V SA 2912/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędziowie NSA - Ewa Jóźków, WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz T. J. kwotę 743,10 zł (siedemset czterdzieści trzy złote 10/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. stwierdza, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Na podstawie zgłoszenia celnego wg SAD nr [...] z dnia [...] marca 2000 r. dokonanego przez firmę -V." J. T. pośrednictwem Agencji celnej -T-P" procedurą dopuszczenia do obrotu objęto importowaną z Holandii odzież używaną. Do zgłoszenia dołączona została m.in. faktura wystawiona przez eksportera, firmę Pr BV z Holandii o nr 00/5165 z dnia 2 marca 2000 r. Przeprowadzona u skarżącego kontrola, która objęła także weryfikację faktur handlowych za pomocą i pośrednictwem holenderskich władz celnych, doprowadziła do zakwestionowania umieszczonych na fakturach, w tym także na fakturze nr 00/5165 z dnia 2 marca 2000 r., deklaracji pochodzenia towaru. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął postępowanie w celu ustalenia prawidłowej stawki celnej oraz wymiaru cła i decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. o nr [...] uznał zgłoszenie celne wg SAD nr [...] za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej i wymiaru cła. W związku ze złożonym przez skarżącego odwołaniem sprawę rozpatrzył Dyrektor Izby Celnej w W., który decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ celny II instancji podniósł, że importowana przez skarżącego odzież używana, objęta w/w zgłoszeniem celnym, została objęta procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym ze stawką celną obniżoną wobec udokumentowania pochodzenia towaru ze Wspólnot Europejskich. Zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Polskę z innymi państwami bądź grupami państw. Stawki te są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towar importowany spełnia warunki ich zastosowania. Art. 13 i 16 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia -produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, podpisanego w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217) uzależniają możliwość zastosowania obniżonych stawek celnych od wystąpienia następujących przesłanek: importowany towar pochodzi z obszaru Wspólnot Europejskich; pochodzenie to zostało udokumentowane w przewidziany sposób i został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Zgodnie z art. 16 Protokołu nr 4 produkty pochodzące ze Wspólnot Europejskich korzystały w imporcie do Polski (i odwrotnie) z obniżonych stawek celnych pod warunkiem przedłożenia jako dowodu pochodzenia świadectwa przewozowego EUR 1 albo deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym. W niniejszej sprawie skarżący przedłożył fakturę nr 00/5165, która zawierała deklarację pochodzenia odzieży z obszaru Wspólnot Europejskich. Przeprowadzona u importera na podstawie art. 83 Kodeksu celnego tzw. -kontrola postimportowa", która objęła także weryfikację faktur handlowych oraz umieszczonych na nich deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru w trybie art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, wykazała, co potwierdziły holenderskie władze celne pismem z dnia 21 sierpnia 2002 r., że przedmiotowy towar nie posiada statusu produktu pochodzącego ze Wspólnot Europejskich, a nadto, że holenderski eksporter nie wystawił deklaracji pochodzenia towaru na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego. W ocenie Dyrektora Izby Celnej negatywna weryfikacja umieszczonej na fakturze deklaracji pochodzenia towaru wyłącza możliwość zastosowania obniżonych stawek celnych, w tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego [...] zasadnie wszczął postępowanie. Z drugiej strony natomiast, wobec przedłożenia przez skarżącego świadectwa niepreferencyjnego pochodzenia towaru nr T 104594 z dnia 11 stycznia 2001 r. wystawionego przez holenderską Izbę Przemysłowo-Handlową, uprawnione było zastosowanie wobec importowanej odzieży używanej, jako towaru objętego sekcją XI Taryfy celnej i wymienionego w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobów jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851), konwencyjnej stawki celnej. Dyrektor Izby Celnej uznał ponadto za uzasadnione rozstrzygnięcie organu celnego I instancji w kwestii wymiaru odsetek wyrównawczych, wskazując iż zgodnie z § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 222 § 5 Kodeksu celnego, organy celne są zobowiązane do pobrania odsetek wyrównawczych w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem sytuacji, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Powołując się na ustalenia holenderskich władz celnych, iż deklaracja pochodzenia na fakturze nie była wystawiona przez eksportera, Dyrektor Izby Celnej uznał, że skarżący posłużył się nią nielegalnie, a tym samym, że podanie przez niego w zgłoszeniu nieprawidłowych danych odnośnie pochodzenia towaru nie było spowodowane szczególnymi okolicznościami, wynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania skarżącego. Ponieważ w tych warunkach doszło do przesunięcia daty powstania długu celnego, a tym samym - zdaniem organów celnych - strona odniosła korzyść finansową, obciążenie skarżącego odsetkami wyrównawczymi było uzasadnione. Ustosunkowując się do podniesionego w odwołaniu zarzutu doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. po upływie trzyletniego terminu przedawnienia, przewidzianego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej wskazał, że decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu 28.02.2003r., w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, a więc przed upływem terminu przedawnienia. Przepis ten stanowi, że w przypadku niemożności doręczenia pisma przez pocztę w trybie art. 148 lub 149, poczta przechowuje pismo przez okres 7 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o tym fakcie umieszcza się na drzwiach mieszkania adresata. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia siedmiodniowego terminu. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z wyjaśnieniami Kierownika Urzędu Pocztowego zawartymi w piśmie z dnia 21.05.2003r., przesyłkę dotyczącą decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. awizowano w dniu 21.02. 2003r. Zatem zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej, upływ 7 - dniowego terminu nastąpił w dniu 28.02. 2003r. i w tym dniu nastąpiło doręczenie pisma pełnomocnikowi Strony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w W. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, jednocześnie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 121 § 1, 122, 123 § 1, 124, 126, 127, 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej; art. 13 § 1, § 3 pkt 2 i 4 oraz § 4, art. 65§5, art. 83 § 3 i art. 85 § 1-3 Kodeksu celnego; art. 5, 6, 16, 21, 24, oraz 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia -produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej; przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja organu celnego I instancji dotycząca wymiaru należności celnych nie może zostać wykonana z uwagi na doręczenie jej w dniu 7 marca 2003r., czyli po upływie 3 letniego terminu przedawnienia. Przedmiotowa decyzja została co prawda wydana w dniu 20 lutego 2000r., a więc przed upływem terminu przedawnienia z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, jednak doręczenie tej decyzji nastąpiło w dniu 7 marca 2003r., czyli po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Jako chybioną skarżący uznał argumentację Dyrektora Izby Celnej opartą o art. 150 Ordynacji podatkowej, ponieważ wobec faktu doręczenia pisma przez pocztę adresatowi nie mogły mieć zastosowania przepisy o doręczeniu zastępczym. Nadto skarżący podniósł, że organ celny nie wskazał przesłanek wszczęcia postępowania weryfikacyjnego, a zgodnie z postanowieniami Protokołu 4 weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzona może być wyłącznie po zaistnieniu uzasadnionych wątpliwości organów celnych kraju importu. W przedmiotowej sprawie zaś weryfikacja deklaracji na fakturze dotyczyła wyłącznie jednej kwestii, tj. statusu pochodzenia sprowadzonego towaru. Zdaniem skarżącego organy celne w świetle obowiązującego prawa mogły doprowadzić do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego dopiero po zidentyfikowaniu określonych wątpliwości w toku postępowania kontrolnego prowadzonego w trybie art. 83 Kodeksu celnego. Skarżący uznał za nieuzasadnione działanie organów celnych w kwestii zakwestionowania deklaracji na fakturze przedłożonej przez stronę przy zgłoszeniu celnym, podkreślając, że gdy przedkładał fakturę organom celnym działał w dobrej wierze i przedstawiał wszystkie wymagane dokumenty, w tym i świadectwo pochodzenia, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami. Skarżący podniósł, iż organy celne bezpodstawnie uznały jako dowód - ustalenia celnych władz holenderskich odnośnie weryfikacji prawdziwości deklaracji pochodzenia towaru, gdyż jakkolwiek weryfikacja świadectw pochodzenia jest przy spełnieniu określonych przesłanek dopuszczalna, to jednak powinna się odbywać w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego w kraju przez polski organ celny i zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami. Co najmniej zaś, zdaniem skarżącego, odpowiedź weryfikacyjna władz holenderskich podlega takim samym kryteriom w zakresie oceny, jak wszystkie inne dowody w postępowaniu celnym. Za całkowicie bezzasadne skarżący uznał także wymierzenie odsetek wyrównawczych, ponieważ działał jako strona w sprawie w dobrej wierze zaś przedstawiona przez niego wraz ze zgłoszeniem celnym faktura potwierdzała preferencyjne pochodzenie towarów. Konkludując skarżący podniósł, iż w sprawie tej spełnione zostały przesłanki zastosowania art. 32 ust. 6 Protokołu 4, stosownie do którego organy odmawiają stosowania wszelkich preferencji, jeśli odpowiedź obcych władz celnych nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów. Przy piśmie z dnia 6 stycznia 2004 r. Skarżący przedstawił dodatkowo wydane przez Prokuraturę Rejonową w W. postanowienie o umorzeniu dochodzenia przeciwko T. J., podejrzanemu o narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie cła w wysokości 92.056 złotych i podatku VAT w wysokości 20.252 złotych i wprowadzenie w błąd organów celnych przez przedstawienie do odpraw celnych faktur z deklaracjami eksportera stwierdzającymi niezgodnie z prawdą unijne pochodzeniu towaru w celu uzyskania obniżonej stawki celnej tj. o przestępstwo skarbowe określone w art. 87 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, co jednoznacznie