V SA 3451/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska (spr.), Sędziowie WSA - Małgorzata Rysz, - Joanna Zabłocka, Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. ustala wpis sądowy w sprawie w wysokości 10 (dziesięć) złotych, 3. nakazuje zwrócić P. S. nadpłacony wpis sądowy w wysokości 93,30 (dziewięćdziesiąt trzy 30/100) złotych zarejestrowany w rejestrze dochodów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 11.09.2003 r. pod poz. [...] , 4. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 5. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] maja 2000 r. skarżący zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD nr [...] samochód osobowy marki M., pojemność silnika 2497 ccm, rok produkcji 1992. Do zgłoszenia celnego została załączona m.in. umowa kupna sprzedaży z 4 maja 2004 r. opiewająca na kwotę 1500 DEM, tj. 3116 zł, ocena techniczna nr [...] z [...] maja 2000 r. ustalająca wartość rynkową pojazdu na kwotę 9000 zł, oraz deklaracja wartości celnej. W dniu 11 grudnia 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął postępowanie w zakresie wartości celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego, a następnie decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2003 r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej i określił wartość celną przedmiotowego towaru, na podstawie art. 29 § 1 w zw. z art. 27 § 7 Kodeksu celnego, na kwotę 9773,63 DEM, tj. 20300 zł. Przy ustalaniu wartości celnej organ celny przyjął za cenę wyjściową średnią cenę rynkową pojazdów nieuszkodzonych określoną w katalogu Info-Expert. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją nr [...] z [...] lipca 2003 r., powołując się na art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej oraz art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 85 § 1, art. 250 § 3 Kodeksu celnego, uchylił decyzję organu celnego pierwszej instancji w części dotyczącej określenia wartości celnej sprowadzonego towaru oraz kwoty długu celnego i w tym zakresie orzekł; w pozostałej części decyzję organu celnego pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wyliczenie wartości celnej poprzez nie uwzględnienie stanu technicznego sprowadzonego pojazdu, zostało dokonane nieprawidłowo. Dyrektor Izby Celnej w W. odniósł się do oceny technicznej pojazdu załączonej do zgłoszenia celnego zauważając, że nie uwzględniała ona procentowego udziału zużycia i braków pojazdu ani nie wskazywała, czy ustalona w niej wartość pojazdu jest wartością "brutto" czy "netto". Z tych względów, w ocenie organu celnego, nie była wymiernym wskaźnikiem kalkulacyjnym. Organ odwoławczy, w celu uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego, wystąpił do Zespołu Rzeczoznawców PZM o ustalenie procentowego stopnia zużycia importowanego pojazdu. W oparciu o materiał dowodowy uzupełniony w postępowaniu odwoławczym, tj. wycenę pojazdu nr [...] z [...] lipca 2003 r. sporządzoną na podstawie opinii przedstawionej przez stronę oraz dokumentacji fotograficznej, ustalono wartość celną towaru na kwotę 4360 DEM, tj. 9055 zł. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji z uwagi na brak przesłanek do zakwestionowania ceny transakcyjnej wynikającej z otrzymanej faktury oraz ze względu na wyliczenia dokonane przez organ celny z zastosowaniem metody tzw. "ostatniej szansy". W uzasadnieniu postawił m.in. następujące zarzuty: - brak wskazania w decyzji przyczyn, dla których zakwestionowano wartość transakcyjną, - nie uwzględnienie stanu technicznego, przebiegu, zużycia poszczególnych elementów i innych indywidualnych cech sprowadzonego pojazdu przy dokonywaniu porównania jego wartości z cenami samochodów oferowanych na rynku krajowym, - tworzenie dowodu na szczeblu drugiej instancji bez możliwości wniesienia uwag do techniki jego powstania i wypowiedzenia się co do jego wiarygodności, - korzystanie przy określaniu wartości celnej tylko z katalogów jednego wydawnictwa, nie rozróżniając w ten sposób poziomu rynku, na którym odbywała się sprzedaż samochodu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.], zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podstawowym celem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącej, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami zawartymi w skardze w rozumieniu powołanego wyżej przepisu – stwierdził, że decyzja ta narusza przepisy prawa, skutkujące wadliwością zaskarżonego rozstrzygnięcia, wobec czego skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn, które w niej wskazano. Przedmiotem oceny Sądu jest w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. uchylająca decyzję organu celnego pierwszej instancji w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru oraz kwoty długu celnego i w tym zakresie orzekająca. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Celnego P. miał uzasadnioną podstawę do zakwestionowania wartości transakcyjnej podanej w umowie załączonej do zgłoszenia celnego, a następnie do określenia wartości celnej na podstawie metody, o której mowa w art. 29 Kodeksu celnego. Podważył natomiast prawidłowość wyliczeń dokonanych w celu ustalenia wartości celnej towaru na podstawie metody "ostatniej szansy", uznając tym samym wyliczenia znajdujące się w decyzji pierwszoinstancyjnej za nieprawidłowe. Dyrektor Izby Celnej w W., po uzupełnieniu materiału dowodowego o opinię wskazującą procentowy stopień zużycia pojazdu, ustalił ponownie wartość celną towaru. Zaskarżona decyzja z [...] lipca 2003 r. doręczona została stronie 4 sierpnia 2003 r., a więc po terminie określonym w przepisie art. 65 § 5 Kodeksu celnego, z uwagi na to, iż towar zgłoszony został do odprawy celnej [...] maja 2000 r. Sąd podziela stanowisko organów celnych zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż organy celne uprawnione są do kontroli zgłoszenia celnego, oraz że przepisy Kodeksu celnego przewidują możliwość ochrony interesów państwa przed posługiwaniem się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami, upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. W razie zakwestionowania umowy sprzedaży (faktury lub rachunku) organy celne uprawnione są do ustalenia wartości celnej towaru posługując się metodami określonymi w przepisach Kodeksu celnego. Jednakże zarówno weryfikacja wartości celnej i co za tym idzie – wysokości należności celnych – muszą być dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określająca kwotę wynikającą z długu celnego (art. 65 § 4 pkt 2 lit. a Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania w niniejszej sprawie zgłoszenia celnego) musi być wydana i doręczona stronie w okresie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W tym czasie organy celne zachowują prawo, zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego, do określenia w drodze decyzji, prawidłowej wysokości należności celnych, [v. uchwała NSA z 04 12 2000 r. sygn. FPS 10/00, ONSA 2001/2/56]. Po upływie tego terminu ww. przepis nie zezwala na skorygowanie w drodze decyzji kwoty wynikającej z długu celnego, jak i doręczenie takiej decyzji. Zakaz prawny sformułowany w art. 65 § 5 Kodeksu celnego wyklucza równocześnie dopuszczalność ustalania stanu towaru i jego wartości celnej, albowiem ustalenia te nie stanowią przedmiotu odrębnych rozstrzygnięć prawnych, mogą być dokonywane wyłącznie w decyzji określającej kwotę długu celnego, [ v. wyrok SN z 02 12 1998 r. sygn. III RN 94/98, Prok. i Pr. 1999/2/45]. Zakreślenie terminu do wydania decyzji odnosi się do organu pierwszej instancji. Nie można bowiem 3 – letniego terminu, o którym mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, rozumieć jako maksymalnego terminu do wydania wiążącego, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tj. wydania ostatecznej decyzji przez organ odwoławczy. Niemniej jednak organ drugiej instancji, uprawniony do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia, wydając decyzję jest również związany art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Jeżeli stwierdzi, iż kwota długu celnego określona przez organ pierwszoinstancyjny została obliczona nieprawidłowo jest zobowiązany do jej prawidłowego określenia. Taka korekta polegać może na zmianie elementów zgłoszenia celnego, określeniu kwoty wynikającej z długu celnego, oraz powodować powstanie obowiązku powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego. Z uwagi jednak na to, iż przepis art. 230 § 4 Kodeksu celnego nie zezwala na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnej po upływie 3 – letniego terminu, licząc od dnia powstania długu celnego powstającego w przywozie z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego, organ odwoławczy nie może po tym terminie skorygować wadliwej decyzji. Obowiązkiem organu jest wówczas wydanie decyzji uchylającej taką decyzji i umarzającej postępowanie w sprawie. Inaczej orzeczenie organu odwoławczego, albo utrzymujące w mocy wadliwe rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, albo orzekające co do istoty sprawy po upływie wskazanego powyżej terminu, naruszałoby podstawowe zasady ogólne postępowania administracyjnego, tj. zasadę praworządności wyrażoną w art. 120 Ordynacji podatkowej, zasadę dwuinstancyjności wynikającą z art. 127 Ordynacji podatkowej, jak również przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. w wydanej decyzji ustalił na nowo wartość celną pojazdu poprzez skorygowanie elementów zgłoszenia celnego ponad korektę dokonaną przez organ pierwszej instancji. W konsekwencji wydanie tej decyzji przez organ odwoławczy podlegało czasowemu ograniczeniu, o którym mowa w art. 65 §5 Kodeksu celnego. W ocenie Sąd, skoro nie było możliwe ustalenie prawidłowej wartości celnej towaru i kwoty długu celnego w terminie określonym w art. 65 § 5 i art. 230 Kodeksu celnego, organ celny powinien uchylić decyzję i umorzyć postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa, skutkujących wadliwością rozstrzygnięcia, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 225 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.