V SA 3234/03

WyrokWSA w Warszawie2004-01-22

Skład orzekający: Maria Myślińska, Ewa Jóźków, Beata Krajewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pobyt w obozie pracy przymusowej w Niemczech w latach 1942-1945, nawet w zaostrzonych warunkach, może być podstawą do uznania osoby za kombatanta w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego?
Ratio decidendi
Pobyt w obozie pracy przymusowej w Niemczech w latach 1942-1945, nawet w zaostrzonych warunkach, nie jest równoznaczny z przebywaniem w miejscach odosobnienia wymienionych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r., co wyklucza możliwość uznania takiej osoby za kombatanta w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Ponadto, służba w organach Milicji Obywatelskiej skutkuje utratą uprawnień uzyskanych z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej".
Stan faktyczny
Skarżący E. M. został pozbawiony uprawnień kombatanckich, przyznanych mu pierwotnie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Organ administracji uznał, że skarżący przebywał w latach 1942-1945 w obozach pracy przymusowej w Niemczech, co nie spełnia przesłanek do uznania go za kombatanta. Skarżący podnosił, że warunki jego pobytu były nieludzkie i zarzucał organowi brak obiektywizmu. Wcześniejsze decyzje organu zostały uchylone przez NSA z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę E. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2003 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Maria Myślińska, Sędziowie NSA del. Ewa Jóźków, WSA Beata Krajewska (spr.), Protokolant Marianna Igielska, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienie uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Nr [...], wydaną przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych E. M. został pozbawiony uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez ZW ZBoWiD w W. decyzją z dnia [...] grudnia 1983 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej wobec ustalenia, iż był to wyłączny tytuł do ich przyznania. Tę decyzję własną Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzją z [...] września 2001 r. Nr [...]. Odnosząc się do zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oświadczenia E. M., iż w latach 1942 – 1945 przebywał on w obozie karnym w S., z którego chodził do pracy Kierownik Urzędu wskazał w uzasadnieniu swej decyzji, że kwestię świadczeń za prace przymusowe reguluje odrębna ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej ... / Dz.U. z 1996 r. Nr 87, poz.395 ze zm. /. Rozpoznający sprawę, na skutek skargi E. M., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2002 r. sygn. VSA 2857/01 uchylił obie powołane decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i w uzasadnieniu wskazał, iż przed wydaniem decyzji organ winien przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia czy i w jakim obozie przebywał skarżący. W toku ponownego rozpatrywania sprawy E. M. przedstawił organowi między innymi wyjaśnienie Instytutu Pamięci Narodowej , iż brak jest danych dotyczących obozu w E., w którym według jego twierdzeń przebywał oraz informację R. potwierdzającą jego pracę w fabryce w S. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie pozbawił E. M. uprawnień kombatanckich stojąc na stanowisku, że przebywał on w czasie wojny na terenie Niemiec w obozach pracy , co nie jest równorzędne z działalnością kombatancką lub represjami w rozumieniu art. 1 ust. 2, art.2 i art. 4 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Równocześnie tytułem przyznania E. M. uprawnień kombatanckich przez ZBoWiD w 1983 r. była wyłącznie służba w organach MO. Ponownie rozpatrując sprawę na wniosek E.M. organ stanowisko to utrzymał w decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...]. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesionej w dniu [...] sierpnia 2003 r. E. M. wnosił o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia [...] czerwca 2003 r. zarzucając organowi brak obiektywizmu i sprawiedliwych ocen oraz przywołując nieludzkie warunki, w których w Niemczech przebywał i pracował. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie potwierdzając swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm. / zważył co następuje : Skarga nie jest zasadna. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w granicach swych kompetencji dokonał ustaleń dających podstawę do zajęcia prezentowanego w obu decyzjach stanowiska. W sprawie jest bezsporne, iż skarżący w latach 1942 – 1945 przebywał w Niemczech na robotach przymusowych, także w zaostrzonych warunkach obozu karnego. Jednakże za kombatanta , w rozumieniu Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz.371/ może być uznana osoba , która przebywała w miejscach odosobnienia wyczerpująco wymienionych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości / Dz.U. Nr 106, poz. 1154 /. Żadna z wymienianych przez E. M. miejscowości ani też żadna z podawanych przez niego nazw obozu w zawartych w powołanym rozporządzeniu wykazach nie występuje. Powyższe przesądza o prawidłowości oceny dokonanej przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w zakresie nie spełnienia przez skarżącego przesłanek z art. 4 ust.1 powołanej ustawy o kombatantach. Podnieść należy, iż E. M. , jak oświadczył w toku rozprawy, z tytułu przebywania w obozie pracy w 2003 r. otrzymał odszkodowanie. Organ dokonał także prawidłowych ustaleń dotyczących służby skarżącego w organach Milicji Obywatelskiej, co z mocy art.25 ust. 2 ustawy o kombatantach skutkuje utratą uprawnień uzyskanych wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze " uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". Wobec nieuwzględnienia skargi E. M. z powodu jej bezzasadności Sąd , w oparciu o art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. / Dz.U. Nr 153, poz.1270/ skargę tę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło