V SA 3797/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Asesor WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Prezydent W., po rozpatrzeniu wniosku P.W., nieposiadającego stałego miejsca zamieszkania, o zmianę nazwiska, na podstawie art. 8 oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (tj. Dz. U. z 1963 r. Nr 59, poz. 328 ze zm.) odmówił zmiany nazwiska P. W. na nazwisko K.. W uzasadnieniu wskazał, że przepis art. 2 ustawy o zmianie imion i nazwisk dopuszcza możliwość zmiany nazwiska, jeżeli wniosek jest uzasadniony ważnymi względami (ust. 1), a takie względy zachodzą w szczególności, gdy wnioskodawca nosi nazwisko ośmieszające albo nielicujące z godnością człowieka, o brzmieniu niepolskim, posiadające formę imienia, a także, jeżeli wnioskodawca pragnie zmienić swoje nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa (ust. 2). Jednakże w myśl art. 3 ww. ustawy, wniosek nie podlega uwzględnieniu, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że wnioskodawca ubiega się o zmianę nazwiska w zamiarze ułatwienia sobie działalności przestępczej albo uchylenia się od odpowiedzialności cywilnej lub karnej (pkt 1). P.W., noszący nazwisko swojej byłej żony, jako okoliczność uzasadniającą zmianę nazwiska na K. podał zamiar zawarcia związku małżeńskiego i brak zgody przyszłej żony na przyjęcie nazwiska W. oraz fakt, że w kręgu znajomych i rodziny znany jest pod nazwiskiem K.. Organ podniósł, iż w trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskodawca w latach 1984-2000 był ośmiokrotnie karany sądownie za popełniane przestępstwa i czyny zabronione, wobec czego spełnione zostały przesłanki odmowy zmiany nazwiska określone w art. 3 ptk 1 ustawy o zmianie imion i nazwisk. W odwołaniu od powyższej decyzji do Wojewody [...] P.W. zarzucił jej rażące naruszenie przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o zmianie imion i nazwisk poprzez jego błędne zastosowanie, rażące naruszenie prawa materialnego art. 2 powołanej ustawy oraz rażące naruszenie prawa procesowego – art. 7 kpa poprzez zaniechanie dokonania jakiejkolwiek analizy zgromadzonego materiału dowodowego. W uzasadnieniu podniósł, że ustawodawca nie uzależnił możliwości odmowy uwzględnienia wniosku od uprzedniej karalności, lecz od możliwości uchylania się od odpowiedzialności sądowej. Wskazał na brak logiki i konsekwencji w rozumowaniu organu podając, że gdyby chciał unikać odpowiedzialności, to mógłby przyjąć nazwisko przyszłej żony aby podjąć ewentualne próby uchylania się od odpowiedzialności karnej, gdyż nikt nie łączyłby go z tym nazwiskiem. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając w uzasadnieniu, że argumenty przemawiające za zmianą nazwiska, traktowane jako ważne przez wnioskodawcę, kwalifikowałyby się do uwzględnienia w świetle przepisów ustawy o zmianie imion i nazwisk w przypadku braku okoliczności związanych z jego karalnością. Wojewoda [...] podniósł ponadto, że w toku postępowania odwoławczego uzyskano uzupełniającą opinię o wnioskodawcy z Komendy Wojewódzkiej Policji w W.z której wynika, że P.W. znany jest z licznych wywiadów i ustaleń wykonywanych na polecenie organów ścigania i odnotowany jest w systemie informatycznym w związku z popełnieniem licznych przestępstw. Powyższe okoliczności uzasadniają zastosowanie art. 3 pkt 1 ustawy o zmianie imion i nazwisk. W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.W. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji poprzez zmianę nazwiska z W. na K., względnie o jej uchylenie w całości, zarzucając jej: 1) rażące naruszenie prawa – art. 3 pkt 1 ustawy o zmianie imion i nazwisk, 2) rażące naruszenie prawa materialnego – art. 2 powołanej ustawy, 3) rażące naruszenie prawa procesowego – art. 7 kpa. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania, a nadto powołał się na pogląd doktryny dotyczący naruszenia prawa przez organ poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując zarówno ustalenia faktyczne, jak i prawne wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z przepisem art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na jego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej – Wojewoda [...], którego działalność została zaskarżona. W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, lecz z powodów innych, niż podniesione w skardze. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza akt administracyjnych w niniejszej sprawie wskazuje, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2003 r. została doręczona skarżącemu w dniu 13 lutego 2003 r., o czym świadczy zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki. Stosownie do treści przepisu art. 57 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), początkiem terminu określonego w dniach był dzień następny, czyli 14 lutego 2003 r. a jego upływ nastąpił w dniu 27 lutego 2003 r. Zgodnie bowiem z przepisem art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie lub dnia jej ogłoszenia, taki też termin zawierało pouczenie organu. Tymczasem P. W. nadał odwołanie w urzędzie pocztowym w dniu 1 marca 2003 r., co wynika z pieczęci urzędu pocztowego na kopercie dołączonej do akt. Wobec powyższego odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 kpa o uchybieniu terminu. Organ odwoławczy powinien we wstępnej fazie postępowania ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie, zanim przystąpi do merytorycznego jego rozpoznania. W rozpatrywanej sprawie Wojewoda [...] rozpatrzył jednak merytorycznie odwołanie skarżącego pomimo, że upłynął termin do jego wniesienia, czym rażąco naruszył dyspozycję art. 129 § 2 i art. 16 § 1 kpa. Zakwalifikowanie naruszenia prawa jako rażącego skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji zgodnie z przepisem art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.