V SA 3380/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędziowie WSA - Irena Kudiura, - Dorota Mydłowska, Protokolant - Marianna Igielska, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] dot. [...] II) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z [...] października 2002 r. nr [...] dot. [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P., powołując się na przepisy art.13 § 1 i § 4, art.23 § 7, art.29, art.64 § 4 pkt 2 lit. a i § 5 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny [Dz. U. nr 23 poz. 117 ze zm.], uznał zgłoszenie celne A. D. zawarte w j.d.a. SAD nr [...] z [...] października 1999r., wg którego towar (samochód ciężarowy marki Mercedes Benz 110D rok produkcji 1998), objęty został procedurą dopuszczenia do obrotu, za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym wartości celnej i kwoty długu celnego. W uzasadnieniu decyzji podano, że [...] października 1999r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu, z ustaleniem kwoty długu celnego samochód ciężarowy marki Mercedes Benz 110D nr [...] rok produkcji 1998- importowany z N. Do zgłoszenia importer załączył rachunek z [...].10.1999r. opiewający na kwotę 5000DEM i ocenę techniczną sporządzoną przez rzeczoznawcę z zakresu techniki i mechaniki pojazdowej. Na podstawie w./w. dokumentów ustalono wartość celną towaru. Następnie, w związku z przekazaniem akt sprawy przez Prokuraturę Okręgową w B., zaszło podejrzenie, że wartość celna zaimportowanego towaru jest zaniżona, w związku z zakwestionowaniem wiarygodności załączonej do zgłoszenia celnego oceny technicznej. W wyniku przeprowadzenia postępowania celnego organ administracyjny, na podstawie przepisu ar. 29§1 ustawy Kodeks celny (metodą ostatniej szansy) ustalił nową wartość celną pojazdu na kwotę 16451,75 DEM ( średnia cena rynkowa pojazdów nieuszkodzonych o parametrach jak sprowadzony samochód, wg miesięcznika [...], Część [...] z października 1999r., pomniejszona o zwyczajową marżę i daniny publiczne tj. VAT, akcyzę i cło). Wobec nie udokumentowania pochodzenia towaru organ celny I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania stawki celnej obniżonej w wys. 15%. Kwotę długu celnego ustalił więc z zastosowaniem stawki wynoszącej 35 % wartości celnej towaru. Orzekł o obowiązku zapłaty różnicy cła w kwocie 11410.10 zł. i o odsetkach wyrównawczych. Pismem z dnia 18 października 2002r. A. D. odwołała się od powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie, kwestionując, iż nie jest stroną przedmiotowego postępowania. Podniosła, że nie zgłaszała do odprawy celnej samochodu będącego przedmiotem sprawy, takowego nie rejestrowała, ani też nie udzieliła nikomu upoważnienia do działania w jej imieniu w zakresie powyższych czynności. Podała, że Prokuratura Rejonowa w R. prowadzi postępowanie karne przeciwko innym osobom odpowiedzialnym za dokonanie odprawy celnej i rejestrację przedmiotowego pojazdu. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. na mocy art. 233§1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej decyzją nr [...] z [...] lipca 2003r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru i kwoty wynikającej z długu celnego i w tym zakresie, dokonując nowych ustaleń w oparciu o opinię rzeczoznawcy, wskazującą procentowy stopień uszkodzeń pojazdu (59,5%), orzekł co do istoty sprawy, przyjmując, iż wartość celna importowanego samochodu wynosi 6662,87 DEM, zaś kwotę długu celnego stanowi 5321,20 PLN . W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. podał, że stosownie zaś do art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy. Przepis art. 23 § 7 K.cel. stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle powołanego wyżej przepisu wiarygodność umowy kupna sprzedaży obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości, tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla ona rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości, co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać wartość rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art.23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Wartość ta jest niezależna od tego czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej", z różnych względów cenie. Podobne stanowisko na gruncie Prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 17 01 1995 r. [sygn. akt SA/Ka 1615/94], z 15 01 1998 r. [sygn. akt SA/Ka 1055/96] i z 9 03 1998 r. [sygn. akt I SA/Ka 1268/98]. O zakwestionowaniu przedstawionej umowy zadecydowała niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości oraz zakwestionowanie wiarygodności dołączonej do zgłoszenia opinii technicznej nr [...]. Jednakże analizując zaprezentowane w decyzji organu celnego I instancji wyliczenie wartości celnej, a co za tym idzie określenie kwoty wynikającej z długu celnego, organ odwoławczy stwierdził, że dokonano jej nieprawidłowo. Z dokumentów dołączonych do zgłoszenia wynika, że importowany pojazd był uszkodzony, w związku z czym fakt ten należało uwzględnić. Uszło to uwadze organowi celnemu I instancji. Ponieważ załączona do zgłoszenia celnego ocena techniczna nie była wymiernym wskaźnikiem kalkulacyjnym z uwagi na to, że nie uwzględniała procentowego udziału uszkodzeń i braków pojazdu, organ odwoławczy uzupełnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o opinię, którą zlecił Zespołowi Rzeczoznawców PZM w zakresie ustalenia procentowego stopnia uszkodzeń w/w samochodu na podstawie oceny technicznej nr [...] oraz opisów uszkodzeń i braków zawartych w protokole rewizji pojazdu z dnia [...].10.1999r. Ustalony przez zespół rzeczoznawców stopień uszkodzeń pojazdu w wys. 59,5% został uwzględniony w przeprowadzonej przez Dyrektora Izby Celnej kalkulacji, w wyniku której wartość celną importowanego pojazdu ustalono na kwotę 15212,35PLN ( 6662,87DEM), zaś kwotę długu celnego wyliczono na 5324,20zł. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku legitymacji A. D. do występowania w sprawie w charakterze strony, organ odwoławczy wskazał, że z postępowania wyjaśniającego wynika, odwołująca się udzieliła ustnego pełnomocnictwa C. C. do reprezentowania jej przed organami celnymi. Stosownie do treści art. 254§4 Kodeksu celnego czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela. Postępowanie celne w sprawie niniejszej dotyczy towaru nie przeznaczonego do działalności gospodarczej, a co za tym idzie przedstawicielem bezpośrednim może być osoba fizyczna. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do NSA A. D. podtrzymała w całości zarzuty zawarte w odwołaniu kwestionujące jej udział w postępowaniu w charakterze strony. Zarzuciła, że nie dokonywała zgłoszenia celnego przedmiotowego pojazdu, w związku z czym nie poczuwa się do obowiązku regulowania nałożonych na nią płatności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekając w sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje. Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, że wydane w sprawie decyzje organów celnych I jak i II instancji podlegają uchyleniu, jednakże z powodów innych aniżeli podniesione zarzutach. Skarżąca kwestionuje swój udział w charakterze strony, zobowiązanej do zapłaty długu celnego w postępowaniu dotyczącym objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu ciężarowego Mercedes Benz Vito w.g dokumentu SAD z [...].10.1999r., podnosząc, iż nie sprowadzała z zagranicy przedmiotowego pojazdu, nie zgłaszała go do odprawy celnej, ani też nikogo nie upoważniała do tych czynności. Jednocześnie, jak wynika z akt postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową R. nr [...] przeciwko m/in C. C., skarżąca wyraziła zgodę na sprowadzenie z zagranicy przez C. C. na jej nazwisko samochodu. W związku z tym udostępniła mu swój paszport celem załatwienia wszelkich formalności związanych z wprowadzeniem pojazdu na p. obszar celny (k22-26 akt adm.). Skarżąca jak wynika ze złożonych w tym postępowaniu zeznań była świadoma że samochód został sprowadzony (po czym sprzedany), a wszelkie płatności wstępnie uregulowane. Przedmiotowy dokument SAD z [...].10 1999r. wskazuje na A. D. jako odbiorcę i zgłaszającą towar do odprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego, 'zgłaszającym' jest: a) osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu na swoją rzecz; b) osoba, która dokonuje zgłoszenia we własnym imieniu na cudzą rzecz; c) albo osoba, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego. Natomiast, wedle art. 66 § 1 Kodeksu celnego, "zgłoszenia celnego może dokonać osoba mogąca przedstawić organom celnym, bezpośrednio lub przez przedstawiciela, towar, którego dotyczy zgłoszenie, jak również wszystkie dokumenty, których przedstawienie jest niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany", przy czym art. 253 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że: "Przedstawicielstwo może być: 1) bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, 2) pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby". W konsekwencji, w art. 209 § 3 Kodeksu celnego mowa jest już wyłącznie o 'zgłaszającym' i o 'przedstawicielstwie pośrednim' jako o 'dłużnikach celnych': "Dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, o którym mowa w art. 253 § 1 pkt 2, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. (...)" Oznacza to, że w wypadku, gdy zgłoszenia celnego dokonuje podmiot działający w ramach tzw. przedstawicielstwa bezpośredniego, a więc działający 'w imieniu i na rzecz innej osoby' (art. 253 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego), w świetle powyższej regulacji prawnej 'zgłaszającym', jest w danym wypadku 'osoba, w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego'- art. 3 § 1 pkt 23 Kodeksu celnego- ( wyrok SN z dnia 03.10.2003r. sygn. akt III RN 135/02) Jak wspomniano w dokumencie SAD z [...].10 1999r. dotyczącym przedmiotowego pojazdu jako zgłaszającą towar do odprawy figuruje wyłącznie A. D. Dlatego też organ celny zasadnie uznał skarżącą za zobowiązana do zapłaty długu celnego, przyjmując, że złożenie dokumentów celem zgłoszenia do odprawy celnej przedmiotowego pojazdu dokonane przez inną osobę w ramach ustnie udzielonego pełnomocnictwa pociąga skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela Skarżąca obarcza odpowiedzialnością za działania dotyczące przedmiotowego zgłoszenia celnego inną osobę. Zarzuty postawione C. C. we wspomnianej wyżej sprawie karnej wbrew twierdzeniom skarżącej nie dotyczą sfałszowania jej podpisu na dokumencie SAD, jak również wyłudzenia dokumentu odprawy celnej pojazdu czy działania na szkodę skarżącej przez posłużenie się wbrew jej woli dokumentem przy sprowadzeniu z zagranicy towaru. W tym zakresie ustalenia organu co do legitymacji skarżącej i jej udziału w charakterze strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w ocenie Sądu są prawidłowe. Jednakże Sąd zauważa, że zaskarżona w sprawie decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając bowiem w sprawie niniejszej organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisu art. 65§5 Kodeksu celnego, gdyż jego ostateczne rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2003 r. o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i uchylające decyzję organu celnego I instancji w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego oraz w tym zakresie rozstrzygające co do istoty sprawy, wydane zostało po upływie 3 lat od dokonania zgłoszenia celnego ([...] października 1999r.). Zgodnie bowiem z art. 65§4 Kodeksu celnego - w stanie prawnym obowiązującym w momencie dokonania przedmiotowego zgłoszenia - po przyjęciu zgłoszenia organ celny na wniosek strony wydaje decyzję, lub może z urzędu wydać decyzję w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe albo uznając je za nieprawidłowe a) określa kwotę wynikająca z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego b) uznając, iż objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne. Podnieść należy fakt, iż przy wydawaniu decyzji w trybie tego przepisu organy celne są ograniczone czasowo. W myśl bowiem art. 65§5 Kodeksu celnego decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe( prawidłowe ) nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Przepis ten o charakterze materialnoprawnym - ustanawia w stosunku do organów celnych zakaz orzekania po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Dopiero od 10 sierpnia 2003r. przepisy Kodeksu celnego po zmianie dokonanej ustawą z dnia 23 kwietnia 2000r. o zmianie ustawy (Dz.U. nr 120 poz. 1122) przewidują, że bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w cyt. wyżej przepisie ulega zawieszeniu z dniem zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 230 § 5 Kodeksu celnego. Należy przyjąć, że z dniem upływu terminu przedawnienia Dyrektor Izby Celnej nie miał możliwości, ani prawa do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a taką była decyzja uchylająca w trybie art. 233 §1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej rozstrzygnięcie organu celnego I instancji i orzekajaca co do istoty sprawy w zakresie ustalenia wartości celnej towaru i określenia, inaczej aniżeli organ I instancji, kwoty wynikającej z długu celnego. W ocenie Sądu nie może mieć znaczenia, że decyzja ta korzystniej w porównaniu do rozstrzygnięcia organu I instancji określa wartość celną i kwotę długu celnego, skoro jest ona niekorzystna dla strony w porównaniu z jej wnioskiem zawartym w zgłoszeniu celnym. Zakaz merytorycznego rozstrzygania w zakresie objętym dyspozycją ar. 65§4 Kodeksu celnego odnosi się nie tylko do decyzji organu I instancji. Treść tego przepisu nie uzasadnia takiej interpretacji. W razie stwierdzenia upływu terminu określonego w art. 65§5 Kodeksu celnego organ odwoławczy, uznając rozstrzygnięcie organu celnego I instancji za nieprawidłowe w zakresie objętym art. 65§1pkt2 Kodeksu celnego mógł na zasadzie art. 233 §1 pkt2 lit a Ordynacji podatkowej je uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie. Z powyższych względów zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd orzeczono jak w pkt I wyroku O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji rozstrzygnięto w oparciu o przepis art. 152 cyt. ustawy.