wskazuje jego zdaniem na bezzasadność działania organów celnych w przedmiocie wymierzenia odsetek wyrównawczych. W piśmie z dnia 4 stycznia 2005r., potwierdzonym oświadczeniem złożonym na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005r. pełnomocnik Skarżącego cofnął zarzuty skargi w części dotyczącej weryfikacji świadectwa pochodzenia, podtrzymał natomiast zarzuty opisane w pkt 1 skargi dotyczące naruszenia zakazu określonego w art. 65 §5 Kodeksu celnego, z uwagi na błędne przyjęcie domniemania doręczenia decyzji organu pierwszej instancji , na podstawie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, ponawiając argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) przedmiotowa sprawa jako nie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1 stycznia 2004 r. podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skargę należało uwzględnić uznając, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Należy zgodzić się z poglądem Skarżącego, iż dla zachowania terminu z art. 65 § 5 Kodeksu celnego decyzja organu pierwszej instancji uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe musiała zostać nie tylko wydana, ale również skutecznie doręczona stronie przed upływem 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W sytuacji, w której strona ma prawidłowo ustanowionego pełnomocnika skutecznym doręczeniem, zgodnie z treścią art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej , jest doręczenie do rąk tego pełnomocnika. W niniejszej sprawie zgłoszenia celnego dokonano w dniu 6 marca 2000r. zaś decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] nr [...] została wydana w dniu [...] lutego 2003r. Przesyłkę zawierającą tę decyzję wysłaną do pełnomocnika strony radcy prawnego R. O. awizowano - jak wynika z pisma Urzędu Pocztowego nr [...] - w dniu 21.02.2003r., awizo powtórne zostało wystawione 27.02.2003r.( k 41 akt administracyjnych ). Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. należy w tej sytuacji przyjąć, że miało miejsce doręczenie zastępcze w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczenia i uznać, że doręczenie nastąpiło w dniu 28 lutego 2003r. Niewątpliwe jest, że w sprawie miało miejsce zastosowanie doręczenia przewidzianego treścią art.150 § 1 ustawy Ordynacja Podatkowa, co wynika z cytowanego wyżej pisma Urzędu Pocztowego. Ażeby móc przyjąć, że doręczenie zastępcze( art. 150 § 2 Ordynacji) było skuteczne, wywołujące w następstwie skutki materialno-prawne, muszą być bezwzględnie spełnione warunki określone tym artykułem - musi więc zachodzić niemożność doręczenia w trybie art. 148 § 1 lub 149 Ordynacji, pismo winno zostać złożone na okres 7 dni w urzędzie pocztowym a zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczone na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swe czynności zawodowe. W przedmiotowej sprawie organ mógłby przyjąć, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia terminu związanego z pierwszym awizowaniem przesyłki, gdyby działanie doręczyciela było wiadome, tzn. z treści dowodu doręczenia wynikałaby przyczyna, która wymagała zastosowania doręczenia zastępczego, jak również gdyby zaznaczył, gdzie pozostawił zawiadomienie o przesyłce oraz gdzie pozostawił samą przesyłkę. Jak wynika jednak z treści wspomnianego dowodu (k.30 akt adm.) - nie zawiera ono wspomnianych informacji. Takie informacje nie wynikają również z pisma Urzędu Pocztowego nr [...] . Nie można zatem przyjąć, że doręczenie to zostało dokonane prawidłowo, jeśli bowiem nie wiadomo jak działał doręczający, doręczenia nie można uznać za dokonane, tak jak przy braku adnotacji o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi, doręczenie nie może być uznane za skuteczne ( vide wyrok NSA z 28.06.2001 II SA 2871/00, oraz wyrok NSA z 20.03.2002 II SA/Gd 2552/99, które wprawdzie odnoszą się do treści art.44 kpa, ale mają one odpowiednie zastosowanie także w niniejszej sprawie). W tym stanie rzeczy skoro doręczenie zastępcze, nie może być uznane za skuteczne, datą doręczenia decyzji organu I instancji, jest data doręczenia bezpośredniego. Wyjaśnić przy tym należy, że wbrew stanowisku skarżącego, gdyby doręczenie zastępcze zostało dokonane prawidłowo a przesyłka nie została podjęta w terminie 7 dni lecz w terminie późniejszym, nie można byłoby uznać tej daty za prawidłową. Jest przy tym oczywiste, że tylko w sytuacji, gdy przesyłka wobec której zastosowano doręczenie w trybie art.150 § 1, byłaby podjęta w czasie biegu ówczesnego terminu ustawowego, byłaby uznana za doręczoną z datą jej faktycznego doręczenia (pokwitowania przez odbiorcę). Jednak w sytuacji, z którą mamy do czynienia w sprawie i braku podstaw do uznania doręczenia za dokonane z upływem 7 - dniowego terminu od daty pierwszego awiza, należy stwierdzić, że faktyczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe miało miejsce z uchybieniem terminu zakreślonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Tym samym decyzja organu drugiej instancji utrzymująca zaskarżoną decyzję w mocy zapadła z obrazą tego przepisu, a także przepisów art.150, art. 120 i art. 121Ordynacji podatkowej, co miało wpływ na rozstrzygnięcie. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 145§ 1pkt. 1lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152, a o zwrocie kosztów na podstawie art. 200 ustawy.