V SA 3435/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędziowie WSA - Jolanta Bożek (spr.), - Piotr Piszczek, Protokolant - Joanna Pietraś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2004 r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - skargę oddala - W dniu [...] .06.2000 r. na podstawie SAD nr [...] E. Ś. dokonał zgłoszenia celnego wnioskując o objęcie sprowadzonego z F. samochodu osobowego marki [...] wyprodukowanego w 1995 r., nr nadwozia [...] , nr silnika [...] o pojemności 1896 cm3, procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączył m.in. fakturę nr [...] z dnia [...] .06.2000 r., opiewającą na kwotę 5.000,00 FRF, a także ocenę techniczną nr [...] z dnia [...] .06.2000 r. oraz deklarację wartości celnej. Zgłoszenie celne zostało przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, co spowodowało z mocy prawa objęcie sprowadzonego towaru procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Przy piśmie z dnia 4.10.2001 r. polskie organy celne otrzymały nadesłane przez f. administrację celną dokumenty świadczące, iż w dniu dokonywania przedmiotowego zgłoszenia skarżący zadeklarował nieprawidłową wartość importowanego pojazdu. Wśród nich znajdowała się faktura nr [...] z dnia [...] .05.2000 r., wystawiona przez firmę E., zgodnie z którą przedmiotowy pojazd został sprzedany skarżącemu za kwotę 12.000,00 FRF. Z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, to jest fakt wystawienia faktury na inną wartość niż wynika to z dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego, Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] .01.2002 r., wszczął postępowanie na podstawie art. 165 Ordynacji podatkowej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ celny pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia [...] .03.2003 r., uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość przedmiotowego towaru w oparciu o ujawnioną fakturę nr [...] z dnia [...] .05.2000 r., na kwotę 12.000,00 FRF, oraz kwotę długu celnego według stawki celnej autonomicznej 35% min. 1250 EUR/szt., w wysokości 10.0517,30 PLN. Pismem z dnia 27.03.2003 r. E.Ś. złożył odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i uznanie zgłoszenia celnego za prawidłowe. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. nie znalazł podstaw do uwzględnienia ww. odwołania i pismem nr [...] z dnia [...] .03.2003 r., przesłał je do rozpatrzenia przez organ celny drugiej instancji. Decyzją z dnia [...] .07.2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej [...] w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie oparł na podstawie art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), art. 13, art. 19 § 1, art. 23 § 1, art. 85 § 1, 222 § 4 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. z 1997 r., Nr 23, poz. 117 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r., w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 107, poz. 1217), postanowienia art. 13, art. 16 i 21 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polska a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662) oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997 r., Nr 130, poz. 851 z późn. zm.). O powyższej decyzji E.Ś. wniósł w dniu 18.08.2003 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 122, 187 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, mające szczególny wpływ na wynik sprawy, polegające na zaniechaniu należytego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz dokonaniu przez organ ustaleń noszących cechy dowolności i arbitralności, nie znajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Mając powyższy zarzut na względzie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec tego, że skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało przed tym dniem zakończone, stosownie do art. 97 ustawy z 30.08.2003 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania skargi właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy piśmie z dnia 4.10.2001 r. polskie organy celne otrzymały nadesłane przez f. administrację celną dokumenty mogące świadczyć, iż w dniu dokonywania przedmiotowego zgłoszenia strona zadeklarowała nieprawidłową wartość importowanego pojazdu. Wśród nadesłanych dokumentów znajdowała się faktura nr [...] z dnia [...].05.2000 r., wystawiona przez firmę E., zgodnie z którą przedmiotowy pojazd został sprzedany stronie za kwotę 12.000,00 FRF. Z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, a taką okolicznością jest fakt wystawienia faktury na inną wartość niż wynika to z dokumentów załączonych przez stronę do zgłoszenia celnego, Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] .01.2002 r. wszczął postępowanie na podstawie art. 165 Ordynacji podatkowej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ celny pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia [...] .03.2003 r. uznał ww. zgłoszenie celne na nieprawidłowe i określił wartość przedmiotowego towaru w oparciu o ujawnioną fakturę nr [...] z dnia [...].05.2000 r., na kwotę 12.000,00 FRF, oraz kwotę długu celnego według stawki celnej autonomicznej 35% min. 1250 EUR/szt., w wysokości 10.517,30 PLN. W myśl art. 85 § 1 cytowanej ustawy należności celne przywozowe wymagane są według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. W szczególności organ celny może kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą zostać przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej innej osoby bezpośrednio lub pośrednio związanej z tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej takie dokumenty i dane. Organ celny może również przystąpić do kontroli towarów, jeżeli istnieje jeszcze możliwość ich okazania (art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego). Podkreślenia wymaga fakt, że dokument nadesłany przy piśmie f. administracji celnej z dnia 4.10.2001 r., a wystawiony przez firmę E. nie był znany wcześniej organowi celnemu w dniu wydania decyzji, mimo iż wówczas istniał i był istotny dla sprawy, gdyż dotyczył ceny importowanego przez skarżącego pojazdu. W tym miejscu należy podkreślić, iż [...] – członek Wspólnoty Europejskiej oraz Polska, związane są postanowieniami Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony. Integralną część tego układu stanowią Protokoły i Załączniki do niego (zał. do Dz.U. z 27.01.1994 r., nr 11, poz. 38). Protokół 6 UE zawiera postanowienia o wzajemnej pomocy w sprawach celnych. Zgodnie z nimi, na prośbę władz celnych występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc prowadzą dochodzenia, wykrywają naruszenia ustawodawstwa celnego, dostarczają wszystkie stosowne informacje umożliwiające właściwe stosowanie tego ustawodawstwa. Natomiast wyniki dochodzenia przekazywane są w formie dokumentów, uwierzytelnionych kopii dokumentów, sprawozdań i temu podobnych, które zgodnie z art. 11 pkt 2 i 3 Protokołu 6 mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku wykrycia nie przestrzegania przepisów celnych. Informacje i dokumenty uzyskane w ww. sposób mogą być wykorzystywane jako dowody w postępowaniach prowadzonych przez umawiające się strony. Przesłane przez f. służby celne dokumenty przy piśmie z dnia 4.10.2001 r., uzyskane w wyniku weryfikacji, potwierdziły wątpliwość organu celnego co do wiarygodności ww. faktury w zakresie uwidocznionej na niej ceny transakcyjnej samochodu. Ujawniona faktura niewątpliwie dotyczy towaru importowanego wg ww. dokumentu SAD. Faktura nadesłana przez f. służby celne dotyczy zawarcia umowy sprzedaży pojazdu marki [...] wyprodukowanego w 1995 r., nr nadwozia [...] , nr silnika [...] o pojemności 1896 cm3 i została wystawiona na nazwisko skarżącego. Ponadto należy zaznaczyć, iż ww. dokumenty zostały ujawnione w przedmiotowej sprawie przez f. służby celne w toku wykonywania czynności sprawdzających, a co za tym idzie polskie organy celne nie miały powodu podważać ich autentyczności. Z analizy dokumentów wynika, iż E.Ś. był zobowiązany zapłacić za importowany samochód kwotę niższą niż zadeklarowana w zgłoszeniu celnym, bowiem cena należna za przedmiotowy pojazd wynosiła 12.000,00 FRF. Strona natomiast podczas składania zgłoszenia celnego nie przedstawiła organowi celnemu wszystkich dokumentów, z których wynikałaby rzeczywista wartość dokonanej transakcji. W związku z powyższym stwierdzić należy, że Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. w zaskarżonej decyzji prawidłowo określił wartość celną na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego przyjmując jako wartość transakcyjną przedmiotowego samochodu kwotę wynikającą z ujawnionego dokumentu. Z ujawnionego w niniejszej sprawie dowodu (tj. faktury nr [...]) wynika, iż cena należna za przedmiotowy samochód wynosi 12.000,00 FRF. Organ celny nie miał więc obowiązku udowadniania, iż cena ta została przez skarżącego zapłacona, tym bardziej, że nie okazał żadnych dowodów dokumentujących inną płatność, ani jakichkolwiek dowodów przeczących ustaleniom organów celnych. Sąd podzielił także stanowisko Dyrektora Izby Celnej w W. co do nie uwzględnienia załączonej przez skarżącego opinii technicznej nr [...] z dnia 26.06.2000 r. i zauważa, iż załączona opinia nie ma zastosowania w niniejszym przypadku. Opinie techniczne mogą posłużyć organowi celnemu do ustalenia wartości celnej towaru jedynie w przypadku, gdy wartość tą ustala się zastępczymi metodami określonymi w art. 25-29 Kodeksu celnego. W niniejszej sytuacji wartość celną ustalono na podstawie art. 23 § 1 Kodeksu celnego, a więc przyjmując za podstawę wartość transakcyjną wynikającą z faktury [...] z dnia [...].05.2000 r. Zaskarżoną decyzją dokonana została zmiana stawki celnej z uwagi na nieudokumentowanie pochodzenia towaru, uprawniające do zastosowania stawki celnej obniżonej, również w tej części organ działał prawidłowo. Zgodnie z art. 19 § 1 Kodeksu celnego ustalenie pochodzenia towarów dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów. Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 107, poz. 1217) oraz postanowienia art. 13, art. 16 i 21 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (załącznik do Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662) wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków: – towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, – pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze, – został spełniony warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Stosownie do postanowień art. 21 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, deklaracja na fakturze może zostać sporządzona przez upoważnionego eksportera w rozumieniu art. 22 lub przez każdego eksportera dla każdej przesyłki składającej się z jednego lub wielu opakowań zawierających produkty pochodzące, których łączna wartość nie przekracza 6000 ECU. Deklaracja może być złożona w formie pisma maszynowego, stempla bądź nadruku na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub na innym dokumencie handlowym. Deklaracja, której tekst zamieszczony został w załączniku IV ww. Protokołu Nr 4, musi być sporządzona w jednej z wersji językowych określonych w tym załączniku oraz zgodnie z przepisami prawa krajowego państwa eksportu. Pkt 5 artykułu 21 stanowi, iż deklaracja na fakturze powinna posiadać oryginalny własnoręczny podpis eksportera. Jednakże upoważniony eksporter, w rozumieniu art. 22, nie jest zobowiązany do podpisywania takich dokumentów, winien on jednak w tekście deklaracji umieścić numer upoważnienia (przypis 1-szy załącznika IV do Protokołu Nr 4). Zgodnie z podanym w Załączniku IV wzorem, deklaracja powinna wskazywać miejsce i datę wystawienia oraz zawierać podpis eksportera. Dodatkowo należy podać czytelnie nazwisko osoby podpisującej deklarację. W przedmiotowej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ww. faktury i jako podstawę określenia kwoty wynikającej z długu celnego przyjął fakturę nr [...] z dnia [...].05.2000 r. ujawnioną w wyniku weryfikacji zagranicznej, na której brak jest deklaracji eksportera o pochodzeniu towaru. Wobec powyższego uzasadnione było zastosowanie stawki celnej autonomicznej tj. 35 % min. 1250 EUR. Zgodnie bowiem z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997 r., Nr 130, poz. 851 z późn. zm.) dowodem pochodzenia towarów innych niż określone w ust. 1 może być: 1) świadectwo pochodzenia, 2) faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru, 3) trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze. W przedmiotowej sprawie organ celny ustalił na podstawie kodu VIN, iż samochód [...] będący przedmiotem ww. zgłoszenia celnego posiada nr [...] , w którym pierwsze dwie litery "[...] " i "[...] " oznaczają, iż pojazd został wyprodukowany w H. Kod VIN jest złożonym zestawem znaków, który pojazdowi zostaje nadany przez producenta w celu jego identyfikacji. Norma [...] określa treść i budowę numeru identyfikacyjnego pojazdu, dzięki czemu może zostać stworzony jednolity dla całego świata system numerów identyfikacyjnych pojazdów samochodowych. W kodzie VIN zawarte są między innymi informacje o kraju pochodzenia, producencie jak i miejscu montażu samochodu. Tak więc kod VIN zamieszczony na nadwoziu samochodu należy uznać za trwałe oznaczenie kraju pochodzenia towaru stanowiące prawidłowy dowód jego niepreferencyjnego pochodzenia. Powyższe informacje o pochodzeniu są wystarczającym dowodem dla zastosowania względem importowanego pojazdu stawki celnej autonomicznej. Organy celne są uprawnione do oceny treści i celów czynności cywilnoprawnych pod kątem, czy nie zmierzają one do obejścia obowiązków wynikających z prawa celnego. W ocenie tej istotne są skutki, jakie czynności te wywołują na gruncie prawa publicznego, jakim jest prawo celne. Utrwalonym jest przy tym pogląd, iż konstrukcje prawa cywilnego: 1) nie mogą być wykorzystywane do uchylania się od obowiązku wynikającego z prawa daninowego albo do zmniejszania zobowiązań publicznoprawnych; 2) nie mogą powodować eliminowania rozwiązań publicznoprawnych dotyczących danin przyjętych w ustawodawstwie; 3) nie mogą ograniczać stosowania prawa daninowego. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 4.02.1998 r. (sygn. akt I SA/Ka 2189/96). Odnosząc się do powyższych twierdzeń należy stwierdzić, iż art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ administracji obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej). Obowiązek zebrania i rozpatrzenia przez organ całokształtu materiału dowodowego jest wyrazem tego, że organ nie jest związany w gromadzeniu materiału dowodowego wnioskami strony, lecz sam zakreśla granice postępowania wyjaśniającego, kierując się własnym rozeznaniem i przekonaniem co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Organ ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego mając jednak na względzie, że zebrany materiał ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. Obowiązek dowodzenia ciąży nie tylko na organie administracji, lecz jest nim także obarczona strona, która winna wykazać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Przepis art. 191 Ordynacji podatkowej zawiera zasadę swobodnej oceny dowodów stanowiąc, iż organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (por. wyrok NSA z dnia 7.05.1997 r., sygn. akt I SA/Ka 57/96). Jeżeli strona postępowania wywodzi z danego zdarzenia określone skutki prawne, to na niej ciąży obowiązek udowodnienia, że to jej żądanie ma uzasadnienie faktyczne i prawne. Stanowisko powyższe zgodne jest z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.02.1997 r. (sygn. akt SA/Ka 2815/95). Decyzje w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów celnych i nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz zasad prawdy obiektywnej i działania w sposób budzący zaufanie do organów celnych. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało oddalić skargę jako niezasadną.