz ze zgłoszeniem celnym, przywiezione towary nie mogły zostać zwolnione od cła. Decyzja Naczelnika Urzędu została zatem wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 1901 § 2 Kodeksu celnego. W skardze na powyższą decyzję oraz w piśmie procesowym z dnia [...].10.2003 r. skarżący wniósł u uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nieprawidłową interpretację i zastosowanie przepisu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji Podatkowej; niezłożenie wniosku o zwolnienie od cła w terminie jest uchybieniem o charakterze proceduralnym, nie narusza więc porządku prawnego w stopniu, który uzasadniałby wzruszenie zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, 2) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą interpretację i w konsekwencji niezastosowanie przepisów art. 246 § 2 Kodeksu celnego w związku z § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień innych niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego 3) błędną ocenę ustalonych w sprawie okoliczności, co miało wpływ na treść podjętej decyzji. Skarżący podniósł, iż w chwili dokonywania zgłoszenia celnego nie był zorientowany, iż przysługiwało jemu prawo złożenia wniosku o zwolnienie od cła przywiezionych towarów. Korzystał z usług profesjonalnego przedstawiciela – Agencji [...], która nie złożyła stosownego wniosku. Skarżący zwrócił ponadto uwagę, iż podstawa prawna, w oparciu o którą Naczelnik Urzędu zwolnił towary od cła nie jest zawarta w przepisach Działu I Tytuł VI Kodeksu celnego lecz w rozporządzeniu wykonawczym do tego Kodeksu. Ponadto – rozporządzenie to weszło w życie w trzy dniu po jego uchwaleniu przez Radę Ministrów. Tak krótki okres vacatio legis usprawiedliwia niezłożenie w terminie stosownego wniosku o zwrot cła. Organy celne obowiązane są działać zgodnie z zasadą określona w art. 121 § 1 Ordynacji Podatkowej i powinny poinformować skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zwolnienie od cła w chwili przyjmowania zgłoszenia celnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) zważył, co następuje. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie są decyzje Dyrektora Izby Celnej [...] w W. stwierdzające nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. uznającej za wolne od cła przywiezione przez skarżącego części zamienne do do silników lotniczych. Jak słusznie podniósł skarżący, stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszania ostatecznych decyzji organów administracji państwowej. Tryb ten możliwy jest do zastosowania wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem prawa o takim charakterze, iż nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W pierwszej kolejności należy więc rozważyć, czy Naczelnik Urzędu Celnego naruszył prawo wydając decyzję o zwolnieniu przywiezionych przez skarżącego towarów, oraz czy naruszenie to miało kwalifikowaną postać – naruszenia o charakterze rażącym. W ocenie Sądu na obydwa pytania należy odpowiedzieć twierdząco. Zwolnienia od cła, o których zastosowanie wnioskował skarżący, określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień innych niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego (Dz.U. nr 156, poz. 1820). Podstawą prawną do wydania rozporządzenia był przepis art. 190 43 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym Rada Ministrów może (w wypadkach wskazanych w tym przepisie) określić zwolnienia od cła inne niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego, a także określić tryb, warunki, normy ilościowe lub wartościowe, okres zwolnienia od cła oraz dokumenty wymagane do stwierdzenia podstawy stosowania tych zwolnień. Rada Ministrów określiła w powołanym wyżej rozporządzeniu katalog dodatkowych zwolnień celnych. Sąd podziela stanowisko organów celnych wyrażone w decyzjach Dyrektora Izby Celnej, iż przepis art. 190 1 § 2 Kodeksu celnego, nakładający na zgłaszającego obowiązek złożenia wniosku o zwolnienie od cła najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego, ma zastosowanie także do zwolnień celnych określonych w rozporządzeniu wykonawczym. Przepis art. 190 43 został umieszczony w Dziale I Tytułu VI Kodeksu celnego. Przepisy art. 1901 i 1902 Kodeksu celnego zawierają ogólne regulacje dotyczące zwolnień celnych: termin składania wniosku oraz słowniczek pojęć – zdefiniowanych na potrzeby Działu I Tytułu VI Kodeksu celnego. Zasadnym zatem jest przyjęcie, że regulacje te dotyczą wszystkich zwolnień celnych, także określonych w akcie wykonawczym. Za takim rozumowaniem przemawia także fakt, iż w rozporządzeniu wykonawczym prawodawca posługuje się pojęciami zdefiniowanymi w przepisie art. 1902 Kodeksu celnego, np. pojęciem "środki trwałe". Reasumując – wniosek o zwolnienie od cła, złożony po przyjęciu zgłoszenia celnego, a więc z naruszeniem terminu określonego w art. 190 1 § 2 Kodeksu celnego, jest bezskuteczny. Pozostaje do rozważenia kwestia, czy decyzja organu celnego, uwzględniająca wniosek o zwolnienie od cła złożony wbrew wyraźnej dyspozycji z art. art. 190 1 § 2 Kodeksu celnego, rażąco narusza treść tego przepisu. Sąd podziela stanowisko wielokrotnie wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rację ma organ celny, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego pozostawała w oczywistej i wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu art. 190 1 § 2 Kodeksu celnego, który stanowi, że zwolnienia od cła stosuje się jedynie na wniosek przedstawiony organom celnym najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego. Z kolei przepis art. 11 Kodeksu celnego stanowi, iż terminy określone w przepisach prawa celnego nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa. Ponieważ żaden przepis prawa celnego nie wprowadza możliwości uwzględnienia wniosku o zwolnienie od cła przywiezionych towarów złożonego po przyjęciu zgłoszenia celnego, tym samym taki wniosek skarżącego nie mógł być uwzględniony, przy czym bez znaczenia są okoliczności, które spowodowały złożenie wniosku z naruszeniem terminu. Jeśli chodzi o zarzut zbyt krótkiego vacatio legis przy wejściu w życie rozporządzenia należy zauważyć, iż import towarów został dokonany po upływie ponad dwóch miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia, tak więc trzy dniowy okres vacatio legis nie miał wpływu na złożenie przez skarżącego wniosku o zwolnienie od cła. Przepis został opublikowany w Dzienniku Utaw z dnia 31.12.2001 r. a zgłoszenie celne zostało złożone [...].03.2002 r. Nie ma znaczenia w sprawie okoliczność, czy w przypadku złożenia wniosku w terminie przywiezione części do silników lotniczych byłyby wolne od cła. Okoliczność ta, wbrew stanowisku zawartemu w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia [...].10.2003 r., nie była przedmiotem oceny Dyrektora Izby Celnej w zaskarżonych decyzjach. W ocenie Sądu nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego. Postępowanie w przedmiocie zwrotu uiszczonych zależności celnych w trybie określonym w tym przepisie było przedmiotem odrębnego postępowania przed Dyrektorem Izby Celnej [...]. Natomiast postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło postępowania w zakresie zasadności zwolnienia o d cła przywiezionych przez skarżącego towarów. Nie uzasadnia także wzruszenia zaskarżonej decyzji zarzut naruszenia ogólnych zasad postępowania wyrażonych w art. 120 – 129 Ordynacji podatkowej poprzez niepoinformowanie skarżącego o konieczności złożenia wniosku o zwolnienie towarów od cła równocześnie ze zgłoszeniem celnym. Przede wszystkim skarżący działał za pośrednictwem wyspecjalizowanego podmiotu, tj. agencji celnej, a ponadto organ celny nie ma obowiązku weryfikowania zgłoszenia celnego w momencie jego przyjmowania oraz informowania zgłaszającego o możliwości skorzystania ze zwolnienia towarów od cła zwłaszcza, że zwolnienie od cła jest uprawnieniem, którego strona może, ale nie musi skorzystać. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.