V SA 3523/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda [spr.], Sędzia NSA Ewa Jóźków, Sędzia WSA Dorota Mydłowska, Protokolant Andrzej Kania, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi "J. [...] - Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji; oddala skargę. Decyzją z [...] października 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w W. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne z [...] listopada 1999 r. objęte dokumentem SAD nr [...] dotyczące farmaceutyków, dokonane przez J. [...] Spółkę z o.o. w W. Decyzja doręczona została stronie w odpisie 30 października 2002 r. W dniu 14 listopada 2002 r. Spółka wniosła odwołanie za pośrednictwem poczty. Postanowieniem z [...] stycznia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W dniu 14 lutego 2003 r. strona za pośrednictwem Urzędu Pocztowego złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] października 2002 r. W uzasadnieniu wniosku Spółka zarzuciła rażące naruszenie wskazanych w jego treści przepisów Konstytucji, prawa materialnego oraz przepisów procedury administracyjnej, w tym naruszenie zasady dwuinstancyjności - szczegółowo motywując podniesione zarzuty. Decyzją z [...] kwietnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu celnego I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, dokonanym w związku z wnioskiem strony, decyzją z [...] lipca 2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z treścią art. 262 ustawy z 9 01 1997 r. - Kodeks celny do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy Działu IV ustawy z 29 08 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. W związku z tym w sprawie ma zastosowanie art. 2652 pkt 1 Kcel.. W myśl wspomnianego przepisu, jeżeli upłynęły 3 lata od powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Stosownie do postanowień art. 209 § 1 pkt 1 Kcel., dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dług celny powstaje zatem zawsze w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art.209 § 2 Kcel.). Zgłoszenie celne w przedmiotowej sprawie zostało dokonane [...] listopada 1999 r., w związku z czym zgodnie z przytoczonym wyżej art. 2652 pkt 1 Kcel. należało uznać wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony 14 lutego 2003 r. za złożony po terminie. Od decyzji tej J. [...] Spółka z o.o. w W. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2003 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa celnego oraz przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności zawartych w rozdziale IX Kodeksu celnego oraz dziale IV Ordynacji podatkowej, w tym w szczególności art. 2652 pkt 1 Kcel. w związku z przepisami prawa materialnego, tj. art. 65 w związku z art. 3 Kcel., poprzez ich błędną interpretację, a następnie błędne zastosowanie do niniejszej sprawy. Podniosła, że zgodnie z treścią art. 3 Kcel. długiem celnym w przywozie jest powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie), odnoszące się do towarów. Zgodnie z art. 65 § 1 Kcel. organ celny niezwłocznie przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli zgłoszenie celne odpowiada wymogom określonym w art. 64 cyt. ustawy i wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną, i określenie kwoty wynikającej z długu celnego, chyba że w sprawie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego. W myśl art. 65 § 4 Kcel. po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe lub uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części, rozstrzyga o nadaniu towarowi właściwego przeznaczenia celnego, określa kwotę wynikającą z długu celnego lub zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne, niż określone w lit. "a" i " b". W niniejszej sprawie, Naczelnik Urzędu Celnego na kilka dni przed upływem terminu, o jakim jest mowa w art. 65 § 5 Kcel., wydał [...] października 2002 r. decyzję o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej i kwoty wynikającej z długu celnego. W tym stanie rzeczy - zdaniem skarżącej - data wydania decyzji przez Naczelnika, w której określono dług celny, jest decydująca dla liczenia trzyletniego terminu określonego w art. 2652 pkt 1 Kcel. W tej sytuacji w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w W., termin do jego złożenia nie upłynął. Ponadto nawiązując do decyzji Naczelnika, o stwierdzenie nieważności, której skarżąca się ubiegała, Spółka zwróciła uwagę na naruszenie prawa, do jakiego jej zdaniem doszło w związku z tym faktem. W ocenie skarżącej wydanie decyzji na krótko przed upływem terminu przedawnienia, efektywnie pozbawiało ją możliwości uzyskania w wyniku procesu odwoławczego zreformowanej decyzji stwierdzającej prawidłowość dokonanego przez nią zgłoszenia celnego. Ta okoliczność również przemawia jej zdaniem za przyjęciem jako słusznego stanowiska, że bieg trzyletniego terminu do stwierdzenia nieważności decyzji powinien być liczony od daty jej wydania. Przyjęcie za trafne stanowiska Dyrektora Izby uniemożliwiałoby obronę jej praw i godziłoby w zasadę zaufania do organów państwa. Niezależnie od tego Spółka podniosła szereg zarzutów natury merytorycznej i procesowej odnoszących się do treści decyzji z [...] października 2002 r. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, powołując się na dotychczas podnoszone argumenty przemawiające w jego ocenie za słusznością zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy w sprawie ze względu na treść art. 97 § 1 ustawy z 30 08 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Funkcje sądów administracyjnych podobnie określa art. 1 ustawy z 25 07 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. Nr 153, poz.1269]. Przepisy te normują podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że podstawowym celem kontroli sądowej jest eliminowanie z obowiązującego porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) oraz czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem. W powyższym kontekście trzeba stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska skarżącej, że termin (okres) 3 lat, o jakim jest mowa w treści art. 2652 pkt 1 Kcel., w czasie którego możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, i który liczony jest od dnia powstania długu celnego, powinien być liczony nie od daty dokonania zgłoszenia celnego towaru, tj. od [...] listopada 1999 r., a od daty wydania decyzji z [...] października 2002 r. w sprawie uznania zgłoszenia celnego towaru objętego dokumentem SAD za nieprawidłowe. Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko Dyrektora Izby Celnej, który wskazuje, że dniem powstania długu celnego w procedurze dopuszczenia towaru do obrotu, jest data przyjęcia zgłoszenia celnego - zgodnie z art. 209 § 2 Kcel. Wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji, mocą której uznał on zgłoszenie celne strony z [...] listopada 1999 r. za nieprawidłowe, nie ma wpływu na sposób liczenia trzyletniego terminu, w którym możliwe jest zgłoszenie wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Jest faktem, że dokonując weryfikacji zgłoszenia celnego na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kcel. w zakresie wartości celnej i długu celnego organ celny rozstrzygał o kwocie długu celnego, ale tylko co do jego wysokości, nie orzekał zaś o jego powstaniu co do zasady. Dług celny powstaje bowiem z chwilą dokonania zgłoszenia celnego, przy czym przyjęcie zgłoszenia celnego dowodzi jedynie, że zgłoszenie to odpowiadało warunkom formalnym określonym w treści art. 64 § 1 i § 2 Kcel., co z mocy prawa spowodowało objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną a następnie umożliwiło jego zwolnienie. Skorygowanie przez organ celny zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru i w następstwie określenie kwoty długu celnego, niekiedy powoduje obowiązek zapłaty różnicy między kwotą cła wyliczonego a już zapłaconego, a czasem, gdy stawka celna nie ulega zmianie i tak jak w przedmiotowej sprawie wynosi ona zero, obowiązek taki ze względu na kwotę długu celnego, która także wynosi zero - nie powstaje. Treść art. 2652 pkt 1 Kcel. jest jednoznaczna i nie pozwala na jego interpretację w sposób wskazywany przez stronę. Brak jest tym samym podstaw, ażeby uznać za zasadne zarzuty skargi. W szczególności, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, fakt wydania i doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu z [...] października 2002 r. na kilka dni przed upływem terminu do jej wydania, nie przemawia za stanowiskiem skarżącej. Organ celny (chodzi tutaj o organ celny I instancji) na wydanie decyzji w trybie art. 65 § 4 pkt. 2 Kcel., przez co rozumie się także jej doręczenie, ma zgodnie z § 5 tego artykułu 3 lata. W sprawie niniejszej termin ten został dochowany, i gdyby strona wniosła w terminie odwołanie, mogłaby dochodzić weryfikacji decyzji, przy czym jej wynik byłby zależny jedynie od oceny jej prawidłowości, a nie od tego, na jaki czas przed upływem terminu do jej wydania w istocie to nastąpiło. W tym stanie rzeczy, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 08 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.