V SA 4082/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Grzegorz Walczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi V.E. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymane nią w mocy decyzji Wojewody[...} z dnia 30 stycznia 2003r. Nr [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Pan V.E., legitymujący się obywatelstwem brytyjskim, w dniu [...] listopada 2002 r. (data na wniosku) w Konsulacie Generalnym w L. złożył kwestionariusz paszportowy. Konsul Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w L. w dniu [...] stycznia 2003 r. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie, czy V.E. (W.Z.) posiada obywatelstwo polskie. Konsul we wniosku podał, że w/w oświadczył, że obywatelstwo brytyjskie otrzymał w 1948 r. i nigdy nie występował do władz polskich o zwolnienie z obywatelstwa polskiego. Wojewoda, decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. [...] odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa i w uzasadnieniu podniósł, że V. E. urodził się w dniu [...] września 1916 r. w miejscowości J.(obecnie powiat s. jako W.Z.). W 1919 r. wyemigrował z rodzicami do B. i od tego czasu nigdy nie mieszkał w Polsce. W 1948 r. osiedlił się w Wielkiej Brytanii i w tym samym roku otrzymał obywatelstwo brytyjskie, a w 1949 r. zmienił nazwisko na V. E.. Według organu, zainteresowany nigdy nie nabył obywatelstwa polskiego, ponieważ nie mieszka w Polsce od 1919 r. Organ powołał się na brzmienie art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 z późn. zm.), która obowiązywała od dnia 31 stycznia 1920 r. Od decyzji wojewody, skarżący złożył odwołanie (petycję) do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, w którym stwierdził m.in., że był Polakiem od urodzenia. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji nie podzielił jednak stanowiska wojewody, zgodnie z którym skarżący nie nabył obywatelstwa polskiego, ponieważ nigdy nie mieszkał w Polsce. Organ odwoławczy stwierdził, że obywatelstwo polskie skarżący nabył z mocy art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego, a utracił z mocy art. 11 pkt 2 tej ustawy (przyjęcie urzędu publicznego lub wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody Rządu Polskiego). Zdaniem organu, skarżący przyjął w styczniu 1950 r. urząd publiczny w Wielkiej Brytanii. Z treści skargi złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wynika, że skarżący sprzeciwia się odmowie wydania paszportu polskiego oraz prosi o stwierdzenie, że jest obywatelem polskim i chce zamieszkać w Polsce. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, konsul prowadził postępowanie administracyjne w sprawie wydania skarżącemu paszportu. Zagadnienia związane z tego rodzaju postępowaniem regulowane są ustawą z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 Nr 2, poz. 5 z późn. zm.) oraz aktami wykonawczymi do niej, w tym rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 lipca 2002 r. w sprawie wzorów oraz trybu wydawania, a także trybu postępowania funkcjonariuszy Straży Granicznej w przypadku ujawnienia w czasie kontroli granicznej wad w paszportach (Dz. U. Nr 114, poz. 991). Ponadto należy dodać, że zakres zadań realizowanych przez konsuli został uregulowany m. in. w ustawie z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz. 1823). Z żadnego przepisu prawa powołanych powyżej aktów prawnych nie wynika, że konsul jest organem właściwym do składania wniosków do wojewody o wszczęcie postępowania o stwierdzenie posiadania, utraty lub odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Uprawnienie to nie wynika także z innych obowiązujących aktów prawnych. Wszczynając postępowanie o wydanie paszportu, konsul powinien poinformować skarżącego o konieczności uzyskania przez niego decyzji wojewody o stwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 z późn. zm.). Skarżący, wniosek o wydanie decyzji powinien złożyć indywidualnie. Konsul, wchodząc w prawa skarżącego, wszczął "de facto" postępowanie z urzędu, nie mając do tego stosownego umocowania prawnego, a działając w ten sposób rażąco naruszył prawo. W tym stanie rzeczy, Sąd odstąpił od badania zasadności zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 17 ust. 4 ustawy o obywatelstwie, orzekł jak w sentencji.