V SA 412/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Czesław Zieliński, Sędziowie WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Katarzyna Kotulińska, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2004 r. sprawy ze skargi Centrali Farmaceutycznej [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz Centrali Farmaceutycznej "[...]" SA w W. kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...].09.2002 r. Nr [...], którą uznał zgłoszenie celne z dnia [...].09.1999 r. dokonane przez Centralę Farmaceutyczną "[...]." za nieprawidłowe. Jak wynika z uzasadnienia powyższej decyzji, towar objęty uprzednio procedurą składu celnego został zgłoszony w dniu [...].09.1999 r. do objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono fakturę handlową Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1999 r. wystawioną przez eksportera, firmę "P.." z wyszczególnionym rabatem w wysokości 9% oraz deklarację wartości celnej. Z powyższych dokumentów, zdaniem organu celnego, wynikało, że wartość towaru wynosiła – bez uwzględnienia rabatu – 22500.00 [...] Towary zostały następnie zwolnione dla użycia w celach określonych przez procedurę celną jaką zostały objęte. W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach [...].11.2001 r. – [...].01.2001 r. przez funkcjonariuszy Powtórnej Kontroli Celnej Urzędu Celnego w W. w siedzibie firmy importera stwierdzono, iż przy zgłaszaniu towarów do procedury dopuszczenia do obrotu w zgłoszeniu celnym firma nie uwzględniła rabatu uwidocznionego na fakturze handlowej i nie zadeklarowała rzeczywistej wartości celnej importowanych towarów. Postanowieniem z dnia [...].06.2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie deklarowanej wartości celnej towaru i następnie decyzją z dnia [...].09.2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i ponownie orzekł w tym zakresie z uwzględnieniem widocznego na fakturze importowanej rabatu. Na skutek odwołania złożonego przez Centralę Farmaceutyczną "[...].", Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, ze wartością celną towarów jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Na podstawie wniosku o dokonanie zgłoszenia celnego i dokumentów przedstawionych przez importera następuje ustalenie wartości celnej towaru. Zgodnie z treścią art. 83 § 1 Kodeksu Celnego, organ celny może dokonać kontroli zgłoszenia celnego i zgodnie z § 2 powołanego przepisu kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem. Uprawnienie do przeprowadzenia kontroli wynika również z przepisów Kodeksu Wartości Celnej (Porozumienie w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., załącznik do Dz.U. z 1995 r. , poz. 2183). W tym trybie przeprowadzona kontrola ujawniła, zdaniem organów celnych, że wartość celna w dniu dokonywania zgłoszenia celnego została ustalona w sposób nieprawidłowy. Kwota rabatu jaki otrzymała firma od eksportera nie została uwzględniona przy określaniu wartości celnej sprowadzonego towaru. Kwota ta uwidoczniona została w fakturze handlowej i wynikała z udzielonego rabatu w wysokości 9%. W czasie kontroli dokumentów ujawniono fakt, że strona zapłaciła eksporterowi z tytułu sprowadzonego towaru kwotę niższą z uwzględnieniem rabatu. W trakcie postępowania wyjaśniającego firma "[...]." wyjaśniała, iż rabat, który jest wyszczególniony na fakturach nie jest rabatem, a jedynie prowizją będącą wynagrodzeniem z tytułu świadczenia usług składowania i w związku z tym firma nie miała żadnego obowiązku zgłaszania organom celnym informacji o tego rodzaju świadczeniu, gdyż prowizja nie ma znaczenia przy ustalaniu wartości celnej towaru. Zdaniem organu celnego, zgodnie z umową na skład celny podpisaną w dniu [...].01.1999 r. pomiędzy "P." i Centralą Farmaceutyczną "[...].", skarżąca może otrzymywać prowizję w wys. 9% za prowadzenie składu celnego, jednakże muszą być spełnione określone warunki. W umowie wskazano, że faktura zawierająca prowizję będzie specjalnie wystawiona przez "P." na podstawie sprzedaży farmaceutyków za wcześniejszy okres, a dopiero na jej podstawie będzie realizowana płatność. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. okoliczność ta potwierdza fakt, że rabat na fakturze i prowizja, o której mowa jest w umowie, nie są tym samym rodzajem świadczeń handlowych. Organ celny nie uznał za wiarygodne oświadczenia kontrahenta zagranicznego z dnia [...].07.2002 r. mówiącego o pomyłkowo umieszczonym rabacie oraz stwierdzenie, że firma "P." nie udzielała żadnych rabatów handlowych przy imporcie towaru do składu celnego. Nadto eksporter nie dokonał korekty powyższej faktury. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Celnej w W. uznał, że stan faktyczny sprawy uzasadnia rozstrzygnięcie dokonane przez organ I instancji. Powyższą decyzję zaskarżyła Centrala Farmaceutyczna "[...]." wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.. Zdaniem strony skarżącej w załączonej fakturze uwidoczniona została prowizja z tytułu świadczonych przez stronę usług na rzecz kontrahenta zagranicznego. Zasady rozliczeń określała umowa składu celnego przewidując prowizję, określając jej wysokość, a art. 7 umowy stanowił, iż "zarobiona prowizja będzie płacona poprzez odjęcie od kwoty należnej za każdy miesiąc od faktury wystawionej przez P. zgodnie z art. 6.1" Zdaniem skarżącej firmy, wbrew ustaleniom organu celnego, w sprawie miała miejsce tylko jedna płatność stanowiąca należną prowizję, natomiast strona nie otrzymywała rabatów. We wzajemnych rozliczeniach eksporterowi było obojętne, jaki tytuł obniżenia swoich przychodów wstawi do faktury, natomiast nie ujawniono żadnych innych operacji finansowych z kontrahentem zagranicznym dotyczących tej faktury. Zastosowanie przez stronę konstrukcji cywilnoprawnej potrącenia wzajemnych należności podyktowane jest ekonomią, nie zaś dążeniem do obejścia zobowiązań publicznoprawnych. W odpowiedzi na skargę, organ celny wnosił o jej oddalenie. Podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji. Nadto, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, o fakcie, że strona korzystała z rabatu, świadczą następujące dokumenty: zapisy na fakturach, płatności, umowa na skład celny z dnia [...].01.1999 r. zawarta z firmą "P.". Jednocześnie organ celny stwierdził, że z dokumentów zebranych w sprawie nie wynika fakt otrzymywania przez importera prowizji za prowadzenie składu celnego, która ma charakter fakultatywny. Zdaniem organu celnego, strona nie wykazała, że rabat wyszczególniony na fakturach towarowych jest właśnie prowizją udzieloną za prowadzenie składu celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 par. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje. W postępowaniu celnym stosuje się w całości przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, a więc również art. 122 i 187. Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, a więc organ prowadzący postępowanie ma obowiązek przeprowadzenia z urzędu dowodów mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy. Następnie organ ma obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dotychczasowe orzecznictwo NSA wskazywało na powinność przyczynienia się strony do zebrania materiału dowodowego z jednoczesnym podkreśleniem obowiązku ustalenia przez organ celny prawdy obiektywnej. W sprawie niniejszej należy stwierdzić, że organ celny temu obowiązkowi uchybił, bowiem sprawa nie została wyczerpująco wyjaśniona. Głównym problemem jest charakter uwidocznionej w fakturze nr [...] pozycji "Discount 9,00%"( k. 32 akt adm.). Organ celny twierdzi, że jest to rabat mający znaczenie przy ustalaniu wartości celnej, natomiast firma "[...]." wyjaśnia, że była to należna prowizja za prowadzenie składu celnego. Na poparcie swojego twierdzenia strona powołuje treść umowy zawartej z firmą "P." na prowadzenie składu celnego z dnia [...].01.1999 r., wyjaśniając, że nie zawierała umowy dotyczącej rabatu. Powyższe ustalenia powinien przeprowadzić organ celny, który ich poniechał. W szczególności organ celny nie wykazał, iż między importerem a eksporterem obowiązywała umowa, na podstawie której Centrala Farmaceutyczna [...] uzyskiwała rabat. Na istnienie takiej umowy może wskazywać powołanie się na załączonej do zgłoszenia celnego fakturze, na umowę o nr [...]. Z wyjaśnień złożonych na rozprawie oraz w piśmie procesowym z dnia 8 marca 2004r. ( k. 33 akt sąd.) wynika, leki obejmowane były procedurą składu celnego na podstawie faktur zawierających odpowiednie stawki prowizji, wynikające z umowy obowiązującej w dniu wprowadzenia leku na skład celny. Faktury te były załącznikiem do zgłoszenia celnego i na ich podstawie ustalano wartość celną towarów przy zgłoszeniu celnym. Importer, zgodnie z umową, w ciągu 3 pierwszych dni miesiąca przesyłał eksporterowi raport sprzedaży , a na jego podstawie eksporter wystawiał fakturę handlową, odejmując od ceny leków kwotę prowizji, należnej za dany miesiąc. W miesiącu płatności, na kwoty prowizji [...]. wystawiał wewnętrzna fakturę [...] i odprowadzał należny podatek od towarów i usług VAT. Kwoty wynikające z faktury płatniczej wystawianej za miesiąc, którego dotyczył raport sprzedaży nr [...] z [...] listopada 1999r, zgodne są z kwotami występującymi w raporcie za październik 1999r. jak również w wewnętrznej fakturze [...] i w tej wysokości ( po potrąceniu prowizji) płacone były eksporterowi. Aby sprawdzić prawdziwość twierdzeń strony, organ celny winien prześledzić obieg dokumentów i uzyskać szczegółowe wyjaśnienia w jaki sposób realizowano dostawy, a następnie płacono należności eksporterowi. W ocenie sądu, adnotacja w fakturze handlowej nie przesądza o charakterze zawartego na fakturze upustu w wys. 9%. Jak by wynikało z wyjaśnień strony skarżącej, "[...]." wykorzystywał dwie faktury wystawione przez eksportera. Pierwszą z nich była faktura prowizoryczna. Tego rodzaju faktura stanowiła wstępne rozliczenie dostarczonej partii towaru i stosowana była przy wprowadzeniu towaru do składu celnego. Natomiast końcowe rozliczenie odbywało się na podstawie faktury ostatecznej, w której wg wyjaśnień strony - potrącano należną prowizję za składowanie towarów w składzie celnym i która wystawiona była po otrzymaniu przez eksportera zapasu raportu sprzedaży. Ten stan sprawy wymaga przeprowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i sprawdzenia, czy wyjaśnienia strony i załączone przykładowo dokumenty, jak raport sprzedaży, następnie fakturę, ostatecznie i dokument przelewu należności, znajdują swoje odpowiedniki w niniejszej transakcji. Podnieść należy, że brak umowy dotyczącej rabatu, oświadczenie przedstawicielstwa w Polsce firmy "P., że rabatów nie udzielano, brak dowodów, z których by wynikało, że na konto firmy "[...]." przelewano należności z tytułu prowizji, a jednocześnie fakt zawartej umowy dotyczącej prowadzenia składu celnego i określenia prowizji w wys. 9% - wymaga przeprowadzenia dodatkowych dowodów, bowiem ustalenia i interpretacja zawartej umowy budzi poważne wątpliwości ich rzetelności. Niewątpliwie pomocną może być okoliczność, czy strona istotnie ( jak twierdzi) naliczała podatek VAT od uzyskiwanego przychodu w postaci prowizji. Nadmienić należy, że stosunki handlowe Centrali Farmaceutycznej "[...]." z innymi kontrahentami zagranicznymi mogły być oparte na zupełnie innych zasadach, co jednak nie usprawiedliwia pominięcia podstawowych ustaleń w sprawie stosunków handlowych z firmą "P.". W związku z powyższym, sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), uchylił zaskarżoną decyzję. Nie uznał za celowe orzeczenie w trybie art. 152 cyt. ustawy, bowiem kwota cła nie uległa zmianie, a więc zaskarżona decyzja nie odnosiła bezpośrednio żadnych skutków finansowych w tym zakresie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.