V SA 3660/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędziowie NSA - Barbara Wasilewska, - Marzenna Zielińska, Protokolant - Marcin Jurkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dn. [...].02.2003 r. nr [...]. 2. Zasądza na rzecz Z. M. od Dyrektora Izby Celnej w W. kwotę 116,40 zł (sto szesnaście 40/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. W dniu [...].03.2000r. skarżący zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie JDA SAD nr [...] używany samochód marki [...] z 1997 roku o pojemności [...] ccm. Do zgłoszenia celnego została załączona m.in. umowa sprzedaży nr [...] z dnia [...].03.2000r. dotycząca zakupu używanego samochodu za kwotę [...] (tj. [...] zł.), deklaracja wartości celnej z dnia [...].03 2000r, oraz badanie techniczne pojazdu nr [...] z dnia [...].03.2000r. W dniu [...].08.2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął postępowanie w zakresie wartości celnej i określenia kwoty wynikającej z długu celnego a następnie decyzją nr [...] z dnia [...].02.2003r uznał. ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej, stawki celnej oraz kwoty długu celnego i określił wartość celną przedmiotowego towaru na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę [...] zł. (tj. [...]). Przy ustalaniu wartości celnej organ celny przyjął jako cenę wyjściową do przeprowadzenia kalkulacji średnią cenę rynkową pojazdów określoną w katalogu Info-Ekspert. Do obliczenia należności celnych zastosował stawkę autonomiczną w wysokości 35 %. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż deklaracja na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego została sporządzona przez nieupoważnionego eksportera, a taka deklaracja może potwierdzać preferencyjne pochodzenie towarów, których wartość nie przekracza 6.000 EURO. Ponieważ w wyniku weryfikacji wartość pojazdu ustalono na kwotę przekraczającą 6.000 EURO, nie było możliwe zastosowanie obniżonej stawki celnej. Nałożył także na skarżącego obowiązek uiszczenia odsetek wyrównawczych od dnia powstania długu celnego. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wartości celnej oraz określenia podstawy prawnej. Dyrektor Izby Celnej stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że organ pierwszej instancji przyjął do ustalenia wartości celnej wartość celną innego pojazdu a ponadto nie odniósł się do stanu technicznego pojazdu, dla którego ustalana była wartość celna. Stwierdził, że ocena techniczna załączona do zgłoszenia celnego nie uwzględniała procentowego określenia uszkodzeń i braków pojazdu ani nie wskazywała, czy ustalona w niej wartość pojazdu jest wartością "brutto" czy "netto", wystąpił więc do Zespołu Rzeczoznawców o ustalenie procentowego stopnia uszkodzenia importowanego pojazdu. W oparciu o ustalenia dokonane w postępowaniu odwoławczym ustalono wartość celną pojazdu na kwotę [...] zł (tj. [...]). Do obliczenia należności celnych Dyrektor Izby zastosował stawkę celną autonomiczną w wys. 35 % uznając, iż deklaracja na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego nie spełnia wymogów formalnych określonych w załączniku IV Protokołu B umowy EFTA (zał. do Dz.U. nr 58 z 2001 r. poz. 604 ze zm.). Dyrektor Izby Celnej określił na nowo kwotę długu celnego, w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: art. 85 § 1 Kodeksu celnego m. in. poprzez to, iż dokładne ustalenie stanu technicznego pojazdu po upływie trzech lat od daty przywozu jest niemożliwe a wiarygodność opinii technicznej załączonej do zgłoszenia celnego została zakwestionowana przez Prokuraturę Okręgową w B., art. 122 Ordynacji Podatkowej poprzez nieprawidłowe ustalenie danych samochodu art. 139, 140 § 1 i 2 i art. 227 § 1 Ordynacji Podatkowej poprzez naruszenie terminów w jakich organy administracji państwowej powinny załatwiać sprawy, art. 190 OP poprzez pozbawienie skarżącego udziały w przeprowadzeniu dowodu, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej poprzez przyjęcie do obliczenia cła stawki celnej autonomicznej zamiast stawki obniżonej rozporządzenia ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania i nałożenie na skarżącego obowiązku uiszczenia odsetek wyrównawczych W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącej, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy celne naruszyły przepisy zarówno prawa formalnego jak i materialnego, w związku z powyższym Sąd uchylił decyzje obydwu instancji. Sąd w pełni podziela stanowisko organów celnych zaprezentowane w decyzjach, iż organy celne uprawnione są do kontroli zgłoszenia celnego oraz że przepisy Kodeksu celnego przewidują możliwość ochrony interesów państwa przed posługiwaniem się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami, upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. W razie zakwestionowania umowy sprzedaży (faktury lub rachunku) organy celne uprawnione są do ustalenia wartości celnej towaru posługując się metodami określonymi w przepisach Kodeksu celnego. Jednakże zarówno weryfikacja wartości celnej jak i ustalenie prawidłowej stawki celnej i co za tym idzie - wysokości należności celnych - muszą być dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego określił wartość celną pojazdu w oparciu o katalog Info-Ekspert, odliczając od ceny katalogowej marżę handlową, podatek VAT i cło. Nie przeprowadzono żadnego postępowania w celu ustalenia stanu pojazdu w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego. Nie uwzględniono preferencyjnego pochodzenia towaru z uwagi na to, iż ustalona przez organ celny wartość pojazdu przekroczyła kwotę 6.000 EURO. Decyzja została wydana w dniu [...].02.2003 r. i doręczona stronie w dniu 11.02.2003 r., a więc niespełna miesiąc przed upływem terminu przedawnienia, wynikającym z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Organ drugiej instancji, po przeprowadzeniu postępowania, w którym ustalano stan pojazdu na dzień dokonania zgłoszenia celnego, ustalił na nowo wartość celną pojazdu. Niezastosowanie obniżonej stawki celnej uzasadnił błędną deklaracją na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego. Decyzja w drugiej instancji została wydana w dniu [...].07.2003 r., a więc już po terminie określonym w przepisie art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego nie zezwala na wydanie decyzji o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W ocenie Sądu, decyzja Dyrektora Izby Celnej wydana została z naruszeniem tego przepisu, a także przepisów art. 233 § 1 lit. b) i art. 234 Ordynacji podatkowej. Naruszenie przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego przejawia się w tym, że aczkolwiek ustalona przez organ drugiej instancji wartość celna jest niższa niż ustalona w decyzji pierwszoinstancyjnej, to jednak opierała się na całkowicie odmiennej ocenie stanu faktycznego. Organ pierwszej instancji przyjął przy ustalaniu wartości celnej, że pojazd był nieuszkodzony, organ drugiej instancji uznał, że pojazd był uszkodzony i przeprowadził postępowanie zmierzające do ustalenia, w jaki sposób uszkodzenie pojazdu wpłynęło na jego wartość. Nie negując prawa organów celnych do zweryfikowania rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji i wydania nowego rozstrzygnięcia, jeżeli jest ono korzystniejsze dla strony, należy zauważyć, że taka decyzja nie może opierać na całkowicie odmiennych przesłankach i ustaleniach niż te, które zostały przyjęte w decyzji podjętej w pierwszej instancji. Jeśli - tak jak w niniejszej sprawie - organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, organ odwoławczy zobowiązany jest uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie sprawy przez organ drugiej instancji w oparciu o materiał dowodowy uzyskany w całości w postępowaniu przeprowadzonym przed tym organem, narusza zasadę dwuinstancyjności. Od takiej decyzji nie przysługuje bowiem stronie możliwość kwestionowania rozstrzygnięcia w zwykłym trybie. To samo dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie nie uznania preferencyjnego pochodzenia pojazdu. Organ pierwszej instancji uzasadnił niezastosowanie stawki obniżonej podwyższeniem wartości celnej. Skarżący, uzyskując korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w przedmiocie wartości celnej mógł oczekiwać, iż do obliczenia długu celnego zostanie zastosowana stawka celna obniżona. Tymczasem organ drugiej instancji zmienił uzasadnienie w zakresie preferencyjnego pochodzenia stwierdzając, iż deklaracja na fakturze nie spełnia wymogów Protokołu B umowy EFTA. Należy pamiętać, iż uzasadnienie jest częścią decyzji administracyjnej. Tak więc zmiana przesłanek, na jakich organ administracyjny oparł swoje rozstrzygnięcie, może także naruszać przepisy postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, takie postępowanie narusza przepis art. 230 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes społeczny. W tym wypadku, zmiana uzasadnienia w przedmiocie odmowy zastosowania stawki obniżonej łączyła się z negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego. Naruszony także został przepis art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji Podatkowej. Dyrektor Izby Celnej wymierzył należności celne w nowej - niższej wysokości, nie uchylił natomiast rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie określenia kwoty długu celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów merytorycznych skutkujących wadliwością rozstrzygnięć, dlatego opierając się na treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.