V SA 393/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA - Bronisław Szydło asesor WSA - Joanna Kube (spr.) Protokolant - Bartosz Piwoński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2004 r. sprawy ze skargi M.O. i T.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] października 2002 r., orzekającej o wymeldowaniu wymienionego z lokalu przy ul. [...] w miejscowości M., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że A.Z. w październiku 2001 r. opuścił sporny lokal i zamieszkał w miejscowości P. gmina P. u swojego brata. Następnie zamieszkał w G., gdzie skoncentrował swoje życie osobiste. Opuszczenie spornego budynku było spowodowane kłótniami i awanturami z żoną T.Z. Zdaniem organu, wydanie decyzji merytorycznej uwzględniającej żądanie strony było przedwczesne. Wskazano, że z materiału dowodowego wynika, że A .i T. Z. nadal pozostają małżeństwem. W związku z tym uznano za konieczne zawieszenie postępowania do czasu rozwiązania związku małżeńskiego oraz podziału majątku, ponieważ wynik sprawy rozwodowej oraz sprawy podziału majątku wspólnego, ma istotny wpływ na kwestie meldunkowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.O. i T. Z. wniosły o skontrolowanie prawidłowości decyzji Wojewody [...], ponieważ nie jest dla nich zrozumiałe zanegowanie stanowiska organu I instancji, który uzasadniając decyzję o wymeldowaniu wyjaśnił, że wszelkie roszczenia majątkowe nie rodzą skutków prawnych mających związek z uprawnieniami sfery meldunkowej i należy dochodzić ich w trybie postępowania przed sądami powszechnymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że czynnikiem przesądzającym o rozstrzygnięciu sprawy był fakt, że w dniu wydania decyzji nie było wydanego orzeczenia w sprawie rozwodowej i podziału majątku małżonków T .i A.Z. Uznano, że zarzuty zawarte w skardze nie zawierają nowych elementów w sprawie i zostały w toku postępowania wyczerpująco wyjaśnione i uwzględnione w wydanej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze właściwości tego Sądu znajduje się siedziba Wojewody [...] - art. 13 § 7 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. Wojewoda [...] jako organ II instancji wydaje decyzje, które określa przepis art. 138 kpa. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji. Podstawą prawną decyzji kasacyjnej powodującej przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji stanowi art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Dopuszczalność wydania tego rodzaju decyzji przez organ odwoławczy jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 kpa w związku z art. 136 przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". W sprawie niniejszej stwierdzić należy, że tego rodzaju przesłanki nie zostały spełnione. Organ II instancji nakazał organowi I instancji wyjaśnienie okoliczności dotyczących statusu prawnego i majątkowego małżonków. W świetle zaś orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 badaniu i ocenie w przedmiotowej sprawie meldunkowej podlegał jedynie fakt opuszczenia lokalu bez obowiązku wymeldowania. Podkreślić należy, że organ I instancji dokonał wymeldowania z pobytu stałego z uwagi na dobrowolne opuszczenie przedmiotowego mieszkania, a odwołujący się faktu tego nie kwestionował. Wójt Gminy P. ustalił, że A. Z. [...] od października 2001 r. nie zamieszkuje w miejscowości M. przy ul. [...]. A. Z. przyznał tę okoliczność do protokołu w dniu [...] września 2002 r. i stwierdził, że nie wróci do mieszkania w M. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 Nr 87, poz. 960 ze zm.), będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji zawiera dwa stany faktyczne, których przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby organ mógł wydać decyzję w sprawie wymeldowania, a mianowicie: 1. osoba utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2. osoba, która bez wymeldowania opuściła miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przepis art. 9 ust. 2 nakładał na osobę dokonującą zameldowania się na pobyt stały lub czasowy ponad 2 miesiące obowiązek przedstawienia organowi -meldunkowemu potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001 r. Nr 87, poz. 960) z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP (o czym ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 2002 r. Nr 78, poz. 716). Przepis ten utracił moc od 19 czerwca 2002 r. Oznacza to, że dla zameldowania na pobyt stały nie należy wymagać "potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu", jak również bezprzedmiotowe jest odesłanie przez przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - po tej dacie - do art. 9 ust. 2 ustawy. Czyli, jeżeli osoba posiadająca dotychczas uprawnienie do przebywania w lokalu opuści dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania, to od dnia 19 czerwca 2002 r. wystarczającą i jedyną przesłanką do wymeldowania - jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu bez wymeldowania. W uzasadnieniu do tego orzeczenia (OTK - A 2002/3/34) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, a zameldowanie jest formą realizacji obowiązku meldunkowego przez zgłoszenie wymaganych danych właściwemu organowi. Tak więc oznacza to, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a wice bada, czy osoba występująca z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, rzeczą organu orzekającego będzie ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia spełnienia określonej w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jedynej przesłanki wymeldowania tj. dobrowolnego opuszczenia lokalu. Należy stwierdzić, że wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego nie pozbawia jej prawa dochodzenia roszczeń o charakterze majątkowym, w tym wynikających z ewentualnych nakładów na nieruchomość, w której dotychczas zamieszkiwała. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami oraz art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.