V SA 2796/03
WyrokWSA w Warszawie2004-10-06
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Jolanta Rajewska, Jacek Fronczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie lokalu, które miało miejsce w wyniku konfliktu małżeńskiego i nie zostało poprzedzone formalnym postępowaniem o przywrócenie posiadania, może stanowić podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie lokalu, które nie zostało potwierdzone formalnym postępowaniem o przywrócenie naruszonego posiadania, nawet jeśli nastąpiło w wyniku konfliktu, stanowi podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu. Postępowanie meldunkowe ma charakter ewidencyjny i nie przesądza o prawach do lokalu, a sprawy majątkowe nie mogą wpływać na jego przebieg.Stan faktyczny
Skarżący S. G. kwestionował decyzję o wymeldowaniu go z pobytu stałego, twierdząc, że opuścił lokal pod przymusem ze strony byłej żony, J. G. Organy administracji obu instancji uznały, że S. G. opuścił lokal dobrowolnie i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, co stanowiło podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu. S. G. podnosił, że nie mógł korzystać z lokalu zgodnie z postanowieniem sądu i wszczął postępowanie egzekucyjne, jednak organ odwoławczy zakwestionował jego skuteczność.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Asesor WSA Jacek Fronczyk (spraw.), Protokolant Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę
Wnioskiem z dnia 23 października 2001r. J. G. zwróciła się do Burmistrza Gminy W. o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. S. G. – byłego małżonka.
W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że prawo do powyższego lokalu przysługuje J. G., a Sąd Wojewódzki w W., rozwiązując w 1993r. małżeństwo przez rozwód, odstąpił od orzekania o sposobie korzystania stron z mieszkania przy ul. [...]. W związku z toczącym się postępowaniem o podział majątku przed Sądem Rejonowym dla W., Burmistrz Gminy W. postanowił w dniu [...] listopada 2001r. zawiesić postępowanie o wymeldowanie S. G. do czasu zakończenia postępowania działowego.
W dniu 12 września 2002r. J. G. skierowała do Burmistrza Gminy W. wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania argumentując, że jego zawieszenie nie ma żadnego uzasadnienia faktycznego, ani prawnego. W jej ocenie, sprawa o wymeldowanie nie ma nic wspólnego z podziałem majątku małżeńskiego.
W dniu [...] września 2002r. Burmistrz Gminy W. podjął z urzędu postępowanie w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego S. G.. Mając za podstawę wniosek J. G. o podjęcie zawieszonego postępowania oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. Burmistrz uznał, że sprawa o podział majątku wspólnego nie ma wpływu na prowadzone postępowanie administracyjne.
W dniu [...] października 2002r. Prezydent. W. orzekł mocą decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego S.G. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Organ w uzasadnieniu podał, że wymieniony nie zamieszkuje pod powyższym adresem od kwietnia 2001r., a opuszczając lokal nie spełnił ciążącego na nim obowiązku meldunkowego. Okoliczność niezamieszkiwania potwierdzili świadkowie, informacja z Komisariatu Policji W.oraz wnioskodawczyni i sam zainteresowany. Zdaniem organu, S.G.nie udowodnił, że został zmuszony do opuszczenia przedmiotowego lokalu, a dowody w sprawie wskazują, że opuścił je dobrowolnie koncentrując swoje interesy życiowe i mieszkaniowe poza tym lokalem. Pomimo postanowienia Sądu Rejonowego dla W. o zabezpieczeniu roszczenia i ustaleniu sposobu korzystania z mieszkania, S. G. nie przebywa w przyznanym mu pokoju. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ podkreślił, że S.G. opuścił miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, toteż wydanie decyzji o wymeldowaniu jest uzasadnione.
W dniu 18 listopada 2002r. S.G. złożył, za pośrednictwem Prezydenta W., odwołanie do Wojewody [...] domagając się uchylenia powyższej decyzji. Wskazał, że lokalu nr [...] przy ul. [...] nie opuścił dobrowolnie, gdyż po uchyleniu wobec niego tymczasowego aresztowania został pozbawiony możliwości dostępu do mieszkania. Ustalony przez Sąd sposób korzystania z lokalu nie jest respektowany przez J. G.. Wnioskodawczyni nadal uniemożliwia mu korzystanie z lokalu. W związku z tym wszczął postępowanie egzekucyjne przed Sądem Rejonowym dla W..
Decyzją z dnia [...] maja 2003r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że S. G. nie zamieszkuje od kwietnia 2001r. w lokalu nr [...] przy ul. [...], a opuszczając go nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Okoliczność ta w sprawie została prawidłowo ustalona, a dodatkowo wzmacnia ją samo oświadczenie wnioskodawcy, z którego wynika, że w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje. Organ podkreślił, że wymieniony opuścił lokal dobrowolnie i swoje interesy życiowe ześrodkował poza omawianym lokalem mimo, że Sąd Rejonowy dla W. dokonał na jego wniosek zabezpieczenia roszczenia orzekając o sposobie korzystania z niego do czasu rozstrzygnięcia sprawy o podział majątku byłych małżonków.
Przedstawione przez S. G. aświadczenie Sądu Rejonowego dla W. o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym zostało zakwestionowane przez J.G. która wystąpiła do Sądu o jego sprecyzowanie. Mimo braku odpowiedzi Sądu w tym względzie wnioskodawczyni udowodniła, że żadne postępowanie w tym zakresie się nie toczy. Okazała na potwierdzenie tego faktu postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 2003r., z którego wynika, że Sąd odrzucił zażalenie S. G. z dnia 14 lutego 2003r., albowiem zainteresowany nie uiścił wpisu i nie usunął braków formalnych zażalenia. Organ skonstatował, że działania S. G. nie były skuteczne, gdyż nie zmierzały do tego, by Sąd zajął w tej kwestii stanowisko. To dodatkowo poddaje w wątpliwość faktyczne dążenie do powrotu do lokalu. W sytuacji gdy odwołujący był posiadaczem spornego lokalu i posiadanie to zostało, jak twierdzi, samowolnie naruszone przez byłą żonę, mógł wystąpić przeciwko niej z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Skoro z takim powództwem nie wystąpił, to nieskutecznie podnosi, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Organ dodał, że między stronami istnieje ostry konflikt, którego odzwierciedleniem są liczne doniesienia obydwojga do Prokuratury.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. G. tak, jak w skierowanym do Wojewody [...] odwołaniu, zakwestionował ustalenie organów, że opuszczenie przez niego miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny. W uzasadnieniu przytoczył tę samą argumentację przywołując jednocześnie fragmenty rozstrzygnięć NSA wskazujące, jego zdaniem, na fakt naruszenia przez organy obu instancji przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując na te same podstawy faktyczne i prawne, jakie zawarł w wydanej przez siebie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika wprost z ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj.: Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych do zameldowania i wymeldowania danych właściwemu organowi administracji państwowej, który dokonuje stosownego aktu rejestracji.
Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wydania decyzji o wymeldowaniu niezbędne jest spełnienie jednej przesłanki, tj. ustalenie, że osoba która ma być wymeldowana opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. przez S. G., który podnosi, że do jego opuszczenia został zmuszony nagannym zachowaniem żony. Odmiennie do tej okoliczności odnosi się J. G., która konsekwentnie oświadcza, że mąż dobrowolnie je opuścił.
Argument podnoszony przez S. G., że został zmuszony do wyprowadzenia się nie został przez niego w żaden sposób potwierdzony. Osoba, która wbrew sobie opuszcza miejsce swego pobytu, dąży do przywrócenia stanu poprzedniego. Z akt sprawy nie wynika bynajmniej, że zainteresowany czynił starania powrotu do mieszkania; nie podjął w tym zakresie żadnych przewidzianych prawem form działania, by przywrócić, jak twierdzi, naruszone wbrew jego woli posiadanie. Gdyby takie powództwo zostało wytoczone przez S.G.przed właściwym sądem powszechnym, wówczas byłaby podstawa do zawieszenia postępowania administracyjnego.
Fakt nieprzebywania (niezamieszkiwania) S.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] został potwierdzony nie tylko mocą dowodów zgromadzonych w sprawie, ale również stwierdzeniem samego zainteresowanego. Toteż organy obu instancji słusznie uznały, że istnieją podstawy do jego wymeldowania. Nie można bowiem uznać, że opuszczenie przedmiotowego lokalu ma charakter chwilowy, skoro sam zainteresowany przyznaje, że się z niego wyprowadził. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu (będącego miejscem zameldowania na pobyt stały) i skoncentrowanie swojego osobistego życia w innym miejscu zostały w sprawie potwierdzone, istnieją wszelkie podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu.
Sąd nie rozstrzyga na zasadach słuszności. Wobec tego argumentacja pozaprawna podnoszona przez zainteresowanego, a dotycząca wiążących go z byłą żoną relacji, itp., nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Sprawy majątkowe nie mogą wpływać na postępowanie o wymeldowaniu. Czym innym bowiem jest kwestia uprawnień do lokalu, a czym innym zameldowanie. Postępowanie meldunkowe spełnia jedynie cele ewidencyjne, nie przesądza natomiast o prawach do lokalu.
Z uwagi na powyższe, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło