V SA 408/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia NSA - Maria Myślińska, Sędzia NSA - Janusz Zajda, Protokolant - Marianna Igielska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi Wojskowych Zakładów [...] Nr[...] Przedsiębiorstwa Państwowego w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe 1. Uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz Wojskowych Zakładów [...] Nr [...] Przedsiębiorstwa Państwowego w W. kwotę 672 zł (sześćset siedemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Pismem z dnia 26 kwietnia 2002r Wojskowe Zakłady [...] nr [...] Przedsiębiorstwo Państwowe w W. wystąpiły do Dyrektora Urzędu Celnego w W. o zwrot zapłaconego cła w kwocie 1795zł. wg dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] stycznia 2002r., na podstawie którego dopuszczony został do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci części do silników samolotowych. Powyższy wniosek uzasadniły, iż w dacie odprawy celnej nie wiedziały o ukazaniu się z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2002r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie zwolnień celnych( Dz.U. nr 156 poz. 1820), wedle którego- na podstawie par 1 pkt. 7 importowany przez stronę towar zwolniony jest od cła. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] Naczelnik Urzędu [...] w W. działając na podstawie art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa( Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm.) art. 65 § 4 pkt 1, art. 66 § 1, art. 84 oraz art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny ( tekst jednolity Dz.U. nr 75 poz. 802 z 2001r.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych( Dz. U. 117 poz. 1250 ze zm.), rozpoznając powyższy wniosek, rozstrzygnął o zgłoszeniu celnym z dnia [...] stycznia 2002r., uznając je za prawidłowe. W motywach wydanej decyzji wskazano, że strona w dniu dokonywania zgłoszenia celnego nie wnioskowała o zwolnienie od cła, a nadto za odmową zwrotu cła przemawia brak dowodów potwierdzających w sposób jednoznaczny, że przedmiotowy towar spełnia kryteria określone w §1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 28.12. 2001r.w sprawie zwolnień celnych (Dz.U. Nr 156 poz. 1280). W odwołaniu od powyższej decyzji Wojskowe Zakłady [...], wnosząc o jej zmianę, podtrzymały swoje stanowisko odnośnie zwolnienia od cła sprowadzonego towaru na podstawie §1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art.190 (1)- 190( 41) Kodeksu celnego( Dz.U. nr 156 poz. 1820) wydanego na podst. art. 190 (43) kodeksu celnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2002r.nr [...] Dyrektor Izby Celnej [...] w W. w oparciu o art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej uzupełniając podstawę prawną rozstrzygnięcia o art.190( 2) i art. 190 (43) ustawy z dnia 9 stycznia 1997r Kodeks celny (Dz. U nr 23 poz. 117) oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art. 190(1) –190(43)( Dz.U. Nr 156 poz. 1820) utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że składając w dniu [...] stycznia 2002r zgłoszenie do procedury dopuszczenia do obrotu towaru- części do samolotów, strona nie wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie towaru od cła. Stosownie do postanowień art. 190(1)§ 2 Kodeksu celnego zwolnienia od cła przewidziane w dziale I Tytuł VI stosuje się jedynie na wniosek zgłaszającego przedstawiony organom celnym najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego. W/w dział obejmuje również przepis art. 190(43)Kodeksu celnego, na podstawie którego wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28.12.2001r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art. 190(1)- 190( 41) Kodeksu celnego ( Dz.U. Nr 153 poz. 1820). Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od cła nie został organowi celnemu przedstawiony wraz ze zgłoszeniem celnym, w ocenie Dyrektora Izby Celnej zwolnienie od cła w stosunku do sprowadzonego przez stronę towaru, nie może znaleźć zastosowania. Brak złożenia wniosku o zwolnienie od cła nie może być, zdaniem organu odwoławczego, usprawiedliwiony niewiedzą o fakcie wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28. 12. 2001r. w sprawie określenia zwolnień celnych.....(Dz.U. Nr 156 poz. 1820). Akt ten opublikowany został w Dzienniku Ustaw z 31. 12. 2001r. Od chwili jego wejścia w życie do momentu złożenia przez stronę zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD Nr [...] upłynął prawie 1 miesiąc. Wobec nieprzedłożenia wniosku o zwrot cła wraz ze zgłoszeniem celnym, drugorzędną w ocenie Dyrektora Izby Celnej, staje się kwestia czy przedmiotowy towar w ogóle spełnia kryterium przedmiotowe określone w §1 pkt 7 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 28. 12. 2001r. Powołując w swej decyzji jako podstawę prawną art. 190(1)§ 2 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej wskazał, że fakt nie podania jej przez organ celny I instancji pozostawał bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy W skardze od powyższej decyzji złożonej w dniu [...] grudnia 2002r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojskowe Zakłady [...] Nr [...] Przedsiębiorstwo Państwowe w W. wnosząc o jej uchylenie, zarzuciły rażące naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie przez organy celne art. 246 § 2 Kodeksu celnego w związku z § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art. 190(1)-190( 41) ( Dz. U. Nr 156 poz. 1820). Rozwijając zarzuty skargi podniosły, że podstawa prawna w oparciu o którą zasadne było zwolnienie towarów od cła nie jest zawarta w przepisach Działu I Tytuł VI Kodeksu celnego lecz w rozporządzeniu w wykonawczym do tegoż kodeksu. W ocenie skarżącego naliczenie kwoty należności celnych za towary, które w świetle § 1 pkt 7 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów zwolnione zostały od cła bez zachowania norm ilościowych i wartościowych nie znajdowało podstawy w przepisach prawa obowiązujących w chwili zgłoszenia celnego, w związku z czym kwota uiszczonych należności podlegała zwrotowi na podstawie art. 246§2 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zbieżne z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, że wydane w sprawie decyzje organów celnych I jak i II instancji podlegają uchyleniu, jednakże z powodów innych aniżeli podniesione zarzutach. Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi fakt, że sprawa niniejsza i złożony przez skarżącego do organu celnego wniosek z dnia 26 kwietnia 2002r.( k 15 akt adm.) dotyczą żądania zwrotu należności celnych uiszczonych w kwocie 1795 zł według dokumentu SAD [...]z dnia [...] stycznia 2002r. Kodeks celny wyodrębnia przepisy odnoszące się do zwrotów i umorzeń należności celnych w Dziale V Tytułu VII. Podstawowe możliwości uzyskania decyzji orzekającej zwrot należności celnych przewidziane są w przepisach art. 246 § 2, art. 247 i art. 248 Kodeksu celnego. Oprócz wskazanych w powyższych przepisach sytuacji, Kodeks celny zawiera w art. 252§ 1 delegację dla Rady Ministrów określenia innych wypadków, w których należności celne są zwracane lub umarzane, tryb i warunki dokonywania zwrotu lub umorzenia. Opierając się na tej delegacji Rada Ministrów wydała w dniu 19 grudnia 1997r. rozporządzenie w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia ( Dz. U. Nr 158 poz. 1050).W świetle obowiązujących w dacie złożenia wniosku o zwrot należności celnych uregulowań § 4 i § 5 cyt rozporządzenia( po zmianach Dz.U.Nr 43 poz. 377) organem celnym właściwym do wydania orzeczenia w tych sprawach w I instancji jest dyrektor izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne. Mając powyższe na uwadze, zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 26 kwietnia 2002r. dotyczącym żądania zwrotu należności celnych postępowanie, winno się toczyć w trybie przepisów Działu V Kodeksu celnego i zostać zakończone w I instancji wydaniem decyzji przez dyrektora izby celnej. Forma wniosku i treść żądania strony zwrotu należności celnych zawarta w piśmie z dnia 26 kwietnia 2002r. nie uzasadniała prowadzenia postępowania w przedmiocie kontroli zgłoszenia celnego i wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. decyzji z dnia [...] sierpnia 2002r. o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe, a w wyniku odwołania - zaskarżonej decyzji. Decyzje organów celnych w tym przedmiocie wydane zostały z naruszeniem przepisów kodeksu celnego, a w szczególności art.65§4 tej ustawy. W rozumieniu tego przepisu wydanie decyzji " po przyjęciu zgłoszenia celnego" oznacza wydanie decyzji w wyniku weryfikacji, co w sprawie niniejszej nie mogło mieć miejsca bowiem nastąpiło po zwolnieniu towaru. Zatem przepis w oparciu o który organ celny I instancji wydał decyzję nie znajduje w sprawie niniejszej zastosowania. Sformułowanie to może również dotyczyć wydania decyzji w wyniku kontroli postimportowej ( po zwolnieniu towaru ). W tym ostatnim przypadku kontrola zgłoszenia celnego prowadzona jest w trybie art. 83 Kodeksu celnego, (który nie stanowił podstawy decyzji organów celnych) i może być dokonana z urzędu lub na wniosek zgłaszającego. W przypadku kontroli postimportowej prowadzonej z urzędu należy wyrazić pogląd, że prawidłowe wydanie decyzji na podstawie art. 65§4 w związku z art. 83 Kodeksu celnego wymaga uprzedniego wszczęcia postępowania na podstawie art. 165 §i 4 Ordynacji podatkowej. W przypadku zaś kontroli i wydania decyzji na wniosek strony datą wszczęcia postępowania jest, zgodnie z art. 165§ 3 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 262 Kodeksu celnego dzień doręczenia żądania organowi celnemu. W sprawie niniejszej, w ocenie Sądu, organ celny w sposób nieuprawniony przyjął, że podstawą decyzji w przedmiocie kontroli zgłoszenia celnego jest wniosek strony, a następnie wydaną w tym przedmiocie decyzję niezgodnie z prawem oparł o przepisy Kodeksu celnego mające zastosowanie jedynie w postępowaniu weryfikacyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów merytorycznych skutkujących wadliwością rozstrzygnięć, dlatego opierając się na art. treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153 poz1270. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, zaś orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku oparł o przepis art. 152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.