V SA 614/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA - Janusz Zajda Sędzia NSA del. do WSA - Stanisław Kaliński (spr.) Sędzia WSA - Małgorzata Rysz Protokolant - Katarzyna Kotulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi D.T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz D. T. K. kwotę 2900 zł (dwa tysiące dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Celnej w W. , po rozpatrzeniu odwołania D. T. K. , decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 85 § 1 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] .10.2002 r. Nr [...] uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] .10.1999 r. w zakresie wartości celnej i orzekł, że w polu 46 i 47 typ 111 dokumentu SAD podstawę stanowi kwota 16.108,20 PLN, zaś w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu [...] .10.1999 r. D. T. K. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki A. [...], rok prod. 1991 sprowadzony ze S. Do zgłoszenia celnego nr [...] importer dołączył fakturę z dnia [...] .10.1999 r. nr [...] wystawioną na kwotę 1400 CHF, dokument EUR 1 nr [...] , deklarację wartości celnej i ocenę techniczną z dnia [...] .10.1999 r. Nr [...] sporządzoną przez "[...] " – Biuro Inżynierskie Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego w W. , w której wartość rynkową pojazdu "w aktualnym stanie technicznym" określono na kwotę 11.500 zł. Dyrektor UC w W. przyjął powyższe zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego, co spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenia kwoty wynikającej z długu celnego. W związku z podejrzeniem na podstawie akt Prokuratury Okręgowej w B. o zaniżeniu wartości celnej przedmiotowego samochodu, Naczelnik Urzędu Celnego w P. po dokonaniu weryfikacji dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego, postanowieniem z dnia [...] .07.2002 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...].10.2002 r. Nr [...] uznał zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej pojazdu i wartość tę ustalił na podstawie art. 23 § 7 i art. 29 § 1 Kodeksu celnego na kwotę 18.690,39 PLN stanowiącą równowartość 6.784 CHF. W odwołaniu od powyższej decyzji D. T. K. zakwestionował dokonany przez organ celny sposób ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu. Zdaniem importera bezpodstawnie zakwestionowano wiarygodność ceny nabycia samochodu wyszczególnionej w rachunku i przyjęcie wartości pojazdu na podstawie katalogu Info - Eksport oraz nieuwzględnienia uszkodzeń pojazdu opisanych w opinii technicznej. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Dyrektor Izby Celnej w W. wyjaśnił, że zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Stosownie zaś do art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 ustawy. Przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle powołanego wyżej przepisu wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji, gdy podana na nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości, tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zawyżona, względnie zaniżona. Powszechnie bowiem przyjmuje się, że wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać wartość rzeczywistą. Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał "za darmo" towar wprowadzony na polski obszar celny, czy też kupił go po wyjątkowo okazyjnej cenie. Podobne stanowisko na gruncie Prawa celnego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 17.01.1995 r. (sygn. akt SA/Ka 1615/94). O zakwestionowaniu wiarygodności przedstawionej faktury zadecydowała znacząco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego, organ celny ustala wartość celną według kolejności metod wskazanych w przepisach art. 25-29 tej ustawy. Organy celne mają wówczas możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych, sprzedanych i sprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w odniesieniu do importu używanych pojazdów samochodowych ma często jednak zastosowanie tylko pomocnicze, trudno jest bowiem znaleźć samochody o identycznym bądź podobnym stopniu zużycia i okresie eksploatacji. Kolejna metoda ustalania wartości celnej towaru – metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie wyłączne w przypadku importu towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Z kolei metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji (art. 28 Kodeksu celnego) nie może być brana pod uwagę, ponieważ używane pojazdy samochodowe jako takie nie są produkowane. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy pojazd był używany w ocenie organu celnego, właściwą metodą określenia jego wartości jest metoda "ostatniej szansy" (art. 29 Kodeksu celnego), czyli ustalenia wartości na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym. Przy stosowaniu tej metody istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism podających bieżące średnie ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku, co pojazdy będące przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej" (ustalonej w oparciu o ww. źródła), zwyczajowej marży podatku VAT, podatku akcyzowego i cła oraz uszkodzeń i braków stwierdzonych w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Dyrektor Izby Celnej stosując metodę ostatniej szansy określoną w art. 29 Kodeksu celnego obniżył cenę wyjściową przedmiotowego samochodu do kwoty 32.750 PLN bowiem okazało się, że organ I instancji błędnie przyjął wartość katalogową pojazdu odnoszącą się do samochodu A. [...] o pojemności silnika [...] c.cm zamiast [...] c. cm. Ponadto wartość rynkową pojazdu (32.750 PLN) pomniejszono o marżę w wysokości 10 %, podatek VAT 22%, podatek akcyzowy 11,1% oraz cło 35% i ustalił wartość celną omawianego samochodu na kwotę 16.108,20 PLN stanowiącą równowartość 5.847,3 CHF. Nie uwzględniono natomiast opinii rzeczoznawcy nr [...] opisującej stan techniczny pojazdu z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, gdyż nie zawiera ona procentowego stopnia uszkodzeń pojazdu, a ponadto została sporządzona w oparciu o błędne parametry techniczne, tj. pojemność silnika 4600 c. cm, chociaż pojazd ten wyposażony był w silnik o pojemności 3562 c.cm. W skardze na powyższą decyzję D. T. K. zarzucił naruszenie art. 23 § 7 Kodeksu celnego przez zakwestionowanie wiarygodności przedłożonych dokumentów co do wartości sprowadzonego samochodu na polski obszar celny oraz naruszenie art. 122 i 124 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego przez ustalenie wartości celnej samochodu bez uwzględnienia poważnych uszkodzeń szczegółowo określonych w opinii załączonej do zgłoszenia celnego. Skarżący kwestionując wartość rynkową przedmiotowego pojazdu ustaloną w zaskarżonej decyzji na kwotę 32.750 zł załączył do skargi opinię "Rzeczoznawców – PZM" SA w W. z dnia [...] .01.2003 r. Nr [...] , określającą wartość rynkową pojazdu na kwotę 16.800 zł. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. W rozpoznawanej sprawie wartość celna sprowadzonego pojazdu została ustalona przez organ celny na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego (metody tzw. ostatniej szansy) kwestionując wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej dołączonych do zgłoszenia celnego. W myśl art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, którą należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Oznacza to, że możliwość odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej za wartość celną, musi wynikać z uzasadnionych przyczyn zakwestionowania wiarygodności przedłożonych dokumentów lub informacji. Stosownie do art. 29 § 1, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25-28, jest ona ustalona na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: 1) artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. 2) Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. 3) przepisów działu III Kodeksu celnego. W myśl art. 7 Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu, jeżeli wartość celna nie może zostać ustalona na podstawie pozostałych metod ustalania wartości celnej, wartość ta powinna być ustalana w inny rozsądny sposób zgodny z zasadami i ogólnymi postanowieniami Porozumienia i art. VII GATT z 1994 r. i na podstawie danych dostępnych w kraju importu. Na tle cytowanych przepisów podstawowym zagadnieniem w rozpoznawanej sprawie jest wyjaśnienie, czy zaistniały uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności i dokładności dokumentów służących do określenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu. Organ I instancji podał, że "w wyniku otrzymania akt sprawy z Prokuratury Okręgowej w B. zaszło podejrzenie, że wartość celna przedmiotowego pojazdu zastała zaniżona w związku z zakwestionowaniem wiarygodności załączonej do zgłoszenia celnego oceny technicznej." Nie wykazano żadnego związku między prowadzonym postępowaniem karnym a wartością transakcyjną pojazdu, nie wskazano kogo dotyczyło postępowanie karne i na jakim znajduje się etapie, a nawet nie wskazano numeru sprawy postępowania prokuratorskiego. Organ odwoławczy nie odniósł się do powyższych kwestii, mimo podniesienia ich w odwołaniu, natomiast stwierdził, że wątpliwości organu celnego wzbudziła jedynie materialna wiarygodność przedłożonej umowy sprzedaży z dnia [...] .10.1999 r. w zakresie uwidocznionej w niej ceny transakcyjnej przedmiotowego pojazdu. Przyczyn uzasadniających zakwestionowanie ceny transakcyjnej sprowadzonego samochodu nie podano także w zaskarżonej decyzji, bowiem gołosłowne stwierdzenie organu odwoławczego, że cena ta "w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru" – niczego nie wyjaśnia. Nie można także odmówić racji skarżącemu, który nie kwestionując zastosowanej metody tzw. ostatniej szansy ustalenia wartości celnej pojazdu zarzucił, że wyceny tej dokonano wyłącznie na podstawie katalogu Info – Ekspert określającym średnie (przeciętne) ceny rynkowe używanych samochodów w zależności od marki i daty produkcji, przebiegu, stopnia zużycia i wyposażenia, podczas gdy sprowadzony samochód był poważnie uszkodzony. Charakter i zakres uszkodzeń potwierdzony został w czasie odprawy celnej przez funkcjonariuszy celnych, a także w ocenie technicznej sporządzonej dnia [...] .10.1999r. przez rzeczoznawcę z zakresu techniki i mechaniki samochodowej. Organ celny ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu na kwotę 16.108,20 PLN w ten sposób, że od ceny wyjściowej 32.750 PLN wynikającej z katalogu Info – Export nr [...] , odliczył zwyczajową marżę (10%), podatek VAT (22%), podatek akcyzowy (11,1%) i należne cło (35%). Pomijając błędy rachunkowe popełnione przy odliczaniu marży, podatków i cła, ustalenia wartości celnej przedmiotowego samochodu dokonano także niezgodnie z wyjaśnieniami Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) zawartymi z studium 1.1 – Postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908). Zgodnie z pkt. 23 zasad wspomnianego studium, przy ustalaniu wartości handlowej używanych pojazdów samochodowych na podstawie katalogów lub wyspecjalizowanych wydawnictw podających średnie i bieżące ich ceny na rynku kraju importu, należy uwzględnić stan pojazdu oraz wszystkie elementy wpływające na jego wartość, np. nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, uszkodzenia, zniszczenia itp. Organy celne z naruszeniem art. 29 § 1 Kodeksu celnego nie uwzględniły tych elementów, w szczególności uszkodzeń i zniszczeń pojazdu szczegółowo opisanych w protokole oględzin z dnia [...].10.1999 r. i w ocenie technicznej nr [...] z dnia [...].10.1999 r. – dołączonych do zgłoszenia celnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy określić procentowy stopień obniżenia wartości w związku ze stwierdzonym zniszczeniem i uszkodzeniem sprowadzonego pojazdu, nie wyłączając także potrzeby zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające... (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 i 1271), należało zaskarżoną decyzję uchylić i orzec o zwrocie kosztów postępowania sądowego.