V SA 4934/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędziowie WSA - Beata Krajewska, - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę - W dniu [...] czerwca 2000 r. P. S. zgłosił na podstawie JDA SAD [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód marki [...] rok produkcji 1991 importowany z N. Do zgłoszenia celnego dołączył m.in umowę sprzedaży z [...] czerwca 2000 r. opiewającą na kwotę 1300 DEM, deklarację wartości celnej oraz ocenę techniczną nr [...] z 12 czerwca 2000 r., w której wartość rynkową pojazdu określono na kwotę 7500 zł. Naczelnik Urzędu Celnego w P. przyjął powyższe zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, co spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenie kwoty długu celnego. W wyniku kontroli postimportowej, przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Działu Kontroli Podmiotów Izby Celnej Gospodarczych w W. ustalono, że strona nie zadeklarowała w zgłoszeniu celnym kosztów transportu mimo że warunki dostawy określone zostały jako EXW, a nadto zweryfikowano zgłoszenie pod kątem wiarygodności wartości celnej przedmiotowego pojazdu. W związku z ustaleniem tego faktu, Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej importowanego pojazdu. W odpowiedzi na powyższe P. S. wyjaśnił, że w przedmiotowym zgłoszeniu nie zadeklarowano kosztów transportu, gdyż pojazd poruszał się o własnym napędzie. Z tego względu w zgłoszeniu celnym w polu 25 wpisano symbol 90. W wyniku weryfikacji przedmiotowego zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego w P., decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] uznał je za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej i ustalił tę wartość na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 3194,56 DEM( 6770 PLN). Po rozpatrzeniu odwołania P. S., Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją z dnia [...] października 2003 r. Nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia wartości celnej i wartość tę określił na kwotę 2381.20 DEM ( 5046,30 PLN). W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. podał, że zgodnie z art. 85 § 1 K.cel. należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Stosownie zaś do art. 23 § 1 K.cel. wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy. Przepis art. 23 § 7 K.cel. stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle powołanego wyżej przepisu wiarygodność umowy kupna sprzedaży obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości, tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla ona rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości, co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać wartość rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art.23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Wartość ta jest niezależna od tego czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo "okazyjnej", z różnych względów cenie. Podobne stanowisko na gruncie Prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 17 01 1995 r. [sygn. akt SA/Ka 1615/94], z 15 01 1998 r. [sygn. akt SA/Ka 1055/96] i z 9 03 1998 r. [sygn. akt I SA/Ka 1268/98]. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 K.cel., organ celny ustala wartość celną z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w przepisach art. 25-29 tej ustawy. Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania wiarygodności faktury dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art.25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych ma często jednak zastosowanie tylko pomocnicze, trudno jest bowiem znaleźć samochody o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia i okresie eksploatacji. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 K.cel.) może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary dla których ustalana jest wartość celna. Z kolei metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji (art.28 K.cel.) nie może być brana pod uwagę, ponieważ używane pojazdy samochodowe jako takie nie są produkowane. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy pojazd był używany, właściwą metodą określenia jego wartości jest metoda "ostatniej szansy" (art. 29 K.cel.), czyli ustalenia wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym. Przy stosowaniu tej metody istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku, co pojazdy będące przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej" (ustalonej w oparciu o ww. źródła) podatku VAT, akcyzowego i cła. Naczelnik Urzędu Celnego w P. rozpatrując przedmiotową sprawę, przy ustaleniu wartości celnej samochodu zastosował zastępczą metodę ustalenia wartości celnej towarów, tzw. metodę "ostatniej szansy" - określoną w art. 29 § 1 K.cel. Do ustalenia wartości celnej przyjął jako wartość wyjściową kwotę 13.050 PLN (średnia cena rynkowa samochodu osobowego [...] rok prod. 1991 o mocy 40 kW, pojemności 1272 cm, limuzyna trzydrzwiowa), na podstawie katalogu Pojazdy Samochodowe Wartości Rynkowe Info-Ekspert część A z kwietnia 2000r. Po odliczeniu podatku VAT (22%) akcyzy ( 6,4%)oraz cła ( 35%) ostateczna wartość towaru określona została na kwotę 6769,91 PLN (3194,56 DEM) . W ocenie organu odwoławczego, wartość ta jednak nie została ustalona prawidłowo, gdyż organ celny I instancji przyjął cenę wyjściową dla przedmiotowego pojazdu wg katalogu wcześniejszego ( kwiecień ) aniżeli zgłoszenie celne ( czerwiec ), a ponadto dla pojazdu o innych parametrach, bowiem sprowadzony przez stronę samochód o parametrach jak wyżej wskazanych był limuzyną pięciodrzwiową. Cena wyjściowa auta o parametrach jak przedstawiony do zgłoszenia celnego wg w/w katalogu z miesiąca czerwca 2000r. wynosiła 13.250PLN. Ponadto zdaniem Dyrektora Izby Celnej organ I instancji nie odniósł się do opinii technicznej dołączonej do zgłoszenia celnego, z której bezsprzecznie wynika, że importowany pojazd był uszkodzony. Po uzupełnieniu materiału dowodowego o opinię Zespołu Rzeczoznawców wskazującą procentowy stopień uszkodzeń (41,20%), określającą korektę z tytułu pierwszej rejestracji ( 1,43% in plus), korektę z przebieg ( 0,43% in plus) organ odwoławczy skorygował wartość celną ustaloną przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. i określił ją na kwotę 5046,60 PLN ( 2381,20 DEM). W skardze złożonej w dniu 26 listopada 2003r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że nie istniały przesłanki do kwestionowania ceny transakcyjnej wynikającej z faktury, a wyliczenia dokonane przez organ celny z zastosowaniem metody "ostatniej szansy" nie są możliwe w przypadku samochodów używanych, gdyż są to towary nieporównywalnego stanu technicznego. Ponadto skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Celnej dowolnie dokonał oceny uszkodzeń, nie dając możliwości wniesienia uwag w tym zakresie. Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. (Dz. U. 153 poz. 1271 z późn. zm.) - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedmiotowa sprawa jako nie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1.01.2004r. podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie, uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty nie mogą skutecznie podważyć zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Ustalenia organu celnego dotyczące wartości celnej są ustawową konsekwencją przyjęcia zgłoszenia celnego, zawierającego wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany. Ustawodawca dopuścił jednocześnie możliwość tzw. kontroli postimportowej zgłoszenia celnego, w następstwie której, w wypadku powzięcia wątpliwości co do prawdziwości, prawidłowości, czy kompletności danych lub dokumentów, organ celny uprawniony jest do wszczęcia procedury określonej przepisem art. 65 § 4 pkt 2 K.cel., opartej (zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 262 K.cel.) na odpowiednio stosowanych przepisach działu IV ustawy z 29 08 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Wydana wówczas decyzja ma charakter konstytutywny, tworzy bowiem nowe prawa i obowiązki, w tym określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego. Należności celne przywozowe, jak wynika z przepisu art. 85 § l K.cel. są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Konsekwencją powyższego jest możliwość ustalenia, że wartość celna towaru jest odmienna od przyjętej w dacie odprawy celnej i skorygowania we właściwym trybie należności celnych. Taki też jest cel regulacji związanej ze sprawdzeniem rzetelności i kompletności danych wynikających ze zgłoszenia celnego, która to weryfikacja prowadzić może do uznania zgłoszenia za nieprawidłowe i ponownego określenia kwoty wynikającej z długu celnego (art. 65 § 4 pkt 2 1it. "b" K.cel.). Zadaniem organu celnego, tak jak w każdym postępowaniu zmierzającym do określenia wartości celnej, jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, to jest do obliczenia i zarejestrowania prawidłowej kwoty wynikającej z długu celnego (art. 226 § l K.cel.). W rozpoznawanej sprawie wartość celna sprowadzonego pojazdu została ustalona przez organ celny na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i 25-28 Kodeksu celnego, jest ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym , z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami : 1)artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. 2)Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. 3) przepisów działu III Kodeksu celnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25-26 K.cel.). Warunkiem jej zastosowania jest podobieństwo towarów; tej przesłanki nie można jednak spełnić w wypadku towarów używanych. Zastosowanie przez organy orzekające tzw. metody "ostatniej szansy", określonej w art. 29 § 1 K.cel., jest w tej sytuacji trafne co do zasady, jak również sposobu ustalenia wartości celnej towaru. Metoda ta nie polega na dowolnym ustalaniu wartości celnej; jak wynika z uwag interpretacyjnych do art. 7 Porozumienia o stosowaniu art. VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994, stanowiącego załącznik 1 do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), sporządzonego w Marakeszu dnia 15 04 1994 r. (Dz.U. nr 98 z 1995 r., poz. 483), wartość celna ustalona powyższą metodą powinna być w możliwie największym stopniu oparta na pozostałych metodach ustalania wartości celnej, które powinny być stosowane z "rozsądną elastycznością". Elastyczność w stosowaniu metody może wyrażać się w odstąpieniu od pewnych warunków jej stosowania. Rezygnacja z pewnych wymagań w ramach rozsądnej elastyczności wymaga w każdym wypadku indywidualnego i wnikliwego rozważenia i nie może cechować jej arbitralność. Przyjęcie do obliczeń informacji wynikających ze specjalistycznego wydawnictwa podającego ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim, tj. katalogu Pojazdy samochodowe Wartości rynkowe "Info-Ekspert", zawierającego informacje dotyczące średnich cen pojazdów ustalonych na podstawie analizy prowadzonej przy udziale rzeczoznawców monitorujących rynek samochodów używanych w kraju i uwzględniające spadek ceny w następstwie wieku, przebiegu i stanu technicznego pojazdu, jest w świetle prawa celnego dopuszczalne. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wykorzystał ww. katalog do przyjęcia jedynie kwoty bazowej (tj. 13 250 PLN) do przeprowadzenia kalkulacji zgodnie z art. 29 K.cel. Ocena Zespołu Rzeczoznawców Nr [...] z [...].09.2003r., na podstawie której organ odwoławczy ustalił wartość celną pojazdu uwzględnia jego stan techniczny, przebieg, procentowy ubytek wartości oraz dane porównawcze dla pojazdów o podobnych parametrach technicznych. Ustalona przy uwzględnieniu tych danych, przy pomniejszeniu o należności publicznoprawne ( podatek VAT, akcyza i cło ) oraz koszty z tytułu odsprzedaży, wartość celna importowanego pojazdu odpowiada stanowi w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego w rozumieniu art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Tym samym chybione są zarzuty skargi dotyczące ustalenia przez organ odwoławczy wartości celnej pojazdu bez uwzględnienia stanu jego zużycia , przebiegu, czy innych jego indywidualnych cech. Równie bezzasadne są zarzuty skarżącego o dokonanej dowolnie przez organ odwoławczy wycenie bez dania możliwości stronie złożenia uwag. W toku prowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych art. 123 §1 Ordynacji Podatkowej o obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego. Pismem doręczonym stronie w dniu 6 października 2003r. poinformowano skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i zgromadzonym materiałem dowodowym ( w tym opinią Zespołu Rzeczoznawców z [...] września 2003r.), a tym samym umożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało oddalić skargę jako niezasadną.