V SA 3462/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.) Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2003 r. sygn. akt V SA 3035/02 w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2003 r. i skargę oddala W dniu 14 czerwca 2002 r. wydana została z upoważnienia Burmistrza Gminy W. decyzja, mocą której orzeczono o wymeldowaniu M.C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż H. P. jest właścicielką lokalu nr [....] przy ul. [...] w W. W dniu[...] grudnia 2001 r. zawarta została przed Sądem Rejonowym dla W. Wydział II Cywilny w sprawie z powództwa H. P. przeciwko M.C. o eksmisję, sygn. akt [...], ugoda, na mocy której M. C. zobowiązał się do opuszczenia i opróżnienia ze swoich rzeczy powyżej opisanego lokalu mieszkalnego w terminie do [...] marca 2002 r. i wydania go powódce wraz ze zwrotem kluczy do lokalu. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ I instancji ustalił, iż M. C. wypełnił zobowiązanie wynikające z ww. ugody i wyprowadził się z przedmiotowego lokalu. Organ podkreślił, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że M.C. zmuszony został do zawarcia ugody. Odwołanie od tej decyzji złożył M. C.. W odwołaniu M. C. podniósł, iż w dniu [...] marca 2002 r. wyjechał na świąteczny wypoczynek zabierając odzież i rzeczy osobiste. Po powrocie stwierdził, iż zamki w drzwiach wejściowych do spornego lokalu zostały wymienione. Ponadto M. C. podniósł, iż został przymuszony do zawarcia powyżej opisanej ugody. Decyzją z dnia [...] września 2002 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Do wydania zatem decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, niezbędne jest spełnienie jedynie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego, bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Wojewoda [...] stwierdził, iż M. C. opuścił przedmiotowy lokal, zgodnie z ugodą, którą zawarł w dniu [...] grudnia 2001 r. przed Sądem Rejonowym dla W. Wydział II Cywilny. W związku z opuszczeniem przez M.C. lokalu H.P. złożyła w dniu 15 maja 2002 r. wniosek o wymeldowanie go z pobytu stałego. Odwołujący potwierdził w toku przesłuchania w charakterze strony fakt opuszczenia omawianego lokalu. W ocenie Wojewody [...] brak jest podstaw do przyjęcia, iż odwołujący się nie opuścił lokalu dobrowolnie, gdyż zawarł on ugodę sądową i zobowiązał się do opuszczenia lokalu i opróżnienia go ze swoich rzeczy. Skargę na decyzje tę wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. C.. W skardze podniesiono, iż w lokalu pozostały rzeczy należące do skarżącego, skarżący nie miał obowiązku opuszczenia lokalu, wyłączne prawo własności H. P. do lokalu jest wątpliwe a przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie o zapłatę za część lokalu i majątku wspólnego znajdującego się w nim. Ponadto skarżący podniósł, iż H. P. wymieniła zamki w lokalu. Skarżący przedłożył umowę zawartą w dniu [...] listopada 2001 r., z której wynika, iż H. P. zobowiązuje się zapłacić M. C. kwotę 30.000,- zł za dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 14 lutego 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał w sprawie sygn. akt V SA 3035/02 postanowienie, mocą którego odrzucił skargę M.C. z powodu wniesienia przez niego wpisu sądowego po upływie 7 dni od daty otrzymania wezwania do uiszczenia tego wpisu. Postanowienie to doręczone zostało M. C. w dniu 28 marca 2003 r. W dniu 9 kwietnia 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo procesowe skarżącego, w którym zakwestionowano odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego i złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie skargi. W dniu 8 sierpnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skierować na rozprawę sprawę w przedmiocie wznowienia postępowania sygn. akt V SA 3035/02 prawomocnie zakończonego postanowieniem z dnia 14 lutego 2003 r. odrzucającym skargę. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż pismo skarżącego z dnia 3 kwietnia 2003 r. potraktowano jako wniosek o wznowienie postępowania i w tym trybie go rozpoznano. Sąd podkreślił, iż pismo to wniesione zostało w ciągu 5 dni od otrzymania postanowienia o odrzucenie skargi, a zatem przed upływem trzymiesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 406 k.p.c. W ocenie Sądu zachodzi ustawowa przesłanka do wznowienia postępowania, przewidziana w art. 401 pkt 2 k.p.c., gdyby bowiem odrzucono skargę z powodu niewniesienia wpisu sądowego w terminie pomimo, iż strona terminu tego dochowała, to należałoby przyjąć, iż postanowienie o odrzuceniu skargi wydane zostało z naruszeniem prawa skutkującym pozbawieniem strony możności działania, gdyż w ten sposób bezzasadnie zamknięta by została droga do sądu. W kolejnych pismach procesowych skarżący podnosi między innymi, iż postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte po upływie 45 dni od opuszczenia przez niego lokalu, co narusza przepis art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto skarżący wskazuje, iż przepis art. 15 ust. 2 cyt. ustawy wymaga, by nieobecność w lokalu trwała co najmniej 6 miesięcy. Skarżący kwestionuje również ważność ugody sądowej zawartej w dniu [...] grudnia 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.). Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd, stosownie do okoliczności, oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją, zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Jak stanowi art. 103 cyt. ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać należy, iż wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego dopuszczalne jest zarówno w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem, jak i prawomocnym postanowieniem (por. postanowienie NSA z 10 marca 1997 r., SA/Wr 247/97, niepublikowane oraz por. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III RN 111/00, OSNAP i US 2001, Nr 21, poz. 634). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania w postaci pozbawienia strony skarżącej możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 października 2002 r. Skarżący otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w dniu 30 października 2002 r., co wynika z adnotacji poczynionej przez doręczającego oraz z datownika pocztowej placówki nadawczej. Skarżący wprawdzie wpisał datę 20 października 2002 r., jako datę odbioru ww. wezwania, jednakże Sąd uznał, iż data ta wpisana została omyłkowo. Wpis sądowy wniesiony został w dniu 31 października 2002 r., a więc przed upływem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę o wznowienie postępowania sądowego za zasadną i uchylił postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2003 r. odrzucające skargę. Wskazać należy, iż Sąd, stosownie do przepisu art. 281 zdanie drugie p.p.s.a., połączył badanie dopuszczalności wznowienia z merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przypomnieć należy, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 9 ust. 2 cyt. ustawy utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 716). Podkreślić należy, iż, jak wynika to z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych niezbędne jest spełnienie wyłącznie jednej z dwóch przesłanek określonych w tym artykule, a mianowicie przesłanki faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Za równorzędną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 niepublikowany, LEX nr 78937). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący opuścił w marcu 2002 r. przedmiotowy lokal mieszkalny. Opuszczenie tego lokalu nastąpiło w związku z zawartą przed Sądem Rejonowym dla W. ugodą (k-19 akt administracyjnych). W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie skarżący wyjaśnił, iż nie występował do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Uczestniczka postępowania wyjaśniła zaś, że skarżący wywiązał się z ugody sądowej zawartej w dniu[...] grudnia 2001 r., opuścił mieszkanie w marcu 2002 r. i oddał jej klucze od mieszkania. Uczestniczka wyjaśniła, iż po oddaniu jej kluczy zmieniła zamki w drzwiach mieszkania ze względów bezpieczeństwa. Wskazać należy, iż dla oceny prawidłowości decyzji orzekającej o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego ma przede wszystkim znaczenie to, czy spełniona została przesłanka faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Ewidencja ludności służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Dlatego też kwestionowanie przez skarżącego, po opuszczeniu lokalu, swego oświadczenia woli zawartego w ugodzie sądowej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wymeldowania. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, iż spełniona została przez skarżącego przesłanka faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Należy przyjąć, iż opuszczenie to wyczerpywało dyspozycję art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż nastąpiło w wyniku wykonania przez skarżącego obowiązków nałożonych na niego w zawartej ugodzie sądowej. Wskazać ponadto należy, iż skarżący nie korzystał ze środka prawnego w postaci powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, umożliwiającego mu ewentualny powrót do lokalu. Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 271 pkt 2, art. 282 § 2 i art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.