V SA 2676/03
WyrokWSA w Warszawie2004-02-20
Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Stanisław Kaliński, Barbara Wasilewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 może być pozbawiona uprawnień kombatanckich, mimo podnoszenia argumentów o udziale w walkach zbrojnych II wojny światowej i służbie w Biurze Ochrony Rządu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że sam fakt pełnienia służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956, zgodnie z ustawą o kombatantach, skutkuje pozbawieniem uprawnień kombatanckich, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności czy innych tytułów do posiadania tych uprawnień. Sąd powołał się na orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego potwierdzające zgodność tych przepisów z Konstytucją.Stan faktyczny
Skarżący P. D. został pozbawiony uprawnień kombatanckich z powodu pracy w aparacie bezpieczeństwa publicznego. Po odmowie przywrócenia uprawnień, skarżący wniósł o wydanie zaświadczenia kombatanckiego z tytułu udziału w walkach zbrojnych II wojny światowej i służby w Biurze Ochrony Rządu. Organ administracji odmówił uchylenia decyzji, wskazując na fakt służby w UB. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i dowodowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędziowie NSA Stanisław Kaliński, Barbara Wasilewska, Protokolant Katarzyna Kotulińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2004 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] .06.2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Decyzją nr [...] z dnia [...].10.1992 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił P. D. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002 r. Nr 42 poz.371 z późn. zm. ) tzn. z powodu pracy w aparacie bezpieczeństwa publicznego. NSA odrzucił skargę z powodu niezachowania przez skarżącego terminu do jej wniesienia. W dniu [...].06.1996 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy . Podał, iż jest w podeszłym wieku, z powodu odniesionych ran został zaliczony do II grupy inwalidzkiej. Nadto podniósł, iż był wraz z rodzicami deportowany na S., następnie wcielony do [...]. Po utworzeniu na terenie ZSRR Dywizji [...] wstąpił do niej i przeszedł cały szlak bojowy do W. W 1944 r. został skierowany do Biura Ochrony Rządu, skąd w 1973 r. odszedł na rentę ze względu na stan zdrowia. Zdaniem P. D. w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 15 lutego 1994 r. utracił moc art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" w takiej części w takiej utracił moc art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy o kombatantach.
Decyzją nr [...] z [...].03.1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów odmówił przywrócenia P. D. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji podał, iż prowadząc postępowanie wyjaśniające Urząd otrzymał pismo UOP z dn. [...].12.1996r. dot. przebiegu służby P. D. w okresie [...].09.1944-[...].04.1956r. w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego i strukturach podległych. Organ wskazał, iż z powyższego pisma wynika, że skarżący pełnił służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturach UB w myśl art.25 ust.2 pkt.1 lit. "a" w zw. z art. 2l ust.2 pkt.4 lit. "a" obecnie obowiązującej ustawy z dn. 24.01.1991r.o kombatantach (Dz.U. z 1997r. Nr.l42, poz. 950 z późn. zm.) pozbawia uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów osoby które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturach UB, natomiast w myśl art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy osobom takim nie przysługują uprawnienia kombatanckie z żadnego tytułu.
W dniu [...].06.2002 r. P. D. złożył do Kierownika Urzędu pismo, w którym wniósł o wydanie zaświadczenia kombatanckiego z tytułu jego czynnego udziału w walkach zbrojnych w okresie II wojny światowej przeciwko hitlerowskim Niemcom . Podał, iż w latach 1944-1973 był funkcjonariuszem Biura Ochrony Rządu.
