V SA 2671/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek, Sędzia NSA Hanna Szafrańska-Falkiewicz, Sędzia NSA Ewa Jóźków (spr.), Protokolant Joanna Gierak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B. L. i J. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję. 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. kwotę 10 zł (dziesięć) na rzecz B. L. i J. R. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją (której precyzyjne oznaczenie, a także datę wydania oraz numer porządkowy zawiera sentencja wyroku), działając w powołaniu na art. 23 § 7, art. 29 § 1 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. L. i J. R., uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] lutego 2003 r. w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanego towaru i orzekł w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] kwietnia 2002 r. B. L. i J. R. zgłosili do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD nr [...] samochód osobowy marki Mercedes Benz 200 o pojemności silnika 1998 cm3, rok produkcji 2000. Do zgłoszenia celnego strona załączyła m.in. umowę kupna z dnia [...].03.2002 r. na kwotę 8.500 EUR oraz deklarację wartości celnej. Decyzją z dnia [...].06.2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 61.615 PLN. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy, z uwagi na błędne oznaczenie strony. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...].02.2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. ponownie uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i w zakresie wartości celnej i ustalił tę wartość na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 66.226 PLN. Rozpoznając odwołanie od decyzji, Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję w części dotyczącej określenia wartości celnej importowanego towaru i ustalił wartość celną pojazdu na kwotę 61.615 PLN, w pozostałej części utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że o zakwestionowaniu wartości transakcyjnej wykazanej w umowie kupna zadecydowała zaniżona cena sprowadzonego towaru - samochodu Mercedes Benz w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Jak wynika z informacji zawartej w katalogu samochodowym "Schwacke Liste" nr 02/02 i nr 05/02 (z uwagi na brak w katalogu 04/02 wyszczególnionej wartości transakcyjnej dla porównywalnego pojazdu), cena samochodu tej marki w N., z tego samego roku produkcji, tego typu o podobnych parametrach technicznych kształtowała się na poziomie 16.000 do 17.650 EUR. Konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z ww. umowy kupna była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu Mercedes Benz na podstawie jednej z metod zastępczych. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia. Nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, co do zasady, wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Ustalenie wartości celnej używanych pojazdów samochodowych jest natomiast możliwe w oparciu o przepis art. 29 Kodeksu celnego, czyli według metody "ostatniej szansy". Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., w przypadku ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę "ostatniej szansy", istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism, zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Organ celny I instancji do obliczeń przyjął informację wynikającą ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim, tj. katalogu "Eurotax". Katalog ten podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów, ustalonych na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju, uwzględniające spadek ceny z racji wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Zasada równego traktowania podmiotów dokonujących importu tego typu towarów obliguje organy celne do korzystania z jednego specjalistycznego katalogu, tj. "Eurotax". Dyrektor Izby Celnej w W. ustalił wartość rynkową pojazdu w wysokości 77.500 PLN na podstawie katalogu "Eurotax" nr 4/2002. W celu ustalenia wartości celnej towaru metodą "ostatniej szansy" - wartość rynkową pojazdu - "bazową", tj. 77.500 PLN, pomniejszono o podatek VAT w wys. 22 % oraz podatek akcyzowy w wys. 3,1 %. Ostatecznie wartość celną pojazdu ustalono na kwotę 61.615 PLN. Ustosunkowując się do zarzutu nie uwzględnienia przy obliczaniu wartości celnej pojazdu marży, Dyrektor Izby wyjaśnił, iż import używanych pojazdów na polski obszar celny jest importem indywidualnym a nie dla celów handlowych, dlatego ceny podawane w katalogach nie zawierają marży handlowej. Odnośnie zastosowanej do odliczenia stawki podatku akcyzowego Dyrektor Izby wyjaśnił, że od wartości rynkowej pojazdu odlicza się jedynie podatek akcyzowy odpowiednio do pojemności silnika wg stawki 3,1 lub 13,6 % - bez względu na rok produkcji auta. Natomiast obliczenie podatku akcyzowego należnego za importowany pojazd następuje na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 9.12.2001 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz.U. nr 148, poz. 1655 ze zm.) i w tym przypadku pod uwagę brany jest rok produkcji. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. L. i J. R. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów procesu. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: • art., 23 § 1 i 7 Kodeksu celnego poprzez dowolne zakwestionowanie wartości celnej • art. 24 § 1, 25 i 26 Kodeksu celnego poprzez nieprawidłowe wyeliminowanie kolejnych metod ustalania wartości celnej, • art. 29 § 1 pkt 3 w związku z art. 27 § 1 Kodeksu celnego poprzez nie uwzględnienie przy ustalaniu wartości celnej marży lub narzutu. • odliczenie przy ustalaniu wartości celnej stawki podatku akcyzowego w nieprawidłowej wysokości • art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez niezachowanie terminów rozpatrywania odwołań. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 23 §7 Kodeksu celnego, wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w §1, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one załączone do zgłoszenia celnego. Organ celny pierwszej instancji, po porównaniu ceny transakcyjnej sprowadzonego pojazdu, wskazanej w rachunku eksportera z dnia [...] marca 2002 r. (8.500 EUR), z cenami tego typu pojazdów na rynku niemieckim, publikowanymi w katalogu "Schwacke Liste", gdzie cena kształtowała się w wysokości 16.000 do 17.650 EUR, miał uzasadnioną podstawę do zakwestionowania ceny transakcyjnej podanej na rachunku dołączonym do zgłoszenia celnego. W sytuacji, gdy wartość celna sprowadzonego pojazdu nie mogła być ustalona na podstawie art. 23 w oparciu o cenę transakcyjną, organ celny, w myśl art. 24 § 1, obowiązany był ustalić tę wartość, stosując w kolejności art. 25-28 Kodeksu celnego. Powołując się na postanowienia Studium 1.1. - postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych - opracowanego przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (str. 151 - 156 wyjaśnień dotyczących wartości celnej – zał. do rozp. Ministra Finansów z 15.09.1999 r. – Dz.U. Nr 80, poz. 908) organ celny wyjaśnił, z jakich przyczyn nie było możliwe ustalenie w nin. sprawie wartości celnej na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego. W ocenie Sądu stanowisko to jest trafne i nie podważa go podniesiony przez skarżącego zarzut, że organ celny naruszył art. 25 i 26 Kodeksu celnego wskutek nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu uzyskania materiałów porównawczych dla pojazdów identycznych lub podobnych, gdyż znalezienie pojazdów samochodowych o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest problematyczne. W konsekwencji, organ celny postąpił prawidłowo uznając, że wartość celna przedmiotowego pojazdu powinna być ustalona na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, tj. według metody nazywanej metodą "ostatniej szansy". Ustalając wartość celną na podstawie tej metody, organ celny powołał się na mające zastosowanie w sprawie postanowienia ww. Studium 1.1. i ustalił wartość pojazdu na podstawie średniej ceny rynkowej podanej w katalogu wydawnictwa "EUROTAX". Ceny podane w katalogu mają charakter cen średnich i są ustalane na podstawie analizy takich czynników, jak: wiek, przebieg i stan techniczny pojazdu. Organ celny ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu w ten sposób, że od ceny wynikającej z katalogu wydawnictwa "EUROTAX" odliczył należny podatek i cło. Nie jest zasadny zarzut skarżących dotyczący nie uwzględnienia przy obliczaniu wartości celnej pojazdu marży, o której mowa w art. 27 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego. Wartość celna została ustalona na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, zatem zasady określone w art. 27 § 1 pkt 1 nie mogły być uwzględnianie przy przeprowadzaniu kalkulacji. Zasadny jest natomiast zarzut dotyczący wysokości podatku akcyzowego, odliczonego od wartości rynkowej pojazdu. Naczelnik Urzędu Celnego, dokonując ustalenia wartości celnej pojazdu na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, odliczył od wartości rynkowej pojazdu podatek akcyzowy w wysokości 3,1%, zastosował zatem stawkę podatku akcyzowego dla importowanych samochodów osobowych, określoną w poz. 25 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 ze zm.). Z treści § 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika jednak, iż do samochodów osobowych importowanych po upływie dwóch lat kalendarzowych od ich produkcji zastosowanie znajduje podwyższona stawka akcyzy, obliczana według wzoru określonego w tym przepisie, która w dacie dokonania zgłoszenia celnego, dla samochodów wyprodukowanych tak jak importowany pojazd w 2000 r., wynosiła 15,1 %. Wskazać trzeba, iż zgodnie z wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej opublikowanymi w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. – Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz. U. Nr 80, poz. 908) można oprzeć się przy ustalaniu wartości celnej na katalogach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów, ale w takim wypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia, a także brać pod uwagę i to, że "orientacyjne ceny katalogowe mogą obejmować opłaty i podatki importowe". Nie jest więc dopuszczalne przy korzystaniu z cen katalogowych odstąpienie od uwzględniania wieku pojazdu stanowiącego materiał porównawczy przy odliczaniu kwoty podatku akcyzowego, w sytuacji gdy nie zostało wyjaśnione jaką stawką akcyzy był obciążony ten pojazd. Ustalając wartość celną w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego organy celne nie mogą stosować środków, które byłyby niezgodne z przepisami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. stanowiącymi, iż wartość celna towarów importowanych nie będzie zawierać ceł i podatków w kraju importu. W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji celem umożliwienia organom celnym przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, zmierzającego do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności związanych ze zgromadzonym materiałem porównawczym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie w części kosztów postępowania zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.