V SA 4133/03
WyrokWSA w Warszawie2004-11-19
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Iwona Dąbrowska, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, czy też powinien był orzec co do istoty sprawy?Ratio decidendi
Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną (uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia) na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. tylko w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Samo uzupełnienie dowodów nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania tej instytucji. W niniejszej sprawie Wojewoda powinien był orzec co do istoty sprawy, a nie stosować instytucję reformacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Kancelarii Sejmu o wymeldowanie S.J. z pobytu stałego. Prezydent odmówił wymeldowania, uznając, że nie udowodniono opuszczenia miejsca stałego pobytu. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. przez organ pierwszej instancji, w tym nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin oraz nieodniesienie się do wszystkich dowodów. S.J. wniósł skargę do WSA, twierdząc, że legalnie zamieszkuje w lokalu na podstawie zgody z 1986 r. i że organ pierwszej instancji wyjaśnił wszystkie kwestie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Joanna Kube (spr), Protokolant Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 2 kpa, w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Kancelarii Sejmu od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania S.J. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]w W., uchylił zaskarżoną decyzję organu i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Kancelaria Sejmu pismem z dnia [...] lutego 2003 r. wniosła o wymeldowanie S. J. z pobytu stałego pod adresem ul. [...]w W..
Wnioskodawca jako zarządca nieruchomości zabudowanej przy ul. [...] wskazał, że na zarządzanej nieruchomości znajduje się budynek "[...]" oznaczony adresem ul. [...], w którym jest zameldowany na pobyt stały S. J. nieposiadający do tego żadnego tytułu prawnego.
Ponadto wskazano, że budynek ten jest niezamieszkały i nie nosi znamion użytkowania.
Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. odmówił wymeldowania S. J. uznając, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że opuścił on miejsce pobytu stałego. Powyższe ustalono w oparciu o zeznania przesłuchanych świadków R. P. i H.G. oraz przeprowadzonej przez Policję kontroli meldunkowej.
Wojewoda [...] uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał, że organ I instancji naruszył art. 7 i 77 kpa uwzględniając jedynie dowody z oświadczenia samego S. J. oraz powołanych przez niego świadków, a także pisma Policji, a pominął zgłoszone przez Kancelarię Sejmu dowody z pism Straży Marszałkowskiej, z których wynika, że nie stwierdzono znamion użytkowania budynku przy ul. [...].
Zdaniem organu naruszono także art. 107 § 3 kpa nie odnosząc się do tego aspektu sprawy w wydanym przez organ I instancji rozstrzygnięciu.
Wskazano, że naruszony został także art. 79 § 1 kpa z powodu niezawiadomienia Kancelarii Sejmu o przeprowadzeniu dowodów ze świadków.
Zdaniem organu te uchybienia same w sobie stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Ponadto Wojewoda[...]zarzucił, że nie przeprowadzono dowodu z oględzin mieszkania, który to dowód pozwoliłby na ustalenie, czy wymieniony ma skoncentrowane interesy życiowe w tym budynku, czy też budynek ten jest niezamieszkały, zważywszy, że od 2002 r. brak w nim prądu.
Stwierdzono także, że rozważenia wymaga kwestia posiadania przez spółkę z o.o. "B." legitymacji procesowej (art. 28 kpa).
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.J.wskazał, że organ I instancji wyjaśnił wszystkie kwestie, które były podnoszone przez Kancelarię Sejmu i na podstawie tych ustaleń wydał decyzję. Poinformował, że w styczniu 2003 r. wniósł do sądu powszechnego sprawę o przywrócenie naruszonego spokojnego posiadania.
Wskazał, że zamieszkuje w lokalu legalnie, na podstawie zgody na jego zameldowanie wyrażonej przez Szefa Kancelarii Sejmu w 1986 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Wojewody [...] – art. 13 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpatrywanej przez Sąd sprawy jest kasacyjna decyzja Wojewody [...]wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylająca decyzję Prezydenta W. z [...] lipca 2003 r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy.
Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczone wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Zatem nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r. sygn. akt IV SA 1496/02 - M. Praw. 2004, Nr 2, poz. 60).
Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną określoną w art. 138 § 2 kpa, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części zachodzi wówczas, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś przeprowadzenie go w znacznej części konieczne jest, gdy organ I instancji nie przeprowadził przeważającej części postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r. sygn. akt IV SA 208/99 -LEX 54745).
W świetle uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz zgromadzonego materiału sprawy, organ zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia sprawy, winien zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy.
Należy podkreślić, że samo uzupełnienie dowodów nie jest wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wobec wskazanego naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 § 2 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło