V SA 4153/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Maria Myślińska (spr.), Sędzia NSA - Janusz Zajda, , Protokolant - Marianna Igielska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi Wojskowych Zakładów [...]Nr [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania za prawidłowe zgłoszenie celne 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] i decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] odmowie zwrotu cła. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz Wojskowych Zakładów [...] Nr [...] w W. 2.763 zł (dwa tysiące siedemset sześćdziesiąt trzy zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. decyzją z dnia [...].11.2002 r. Nr [...] powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. Nr 137 z 1997 r., poz. 926 z późn. zm.), art. 65 § 4 pkt 1 i § 7, art. 1901 § 2, art. 19043 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23 z 1997 r., poz. 117 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art. 1901 -19041 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 156, poz. 1820), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. Nr [...] z dnia [...].08.2002 r. uznającej za prawidłowe zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z następującym uzasadnieniem. W dniu 20.03.2002 r. zgłoszony został do procedury dopuszczenia do obrotu towar w postaci części do samolotów i po uiszczeniu należności celnych towar ten został zwolniony. Pismem z dnia 26.04.2002 r. Wojskowe Zakłady [...] Nr [...] wystąpiły o zwrot cła podnosząc, że w chwili zgłoszenia celnego tj. w dniu 20.03.2002 r. nie był znany fakt obowiązywania przepisu § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych, niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 156, poz. 1820), który zdaniem wnioskodawcy, stanowi podstawę zwolnienia od cła w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia [...].08.2002 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał za prawidłowe zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD [...]. Strona nie wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie towaru od cła, pomimo, że z art. 1901 § 2 Kodeksu celnego wynika, iż zwolnienia od cła przewidziane w Dziale I Tytuł VI stosuje się jedynie na wniosek zgłaszającego, przedstawiony organom celnym najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego. Ww. dział obejmuje również przepis art. 19043 Kodeksu celnego, na podstawie którego wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych, niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 156, poz. 1820). Z treści art. 1901 § 2 Kodeksu celnego wynika, iż zastosowanie zwolnienia od cła określonego w § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego, uzależnione jest od wniosku złożonego przez zgłaszającego, najpóźniej w chwili składania zgłoszenia celnego. Wprowadzając obowiązek złożenia wniosku o zwolnienie od cła wraz ze zgłoszeniem celnym, ustawodawca kierował się przekonaniem, że organ celny już w momencie składania zgłoszenia celnego powinien mieć pełną możliwość zbadania przesłanek przedmiotowych i podmiotowych niezbędnych do zastosowania zwolnienia od cła. Wymóg złożenia wniosku o zwolnienie od cła jednocześnie ze zgłoszeniem celnym sprawia, iż rozpatrzenie tego wniosku następuje w chwili, gdy organ celny ma swobodny dostęp do towaru, co umożliwia funkcjonariuszowi celnemu np. stwierdzenie tożsamości towaru, potwierdzenie zgodności stanu rzeczywistego z danymi zawartymi w dokumentacji załączonej do zgłoszenia celnego, a także, w razie potrzeby, fizyczne zbadanie towaru. Ww. czynności weryfikujące niejednokrotnie nie mogłyby być podjęte po zwolnieniu towaru (wydaniu go odbiorcy), gdyż w tym czasie towar mógł zostać już np. zużyty, zniszczony na skutek działania siły wyższej, wywieziony za granicę, skradziony lub zamontowany na stałe w jakimś urządzeniu. Ponieważ wniosek o zwolnienie od cła nie został organowi celnemu przedstawiony wraz ze zgłoszeniem celnym, zwolnienie od cła nie może znaleźć zastosowania w stosunku do sprowadzonego towaru w postaci części do samolotów. Brak wniosku o zwolnienie od cła nie może być usprawiedliwiany niewiedzą o fakcie wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych niż określone w art. 1901 – 19041 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 156, poz. 1820). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28.12.2001 r. zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z 31.12.2001 r. Tak więc od chwili, gdy ww. rozporządzenie stało się prawem powszechnie obowiązującym i ogólnodostępnym, do momentu złożenia zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD nr [...], upłynęły prawie 3 miesiące. Z art. 1901 § 2 Kodeksu celnego wynika, iż w przypadku nieprzedłużenia wraz ze zgłoszeniem celnym wniosku o zwolnienie od cła, organ celny nie jest zobowiązany ani upoważniony do kontroli zgłoszenia celnego pod kątem spełnienia przesłanek podmiotowych i przedmiotowych niezbędnych do jego zastosowania. W skardze na powyższą decyzję Wojskowe Zakłady [...] Nr [...] w W. zarzuciły naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 246 § 2 Kodeksu celnego w zw. z § 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie określenia zwolnień celnych innych, niż określone w art. 1901 - 19041 Kodeksu celnego oraz błędną ocenę stanu faktycznego. Uzasadnienie skargi poświęcone zostało instytucji zwrotu należności celnych w konkluzji z zarzutem skarżącego naruszenia prawa w sposób wyżej wskazany. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) przewiduje kontrolę prawidłowości zgłoszenia celnego przy przyjęciu tegoż zgłoszenia (art. 65, art. 70 Kodeksu celnego) oraz w drodze kontroli postimportowej, po zwolnieniu towarów (art. 83 § 1 Kodeksu celnego). W pierwszym wypadku organ celny nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 65 § 7 Kodeksu celnego), ponieważ strona wie o toczącym się postępowaniu. Natomiast w drugim przypadku towar zostaje zwolniony, a na dokonanie weryfikacji zgłoszenia celnego organ celny ma 3 lata (art. 65 § 5 Kodeksu celnego). W tej sytuacji dla prawidłowego wydania decyzji, o której mowa w art. 65 § 4 w zw. z art. 83 § 3 Kodeksu celnego wymagane jest wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania i zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania celnego (art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej). Ten tryb obowiązuje przy wszczęciu postępowania "z urzędu" w przeciwieństwie do wszczęcia postępowania "na wniosek". Zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, datą wszczęcia postępowania "na wniosek" jest dzień doręczenia żądania organowi. Dnia [...] kwietnia 2002 r. skarżący złożył wniosek, który, jak wynika z sentencji organu I instancji, stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Z całą mocą należy podkreślić, że jest to czytelny wniosek o zwrot cła. Jest okolicznością bezsporną, że organ I instancji nie wszczął "z urzędu" postępowania w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, błędnie określił przedmiot postępowania, zastosował błędny tryb. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję wydaną w następstwie wszczęcia postępowania wnioskiem o zwrot cła, a przy tym wydanej z naruszeniem prawa materialnego, tj. zastosowanego w art. 65 § 4 pkt 1 i art. 66 § 1 Kodeksu celnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepisy te nie dotyczą kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru. Ten tryb, jak już wspomniano, reguluje przepis art. 83 Kodeksu celnego. Z powyższego wynika, że w aktualnym stanie sprawy nie zostało wszczęte i nie toczy się postępowanie w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2002 r. wszczął postępowanie o zwrot należności celnych. Postępowanie to zakończone zostało decyzją Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...].05.2003 r. (k. 93 akt adm.) o odmowie zwrotu należności celnych na tej podstawie, że zaskarżoną decyzją uznano zgłoszenie celne za prawidłowe. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd działając w ramach art. 134 § 1, art. 135, art. 145 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzje organów obu instancji i w konsekwencji decyzję w przedmiocie odmowy zwrotu cła, której podstawę stanowiła decyzja wydana bez uprzedniego wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.