V SA 2799/03
WyrokWSA w Warszawie2004-01-21
Skład orzekający: Sędzia NSA U. Raczkiewicz, Sędzia NSA K. Brzeziński, Sędzia NSA I. Kudiura (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pobyt w obozie przejściowym lub obozie pracy przymusowej, które nie są wymienione w rozporządzeniu w sprawie miejsc odosobnienia, może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pobyt w obozie przejściowym lub obozie pracy przymusowej, które nie są wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów w sprawie określenia miejsc odosobnienia, nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Kluczowe jest udowodnienie pobytu w miejscach odosobnienia wymienionych w przepisach prawa, a sam fakt przebywania w miejscowości, gdzie znajdowały się takie obozy, nie jest wystarczający.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A. J. R. uprawnień kombatanckich. Po wcześniejszym uchyleniu przez NSA decyzji organu, Kierownik Urzędu ponownie odmówił przyznania uprawnień, wskazując, że obozy, w których przebywał skarżący (obóz przejściowy w D. i obóz pracy w M.-F.), nie są wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów określającym miejsca odosobnienia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o kombatantach, twierdząc, że warunki w obozach nie różniły się od obozów koncentracyjnych i że obozy te powinny być uznane za miejsca odosobnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA U. Raczkiewicz, Sędziowie NSA K. Brzeziński, I. Kudiura (spr.), Protokolant B. Smulska, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. J. R. na decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] w przedmiocie Odmowa przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę
Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2001 r. Nr [...] , którą odmówił A. J. R. przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że decyzją z [...] .04.2001 r. odmówił A. R. przyznania uprawnień kombatanckich, zaś decyzją z [...] .08.2001 r. utrzymał poprzednią decyzję w mocy.
Wyrokiem z dnia 4.11.2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kierownika Urzędu z [...] .08.2001 r. wskazując, że z naruszeniem przepisów Kpa przed podjęciem tej decyzji, Kierownik nie wyjaśnił wszystkich okoliczności podniesionych przez stronę wskazując zarazem na konieczność jej przesłuchania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy oraz przesłuchaniu wnioskodawcy, co miało miejsce w dniu [...] maja 2003 r. Kierownik Urzędu stwierdził, że w czasie wojny wnioskodawca przebywał w hitlerowskich obozach, które nie spełniają warunków określonych w przepisach ustawy z [...] .01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. Nr 42/02 poz. 371 z późn. zm.).
A. R. we wrześniu 1944 r. został wraz z rodzicami wywieziony z W. początkowo do obozu w P., a następnie w okresie od 8.09.1944 r. do 19.09.1944 r. przebywał w obozie przejściowym w D. ([...] ). Od 18.09.1994 r. do 30.04.1945 r. wnioskodawca przebywał z rodzicami w obozie pracy w M. – F. Żaden ze wskazanych obozów nie został wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. (Dz.U. Nr 106/2001, poz. 1154) w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. Rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy o kombatantach. W Dachau był obóz koncentracyjny, który jest wymieniony w przedmiotowym rozporządzeniu, lecz wnioskodawca nie przebywał w nim, lecz w obozie przejściowym.
Podstawę prawną decyzji z dnia [...] maja 2003 r. stanowił art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... oraz § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20.09.2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których osadzone były osoby narodowości polskiej.
Od decyzji A. R. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W skardze A. R. zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Skarżący wskazał, że wraz z rodzicami przebywał we wrześniu 1944 r. w obozie przejściowym obozu koncentracyjnego w D., a następnie w obozie pracy przymusowej w M.-F. Warunki panujące w tych obozach nie różniły się od warunków panujących w obozach koncentracyjnych, zaś on sam i inne osoby tam przebywające, pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa z powodów politycznych i narodowościowych. W ocenie skarżącego obydwa obozy, w których przebywał, zostały wymienione w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20.09.2001 r.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004 r., w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Przedmiotowa sprawa należy do kategorii spraw o jakich była mowa wyżej. Zgodnie zaś z art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej w zakresie orzekania m.in. co do prawidłowości wydawanych decyzji administracyjnych i ich zgodności z prawem.
Zaskarżona decyzja jest trafna i w ocenie WSA została wydana po wszechstronnej ocenie zebranego materiału dowodowego. Przesłuchanie skarżącego dowiodło, że po jego wywiezieniu wraz z rodzicami we wrześniu 1944 r., znalazł się on w okresie od 8 do 18 września 1944 r. w obozie przejściowym D. ([...] ), a następnie w przymusowym obozie pracy w M.-F. Zeznania skarżącego znajdują potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach administracyjnych dotyczących rejestracji jego i jego rodziców w okresie 1944 - 1945 w 9-tym rewirze policyjnym w M., jak również o ubezpieczeniu emerytalnym matki w związku z pracą w D. R. (dowód k. 5, 6, 7, 43). Z dokumentu PCK z 30.07.1946 r. wynika, że matka skarżącego H. R. z synem A. (skarżącym) mającym 1,5 roku powrócili z N. z obozu przymusowych robót. Jest oczywiste, że pobyt w obozach na terenie N. wiązał się z poddaniem wywiezionych osób dyspozycji władz hitlerowskich oraz pobytem w skrajnie ciężkich warunkach. Tym niemniej zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie za zasadne stanowiska A.R., że przebywał on w podobozach obozu koncentracyjnego w D., o którym jest mowa w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 20.09.2001 r. a więc, że są to podobozy wymienione w ust. 4 § 2 w jego punktach 14 i 56, a co za tym idzie, że są to obozy o jakich mowa m.in. w art. 4 ust. 1 pkt 1 pkt b i c ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach... Sam fakt, że skarżący przebywał wraz z rodzicami w miejscowościach, w których znajdowały się takie podobozy, nie stanowi dowodu na jego pobyt w tych podobozach. Takie stanowisko zajął m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z 18.07.2002 r. Nr III RN 48/02-OSNP 2003/14/327. Sam skarżący w swoich zeznaniach oświadczył w odniesieniu do obozu w Dachau, że był to obóz przejściowy, w którym decydowano o dalszym przydziale znajdujących się w nim osób. Jeśli chodzi o jego rodziców, a zarazem jego samego, po 10 dniach pobytu w tym obozie tj. w [...] D., znaleźli się oni w obozie pracy przymusowej.
Mając powyższe okoliczności na względzie i uznając, że Kierownik Urzędu dokonał prawidłowej oceny całego zebranego materiału oraz wyjaśnił stan faktyczny w sposób właściwy, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło