V SA 3418/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska Asesor WSA - Janusz Walawski (spr.) Protokolant - Agnieszka Kolasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2004 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie nabycia obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców na rzecz skarżącego A. N. 290 zł (dwieście dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. N. obywatel [...] w dniu 27 sierpnia 2002 r. złożył w Wydziale Spraw Obywatelskich i Migracji Urzędu Wojewódzkiego w W. oświadczenie, że na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.) wyraża wolę nabycia obywatelstwa polskiego. Cudzoziemiec w piśmie z dnia 31 marca 2003 r. poinformował Wojewodę [...], że nie rezygnuje ze swojego "rodzimego" obywatelstwa [...]. Wojewoda [...] w dniu [...]kwietnia 2003 r. na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim wydał decyzję (nr [...]) o odmowie przyjęcia oświadczenia cudzoziemca w sprawie nabycia obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu decyzji wojewoda przywołał treść art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, który stanowi, że cudzoziemiec, któremu udzielono zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i który pozostaje co najmniej 3 lata w związku małżeńskim z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, nabywa obywatelstwo polskie, jeżeli w terminie określonym w ust. 1a (6 miesięcy od dnia uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na osiedlenie się albo 3 lat i 6 miesięcy od dnia zawarcia związku małżeńskiego z osobą posiadającą obywatelstwo polskie) złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia. Organ, zgodnie z art. 10. ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim uzależnił przyjęcie oświadczenia od złożenia przez cudzoziemca dowodu utraty lub zwolnienia z obywatelstwa obcego. Cudzoziemiec warunku tego nie spełnił. Podał, że zachowanie obywatelstwa [...] ma dla niego znaczenie nie tylko sentymentalne, ale i rodzinne. Od decyzji organu I instancji cudzoziemiec złożył 19 maja 2003 r. odwołanie do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, w którym wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez wojewodę, - przyjęcie przez wojewodę oświadczenia z dnia 27 sierpnia 2002 r. w sprawie nabycia obywatelstwa polskiego, - nadanie obywatelstwa polskiego z zachowaniem obywatelstwa [...]. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, że organ odwoławczy przed wydaniem decyzji przeprowadził dodatkowe czynności, a w szczególności wystąpił do Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP i Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w [...] o przekazanie informacji w zakresie możliwości zrzeczenia obywatelstwa [...]. Z uzyskanych informacji wynika, że porządek prawny w [...] przewiduje możliwość rezygnacji z obywatelstwa [...], oczywiście przy zachowaniu przewidzianych prawem procedur. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, cudzoziemiec spełnił przesłanki do złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim w sprawie nabycia obywatelstwa polskiego w tzw. "trybie uproszczonej naturalizacji". Jednakże organ I instancji nałożył na cudzoziemca obowiązek wynikający z art. 10 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Cudzoziemiec z nałożonego obowiązku nie wywiązał się pomimo, że prawo jego kraju pochodzenia przewiduje możliwość rezygnacji z obywatelstwa. W ocenie organu odwoławczego pomimo, że decyzja organu I instancji ma charakter uznaniowy, to organ wydał ją zgodnie z obowiązującym prawem i realizowaną przez Rzeczpospolitą Polską polityką naturalizacyjną. Cudzoziemiec, w dniu 13 sierpnia 2000 r. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, której zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz postanowień ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. - Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 46, poz. 290 z późn. zm.), a w szczególności naruszenie zasad: równości, niedyskryminacji i uniwersalizmu praw człowieka. W odpowiedzi na skargę, Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż powołane w skardze. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 10 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, z późn. zm.), zgodnie z którym cudzoziemiec, któremu udzielono zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i który pozostaje co najmniej 3 lata w związku małżeńskim z osobą posiadającą obywatelstwo polskie nabywa obywatelstwo polskie, jeżeli w terminie określonym w ust. 1a złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia. Termin do złożenia oświadczenia woli, o którym mowa w ust. 1, wynosi 6 miesięcy od dnia uzyskania przez cudzoziemca zezwolenia na osiedlenie się albo 3 lata i 6 miesięcy od dnia zawarcia związku małżeńskiego z osobą posiadającą obywatelstwo polskie. Przyjęcie oświadczenia może być uzależnione od złożenia dowodu utraty lub zwolnienia z obywatelstwa obcego. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie, ponieważ organ zobowiązał skarżącego do złożenia dowodu o zwolnieniu z obywatelstwa [...]. Ponieważ skarżący nie dopełnił obowiązku, organ wydał decyzję o odmowie przyjęcia oświadczenia. Decyzja ta niewątpliwie ma charakter uznaniowy. Możliwość decydowania według uznania nie oznacza jednak pozostawienia organowi pełnej i nie podlegającej kontroli swobody w tym zakresie. Podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego, organ jest zobowiązany do przestrzegania przepisów postępowania. Z mocy art. 7 kpa zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z powołaniem przepisów prawa. Organy obu instancji odmawiając cudzoziemcowi nabycia obywatelstwa, w uzasadnieniu swoich decyzji stwierdziły, że są one zgodne z obowiązującymi przepisami ustawy o obywatelstwie polskim, jak również z zasadami polskiej polityki naturalizacyjnej. O ile nie ulega wątpliwości, że decyzje zawierają uzasadnienie prawne, to jednak pozbawione są elementów uzasadnienia faktycznego, wskazanych w art. 107 § 3 kpa. Samo stwierdzenie, że warunek określony w art. 10 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim należy do uznania wojewody i stanowić ma odzwierciedlenie prowadzonej przez państwo polityki naturalizacyjnej, jest niewystarczający do wydania przedmiotowej decyzji. Organ był zobowiązany do wyczerpującego wyjaśnienia na czym polega ta polityka, a w szczególności wykazania, że nałożenie na cudzoziemca obowiązku znajduje w niej potwierdzenie. Podkreślić należy, że decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania (Iserzon, Komentarz, str. 209). Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji.