V SA 2656/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - P. Piszczek (spr.), Sędziowie NSA - H. Szafrańska-Falkiewicz, - E. Jóźków, Protokolant - J. Gierak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Z. S. PHPU Import-Eksport w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. Uchyla zaskarżoną decyzję. II. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącego Z. S. kwotę 231 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. Orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...].05.2003 r. Dyrektor Izby Celnej w W. – stosownie do treści art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 23 § 7, 29 § 1, 85 § 1 i 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), art. 21 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego (zał. do Dz.U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania Z. S. uchylił decyzję naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...].02.2003 r. (uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dn. [...].02.2000 r.) w części dotyczącej określenia wartości celnej samochodu i ustalił ją na kwotę 25.439 PLN, a także dokonał określenia wysokości długu celnego. W motywach wskazano, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej zadecydowała zaniżona cena pojazdu (5800 [...]). Bazując na katalogu Eurotax 1/2000 cena samochodu tej marki i tego samego roku produkcji kształtowała się na poziomie 66.000 zł. Uwzględniając tryb przeprowadzenia kalkulacji (str. 6 decyzji) organ II instancji doszedł do wniosku, że wartość pojazdu w walucie faktury wynosiła 12.221,47 [...]. W skardze Z. S. podniósł naruszenie prawa: – materialnego (art. 23 § 7 Kodeksu celnego) poprzez przyjęcie, że ma on w sprawie zastosowanie, gdy stan faktyczny upoważniał do zastosowania art. 23 § 1 i 9 Kodeksu; – procesowego poprzez nie zastosowanie przepisu art. 65 § 1 Kodeksu celnego pomimo spełnienia przesłanek w nim zawartych i nie przyjęcie zgłoszenia celnego z dnia [...].02.2000 r. oraz kwoty długu celnego w nim wskazanej w wysokości 1.207,30 zł. W efekcie wniósł alternatywnie o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub też wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę – żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, iż poczynione w sprawie ustalenia zostały dokonane pobieżnie. Zwrócić uwagę należy na to, iż nie wyjaśniono – chociażby przez przesłuchanie osoby sporządzającej protokół określenia stanu technicznego i wartości pojazdu – dlaczego w opinii (k. 66) przyjęła 50% ubytek wartości z tytułu przebiegu importowanego pojazdu. Taka potrzeba zaistniała już w sytuacji, kiedy w piśmie Zespołu Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego – [...] Sp. z o.o. wskazano (k. 49), iż korekta z tego tytułu – w odniesieniu do cen zawartych w informatorze "Eurotax" – może być w zakresie od 2-20%. Ważne jest też ustalenie, na jakiej podstawie organ twierdzi, iż stan techniczny pojazdu jest inny aniżeli to wynika z opisu rzeczoznawcy, na co dobitnie ma wskazywać dokumentacja fotograficzna (k. 42). Poczynienie w tym względzie jednoznacznych ustaleń mogłoby podważyć w ogóle przydatność sporządzonego protokołu (k. 66) i nakazywałoby oparcie się jedynie na treści protokołu oględzin pojazdu zawartego na k. 61. Poczynienie w tym względzie jednoznacznych ustaleń jest o tyle konieczne, że Organ II-giej instancji ocenę rzeczoznawcy traktuje jako jeden z dowodów (vide str. 6 motywów). Organy celne na podstawie przepisu art. 23 § 7 ustawy - Kodeks celny uznały, że sprowadzony pojazd nie może zostać odprawiony według jego wartości transakcyjnej, ponieważ wiarygodność dokumentów i informacji określających wartość transakcyjną nie ogranicza się do ich autentyczności (wiarygodność formalna), lecz obejmuje także ich wiarygodność materialną, która polega na wiarygodności wysokości ceny. Możliwość odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej na podstawie art. 23 § 7 ustawy - Kodeks celny, musi wynikać z uzasadnionych przyczyn. Odrzucenie wartości transakcyjnej musi być skutkiem zakwestionowania wiarygodności (materialnej lub formalnej), informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, ewentualnie wynikać z braku odpowiednich dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniająca jej odrzucenie na podstawie art. 23 § 7 ustawy - Kodeks celny wystąpi wówczas, gdy okaże się, że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena jest rażąco niska, zakłada jej porównanie z innymi cenami. Podstawowym zagadnieniem staje się zatem ustalenie tych cen, co nie może nastąpić dowolnie. Należy także podkreślić, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości ceny deklarowanej przez stronę z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu i cech towaru. Dopiero gdyby się okazało, że nie jest możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie innych metod, uzasadnione będzie zastosowanie metody ostatniej szansy. Podstawową metodą ustalania wartości celnej towarów jest ustalenie wartości transakcyjnej. Wartością transakcyjną jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny (art. 23 § 1 ustawy - Kodeks celny). Dopiero wystąpienie prawnie uzasadnionych przeszkód, które uniemożliwiają zastosowanie wartości transakcyjnej, pozwala na kolejne zastosowanie pozostałych metod ustalania wartości celnej, wymienionych w przepisach art. 25-29 Kodeksu celnego. Obowiązek uwzględnienia kolejności (art. 24 Kodeksu celnego) oznacza, że organy celne powinny wykazać, iż nie jest możliwe zastosowanie wcześniejszych metod ustalania wartości celnej, które poprzedzają metodę przyjętą ostatecznie dla ustalenia wartości celnej. W zaskarżonej decyzji nie rozważono należycie, czy treść przepisów art. 26 lub 27 ustawy - Kodeks celny nie uniemożliwiałaby ustalenia wartości celnej w odniesieniu do tego konkretnego przypadku na ich podstawie. W szczególności wydaje się, że zarówno marka samochodu jak i data produkcji oraz wysokość przebiegu pojazdu pozwalają na dokonanie ustaleń w myśl art. 26 Kcel. Brak postępowania wyjaśniającego w tym zakresie nie pozwala ocenić, czy prawidłowo organy celne przyjęły, że według tej metody wartości celnej nie można ustalić. Jeśli przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy celne, po dokonaniu wyżej wskazanych ustaleń ponownie dojdą do przekonania, iż jedyną możliwą do zastosowania w niniejszej sprawie jest metoda ostatniej szansy, winny mieć na uwadze, że metoda ostatniej szansy nie polega na dowolnym ustaleniu wartości celnej. Jak wynika z uwag interpretacyjnych do artykułu 7 Porozumienia o stosowaniu artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu 1994. stanowiącego załącznik 1 do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO) sporządzonego w Marakeszu 15.04.1994 r., wartość celna ustalona powyższą metodą powinna być w możliwie największym stopniu oparta na pozostałych metodach ustalania wartości celnej, które powinny być stosowane z "rozsądną elastycznością". Elastyczność w stosowaniu metody może wyrażać się w odstąpieniu od pewnych warunków jej stosowania. Rezygnacja z pewnych wymagań w ramach rozsądnej elastyczności wymaga w każdym wypadku indywidualnego i wnikliwego rozważenia i nie może cechować jej arbitralność. Organy celne ustalając wartość celną odprawianego samochodu zastosowały katalog "Eurotax", należy jednak mieć na uwadze, iż cena wynikająca z tego katalogu dotyczy co prawda pojazdu tej samej marki, o tych samych parametrach technicznych, lecz o zdecydowanie mniejszym przebiegu. W tej sytuacji nie można nie podzielić zarzutów skargi dotyczących nieuwzględnienia przez organy celne, przy określaniu wartości pojazdu, stanu technicznego pojazdu. Jednocześnie wskazać trzeba, że w studium 1.1. Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej - "Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych" (zał. do rozporządzenia Ministra Finansów z 15 09 1999 r. - wyjaśnienia dotyczące wartości celnej; Dz.U. Nr 80, poz. 908) wskazano, iż "można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją", jednak w takim przypadku "należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (na przykład nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia". Jest poza sporem, że tego rzeczywistego stanu pojazdu organy celne nie uwzględniły. Z omówionych przyczyn zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.