Pismo to Kierownik Urzędu potraktował jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. i decyzją nr [...] z dnia [...].04.2003 r. odmówił jej uchylenia uznając, iż nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie tzn. nie przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Decyzją nr [...] z dnia [...].06.2003 r. wydaną w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia w/w decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie zakończone decyzją z [...].04.2003 r. było przeprowadzone prawidłowo, a w jego toku ustalono, iż nie zachodzą żadne przesłanki do uchylenia decyzji w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uzyskanych w ZBOWiD. Przypomniał, iż jak ustalono w postępowaniu weryfikacyjnym wnioskodawca pełnił służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. W świetle przepisów ustawy o kombatantach osobom takim uprawnienia nie przysługują z żadnego tytułu. Podnoszona więc przez stronę służba w [...] nie może mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Wpływu takiego nie może mieć również charakter pracy wykonywanej w ramach służby w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Kierownik w tym miejscu zauważył jednak, że podnoszona przez wnioskodawcę służba na "podrzędnych stanowiskach" nie odpowiada prawdzie, gdyż ze wspomnianego pisma UOP jednoznacznie wynika, że wnioskodawca pełnił służbę również na stanowiskach kierowniczych m.in. w okresie [...].05.1949- [...].12.1950 r. był [...] Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w M. Nadto z informacji uzyskanych z UOP wynika też, że strona pełniąc służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego brała bezpośredni udział w "pracy operacyjnej" w tym w likwidacji [...].
Kierownik Urzędu nie podzielił także zarzutów P. D. dot. naruszenia przepisów postępowania tzn. uniemożliwienia zapoznania się z aktami sprawy, jak i wypowiadania się co do zebranych dowodów. Wskazał ,iż skarżący był informowany o kolejnych czynnościach dokonywanych przez Urząd oraz o możliwości ustosunkowania się do sprawy. Od powyższego rozstrzygnięcia P. D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego . Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzających oraz o zobowiązanie organu do przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów procedury –art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez osobę nieuprawnioną – pełniącego obowiązki z-cy dyrektora Departamentu Orzecznictwa Z. P. , a nadto naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym , a zwłaszcza art. 107 § 3, 75 § 1, 77 § 1 , 2 i 4 , 78 § 1 i 86 k.p.a . Wskazał też na naruszenie przepisów art. 6-12, 73 i 74 k.p.a.Skarżący nadto zaprzeczył, że brał bezpośredni udział w bezpośredniej likwidacji [...].
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie . Podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wobec tego, że w sprawie niniejszej skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało przed tym dniem zakończone, stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania skargi właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa natury materialnej lub procesowej. Co do tej ostatniej kwestii to należy wskazać, że organ do uzyskaniu dokumentów z UOP dot. przebiegu pracy skarżącego organach bezpieczeństwa publicznego powiadomił P. D. pismem z dnia [...].01.1997 r. o uzyskanych dowodach i wyznaczył mu termin do ustosunkowania się do sprawy. Skarżący z tej możliwości nie skorzystał i Kierownik Urzędu wydał decyzję opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. W tym miejscu należy wskazać, że materiał ten jest w pełni wiarygodny i w pełni obrazuje przebieg służby i pełnione funkcje. Przy czym należy wskazać, że dla pozbawienia uprawnień kombatanckich nie ma znaczenia jakie czynności były przez skarżącego w rzeczywistości wykonywane, bowiem w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a cyt. ustawy o kombatantach, w brzmieniu ustalonym obowiązującą w niniejszej sprawie ustawą z dnia 4.03.1999 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 862), pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności, w szczególności, czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej ( por. wyrok NSA w Warszawie z 11.10.2000r. w sprawie o sygn. V SA 190/00 LEX nr 79354 ).
W świetle dowodów zebranych w toku postępowania weryfikacyjnego nie może budzić wątpliwości fakt, iż skarżący pełnił służbę w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. Wobec powyższego nie przysługują mu uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów wymienionych w art. 1 – 4 cyt. Ustawy. Przepis ten w takim zakresie został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za zgodny z Konstytucją RP ( por. orzeczenie z dnia 15 lutego 1994 r. sygn. akt K. 15/93 publ. OTK 1994, cz. I, poz. 4 oraz wyrok z dnia 15 września 1999 r. sygn. akt K. 11/99 publ. OTK 1999, nr 6, poz. 116) .
Wobec nie stwierdzenia naruszenia prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło