V SA 3452/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędziowie WSA - Małgorzata Rysz (spr.), - Joanna Zabłocka, Protokolant - Anna Michałowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. wpis sądowy od skargi ustala na kwotę 10 zł (dziesięć złotych) 3. nakazuje zwrócić P. S. kwotę 69,4 zł (sześćdziesiąt dziewięć złotych 40/100) z tytułu nadpłaconego wpisu sądowego – wpłaconego w dniu 11.09.2003 r. i zaksięgowanego pod pozycją [...] w kasie Naczelnego Sądu Administracyjnego 4. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. S. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 5. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Decyzją z [...] lipca 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. po rozpatrzeniu odwołania P. S., powołując się na przepisy art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 08 1997 r. - Ordynacja podatkowa [Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.] oraz art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 85 § 1, 250 § 3 i art. 262 ustawy z 9 01 1997 r. Kodeks celny [Dz. U. nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru i kwoty długu celnego i orzekł w tym zakresie określając wartość celną na kwotę 3.398 DEM ( 7.054 zł), w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] kwietnia 2003 r. nr [...] uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z [...] maja 2000 r. dotyczące używanego samochodu BMW. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, że 15 maja 2000 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z ustaleniem kwoty długu celnego towar w postaci samochodu osobowego marki [...], nr nadwozia – [...], wyprodukowany w 1991 r. Do zgłoszenia celnego importer dołączył m.in. fakturę z dnia 10.05.2000r., określającą wartość sprowadzonego samochodu na kwotę 1.200,00 DEM, ocenę techniczną Nr [...] z dnia [...].05.2000r. oraz deklarację wartości celnej. Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2002 r. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego pojazdu na podstawie art. 29 w zw. z art. 23 § 7 K.cel. na kwotę 12.016 zł . Pismem z 06.05.2003 r. P. S. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając organom celnym bezpodstawne zakwestionowanie wiarygodności danych zawartych w umowie kupna- sprzedaży. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. podał, że zgodnie z art. 85 § 1 K.cel. należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Regułą, wyrażoną w art. 23 § 1 K.cel. jest ustalanie wartości celnej towaru według wartości transakcyjnej. Przepis art. 23 § 7 K.cel. stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle tego badanie wiarygodności faktury obejmuje nie tylko jej ocenę pod względem formalnym ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać wartość rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art.23 § 1 i art.85 § 1 Kodeksu celnego. Podobne stanowisko na gruncie Prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.01.2001r. ( sygn. akt I SA/Po 125599- nie publ.). W rozpatrywanej sprawie organ celny I instancji miał więc prawo odmówić wiarygodności podanej w fakturze ceny transakcyjnej z uwagi na fakt, że iż wyliczona w postępowaniu celnym wartość znacznie odbiegała od ceny transakcyjnej. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w W. przyjęta przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. metoda ustalania wartości celnej nie budzi wątpliwości. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 K.cel., jeżeli wartość celna nie może być ustalona w oparciu o wartość transakcyjną ustala się ją stosując w kolejności art. 25-29 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie przedmiotem importu był uszkodzony samochód osobowy marki [...], a więc towar szczególny. Stanowisko organu celnego I instancji, co do eliminacji metod poprzedzających metodę ostatniej szansy zostało oparte na przekonującej argumentacji zgodnej z zasadami celowości i racjonalności oraz zasadami doświadczenia. Nie jest bowiem możliwe znalezienie właściwego materiału porównawczego to jest samochodu o identycznym stopniu uszkodzeń. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 K.cel.) może znaleźć zastosowanie w odniesieniu do towarów masowych, sprzedawanych na tym samym szczeblu handlu i w porównywalnych ilościach. Z kolei metoda wartości kalkulowanej (art.28 K.cel.) nie może być brana pod uwagę, ponieważ używane( uszkodzone ) pojazdy samochodowe jako takie nie są produkowane. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy pojazd był używany i uszkodzony właściwą metodą określenia jego wartości jest metoda "ostatniej szansy" (art. 29 K.cel.), czyli ustalenia wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym. Przy stosowaniu tej metody istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe samochodów używanych na polskim obszarze celnym. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku, co pojazdy będące przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej" (ustalonej w oparciu o ww. źródła) zwyczajowej marży, podatku VAT, akcyzowego i cła, a także ewentualnych uszkodzeń i braków stwierdzonych w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu Naczelnik Urzędu Celnego w P., w oparciu o dane zawarte w katalogu Info- Expert część A z kwietnia 2000 przyjął jego wartość rynkową w wysokości 25.600,00 zł. Od przyjętej w tej wysokości wartości wyjściowej odliczono następnie 10% marży handlowej, 22% podatek VAT i podatek akcyzowy –17,6% oraz cło w wysokości 35%. W ten sposób została ustalona wartość celna przedmiotowego samochodu w wysokości 12.015,62 zł. Analizując zaprezentowane w decyzji organu celnego I instancji wyliczenie wartości celnej, a co za tym idzie określenie kwoty wynikającej z długu celnego Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że dokonano jej nieprawidłowo. Przede wszystkim Naczelnik Urzędu Celnego nie odniósł się do stanu technicznego pojazdu w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Z dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego (m.in. ocena techniczna nr [...] z dnia [...].05.2000r. wraz z dokumentacją fotograficzną, protokół oględzin pojazdu z dnia [...].05.2000r.) wynika bezsprzecznie, że importowany pojazd był uszkodzony, czego organ celny I instancji nie uwzględnił ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu. W związku z tym Dyrektor Izby Celnej uzupełnił zgromadzony materiał dowodowy w zakresie procentowego stopnia zużycia importowanego samochodu, zlecając sporządzenie opinii Zespołowi Rzeczoznawców PZM. Biorąc pod uwagę stan techniczny pojazdu ( na podstawie oceny technicznej nr [...] z dnia 21.07.2003r.) w dniu zgłoszenia celnego, organ odwoławczy ustalił jego wartość celną w następujący sposób: jako cenę wyjściową przyjęto kwotą 26.183,00zł. na podstawie notowań rynkowych z katalogu "Pojazdy Samochodowe Wartości Rynkowe V – 2000"(przy czym podana wartość uwzględnia 3,9% korektę in plus z tytułu przebiegu niższego niż normatywny). Wartość tę pomniejszono następnie o należności podatkowe pobierane w związku z importem towarów, marżę importera oraz procentowy stopień ubytku wartości z tytułu zużycia i braków (42,6%) określony w opinii technicznej nr [...] z dnia [...].07.2003r. W wyniku przeprowadzonej kalkulacji otrzymano kwotę 7.054,00zł., którą przyjęto za wartość celną importowanego pojazdu. Organ odwoławczy stwierdził, że tak przeprowadzona kalkulacja potwierdziła że wartość celna importowanego pojazdu deklarowana przez Stronę w zgłoszeniu celnym była zaniżona w stosunku do jego rzeczywistej wartości prawie trzykrotnie. Dlatego też należało skorygować tę wartość celną, a powyższy sposób jest zgodny z przepisami prawa oraz orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze na powyższą decyzję P. S. zarzucił niesłuszne zakwestionowanie przez organy celne ceny transakcyjnej wynikającej z otrzymanej faktury, a wyliczenia dokonane przez organ celny z zastosowaniem tzw. metody "ostatniej szansy"- nie są możliwe w przypadku samochodów używanych, gdyż są to towary sprzedawane na rynku krajowym po używaniu i remoncie, a także według nieporównywalnego stanu technicznego. Ponadto Dyrektor Izby Celnej dowolnie dokonał wyceny uszkodzeń, nie dając możliwości wniesienia uwag w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze. zm.) sprawy, w których skargi, tak jak w niniejszej sprawie, zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Badając sprawę z tego punktu widzenia należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie może się ostać, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Słusznie organ odwoławczy zakwestionował ustalenie wartości celnej sprowadzonego samochodu przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. w wysokości nieuwzględniającej stanu technicznego pojazdu w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Jednakże zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie niniejszej organ odwoławczy dopuścił się bowiem naruszenia przepisu art. 65§5 Kodeksu celnego, gdyż jego ostateczne rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2003 r. uchylające decyzję organu celnego I instancji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru oraz kwoty wynikającej z długu celnego oraz w tym zakresie rozstrzygające co do istoty sprawy, wydane zostało po upływie 3 lat od dokonania zgłoszenia celnego ( [...] maja 2000r.). Zgodnie z art. 65§4 Kodeksu celnego - w brzmieniu obowiązującym w momencie orzekania przez organy obu instancji - po przyjęciu zgłoszenia organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe albo uznając je za nieprawidłowe a) określa kwotę wynikająca z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego b) uznając, iż objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne c) zmienia inne elementy zgłoszenia celnego. Podnieść należy fakt, iż przy wydawaniu decyzji w trybie tego przepisu organy celne są ograniczone czasowo. W myśl bowiem art. 65§5 Kodeksu celnego decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe( prawidłowe ) nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Przepis ten zawiera termin o charakterze materialnoprawnym ( art. 11 Kodeksu celnego) i ustanawia w stosunku do organów celnych zakaz orzekania po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Dopiero od 10 sierpnia 2003r. przepisy Kodeksu celnego po zmianie dokonanej ustawą z dnia 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. nr 120 poz. 1122) przewidują, że bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w cyt. wyżej przepisie ulega zawieszeniu z dniem zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 230 § 5 Kodeksu celnego. Należy więc przyjąć w niniejszej sprawie, że z dniem upływu terminu o którym mowa w art. 65§ 5 Dyrektor Izby Celnej nie miał możliwości, ani prawa do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a taką była decyzja orzekająca co do istoty sprawy w zakresie ustalenia wartości celnej towaru i określenia, inaczej aniżeli organ I instancji, kwoty wynikającej z długu celnego. W ocenie Sądu nie może mieć znaczenia, że decyzja ta korzystniej w porównaniu do rozstrzygnięcia organu I instancji określa wartość celną i kwotę długu celnego, skoro jest ona niekorzystna dla strony w porównaniu z jej wnioskiem zawartym w zgłoszeniu celnym. Zakaz merytorycznego rozstrzygania w zakresie objętym dyspozycją art. 65§4 Kodeksu celnego odnosi się nie tylko do decyzji organu I instancji. Treść tego przepisu nie uzasadnia takiej interpretacji. Uchylenie decyzji, czyli jej zniesienie powoduje bowiem taki skutek, który można określić jako skutek wsteczny, że przestaje istnieć stan prawny ukształtowany tą decyzją i zarazem następuje powrót do sytuacji, która istniała przed wydaniem decyzji. Wydane wówczas przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie jest decyzją merytoryczną, od nowa kształtującą stan prawny. W razie stwierdzenia upływu terminu określonego w art. 65§5 Kodeksu celnego organ odwoławczy, uznając rozstrzygnięcie organu celnego I instancji za nieprawidłowe w zakresie objętym art. 65§1pkt 2 Kodeksu celnego, powinien na podstawie art. 233 §1 pkt 2 lit a Ordynacji podatkowej, je uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie. Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji rozstrzygnięto w oparciu o przepis art. 152, a o zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi na podstawie art. 225 cyt. ustawy.