V SA 3169/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska Asesor WSA: - Joanna Kube (spr.) Protokolant: - Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 orzekającym o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP (o czym ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 2002 r. Nr 78, poz. 716), po rozpatrzeniu odwołania H. P. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...]maja 2003 r. nr [...]orzekającej o odmowie wymeldowania R. P. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w R., uchylił zaskarżoną decyzję organu i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jak wynika ze zgodnych oświadczeń stron złożonych przed Sądem w dniu 19 listopada 2004 r., przedmiotowa nieruchomość od czerwca 2004 r. stanowi współwłasność H.P. i jej syna A.P.. Z wnioskiem o wymeldowanie R. P. byłego męża wystąpiła H.P.. Małżeństwo wymienionych zostało rozwiązane z winy R. P. wyrokiem Sądu Rejonowego dla W., Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] stycznia 1981 r. sygn. akt [...]. We wniosku o wymeldowanie podała, że wymieniony nie przebywa w budynku przy ul. [...] w R. od wielu lat tj. od 1971 r., ponieważ zamieszkuje faktycznie w W. przy ul. [...] w W.. Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. odmówił wymeldowania R. P uznając, że mimo, iż w trakcie kontroli meldunkowej w tym budynku nie stwierdzono rzeczy R. P. to jednak uznano, że nie opuścił on miejsca pobytu stałego trwale i dobrowolnie. Ustalono, że zmuszony był opuścić dom z powodu ciągłych nieporozumień rodzinnych. Ponadto brano pod uwagę, że wymieniony chce powrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały. Wojewoda [...] uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał, że zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający do oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia i wymaga uzupełnienia w znacznej części. Uznał, że skoro z wyjaśnień R.P. wynika, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, lecz zmusiły go do tego nieporozumienia z byłą żoną uniemożliwiające wspólne zamieszkiwanie, to nie zostało ustalone czy R.P. przedsięwziął środki prawne celem powrotu do lokalu. Zdaniem organu odwoławczego, w celu ustalenia dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego konieczne jest ustalenie gdzie R. P. obecnie przebywa i czy w miejscu faktycznego pobytu skoncentrował swoje interesy życiowe. Wskazano, że organ I instancji nie wyjaśnił, mimo podania przez H.P. adresu faktycznego przebywania R. P., od kiedy i na jakich zasadach tam przebywa. W skardze do Sądu R. P. podniósł, że jeszcze po rozwodzie mieszkał w budynku przy ul. [...]w R., a nowy związek małżeński zawarł dopiero w roku 1998 r. Podał, że jego obecna żona nie mieszka we własnym mieszkaniu i z tego powodu jego zameldowanie tam jest utrudnione. Poinformował, że liczy na powrót do przedmiotowego budynku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Wojewody [...] – art. 13 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpatrywanej przez Sąd sprawy jest kasacyjna decyzja Wojewody [...] wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylająca decyzję decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] maja 2003 r. o odmowie wymeldowania i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia. Istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje, więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczone wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Zatem nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r. sygn. akt IV SA 1496/02 (M. Praw. 2004, Nr 2, poz. 60). Organ odwoławczy może wydać taką decyzję, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części zachodzi wówczas, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś przeprowadzenie go w znacznej części konieczne jest, gdy organ I instancji nie przeprowadził przeważającej części postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r. sygn. akt IV SA 208/99 (LEX 54745). Należy podkreślić, że nie jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia konieczność ponownego dokonania oceny prawnej przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego, czy też konieczność dokonania oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu, z czym może się wiązać ewentualne przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów przez organ odwoławczy - art. 136 kpa (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002 r. sygn. akt V SA 1680/01, LEX nr 109328). W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowany przez strony fakt opuszczenia przez R. P. miejsca pobytu stałego. Istota sprawy sprowadza się jedynie do oceny dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania. W związku z tym, należy przypomnieć, że pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - wyrok z dnia 14 maja 2001 r. sygn. akt V SA 1496/00 - LEX nr 54454). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123). Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Dla ustalenia miejsca pobytu stałego w sytuacjach wątpliwych, istotne jest zbadanie zamiaru pobytu danej osoby, w szczególności czy zamiar ten obejmuje wolę koncentracji w tym miejscu życiowych (osobistych i majątkowych) interesów, czy też nie. Jakkolwiek zamiar jest pojęciem subiektywnym, to jednak jego istnienie bądź brak mogą być w postępowaniu administracyjnym ustalane na podstawie okoliczności o charakterze obiektywnym. Samo werbalne deklarowanie takiego zamiaru nie ma decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte żadnymi konkretnymi działaniami, wolę taką urzeczywistniającymi. W świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz zgromadzonego materiału sprawy, organ zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia, winien zastosować instytucję reformacji i orzec, co do istoty sprawy. Wobec wskazanego naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy.