V SA 519/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie W składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska, Asesor WSA: - Joanna Kube (spr.), Asesor WSA: - Przemysław Szustakiewicz, Protokolant: - Paweł Groński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi E. i M. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 47 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K.20/01), po rozpatrzeniu odwołania E. i M. B. od decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] października 2002 r. nr [...] o odmowie zameldowania na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do stanu prawnego, Wojewoda [...] podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP (o czym ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 2002 r. Nr 78, poz. 716). W konsekwencji tego orzeczenia, nie można żądać od osoby dopełniającej obowiązku meldunkowego potwierdzenia na druku "zgłoszenia pobytu stałego" uprawnienia do przebywania w lokalu przez właściciela bądź zarządcę budynku. Zgodnie jednak z pierwszą częścią art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do dokonania czynności zameldowania niezbędne jest potwierdzenie na druku meldunkowym faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy ponad dwa miesiące przez wynajmującego, najemcę, osobę której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu lub właściciela lokalu. Wskazano, że przesłanką zameldowania na pobyt stały jest tylko pobyt legalny, zatem za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wojewoda uznał, że pobyt rodziny B. w przedmiotowym lokalu takiego charakteru nie posiada, ponieważ właściciel lokalu nie wyraził zgody na ich zamieszkiwanie. Organ podał, że przedmiotowy lokal jest w zasobach Dzielnicy M. m. W.. Najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...] był W.W., który od listopada 2001 r. przebywał w Domu Opieki, gdzie zmarł w dniu [...] maja 2002 r. Zatem jako podstawę odmowy zameldowania w trybie art. 47 ust. 2 ustawy przyjęto ustalenie, że E. i M. B. zamieszkują w przedmiotowym lokalu od września 2001 r. bez zgody właściciela budynku, który w piśmie z dnia 21 sierpnia 2002 r. wezwał do przekazania kluczy i opróżnienia lokalu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący stwierdzili, że ich zamieszkiwanie w lokalu za zgodą najemcy lokalu było również akceptowane przez Administrację Domów Mieszkalnych "K.". Potwierdzeniem tego stanu rzeczy, ich zdaniem, jest fakt "oczynszowania" lokalu na trzy osoby od dnia 1 grudnia 2001 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z argumentacją zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Wojewody [...] – art. 13 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. W świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy (art. 5, art. 6, art. 10, art. 15) i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15) właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2). Przepis art. 47 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że właściwy organ gminy rozstrzyga o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania, jeżeli zgłoszone dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, brak było podstaw prawnych do tego, by odmówić zameldowania skarżących w trybie czynności materialno-technicznej, gdyż zgłoszenie meldunkowe odpowiadało stanowi rzeczywistemu. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) orzekł o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Przepis ten utracił moc od 19 czerwca 2002 r. W uzasadnieniu do tego orzeczenia (OTK – A 2002/3/34) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, a zameldowanie jest formą realizacji obowiązku meldunkowego przez zgłoszenie wymaganych danych właściwemu organowi. Oznacza to, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Jest rzeczą oczywistą, że uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wyłączone więc będą sytuacje będące następstwem naruszenia posiadania, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego (art. 171 kodeksu karnego). Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z ustaleń organu I instancji, skarżący bez przeszkód ze strony zarządcy budynku (właściciela) zamieszkiwali w lokalu za zgodą najemcy lokalu W. W. Wobec tego, zdaniem Sądu, zarzut nielegalności pobytu rodziny E. i M. B., w znaczeniu wyżej określonym, nie jest zasadny. Po śmierci najemcy lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., za którego zgodą zamieszkiwali w nim skarżący E. i M. B., właściciel (zarządca budynku) może żądać usunięcia z tego lokalu osób, które nie posiadają do niego uprawnień. Jednakże rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie jest możliwe w postępowaniu meldunkowym i nie mogło być podstawą stosowania art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosowanie bowiem tego przepisu nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych orzekających w sprawach dotyczących roszczeń windykacyjnych lub pokrewnych. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 97 § 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.