V SA 741/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura, Sędzia NSA (del) - Ewa Jóźków, Sędzia NSA (del) - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant - Elżbieta Winiarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. M. Sp.z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz A. M. Sp. z o.o. w W. kwotę 1.312,90 (jeden tysiąc trzysta dwanaście 90/100 zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. JDA SAD nr [...] z dnia [...].09.2000 r. objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym B., który został zgłoszony wg kodu PCN 30045010 0 i 0 % stawki celnej. Postanowieniem z dnia [...].09.2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie preparatu B. uznając, że preparat został nieprawidłowo zgłoszony jako lek wg. kodu PCN 30045010 0. W dniu [...].10.2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie uznał zgłoszenie celne zawarte w SAD o numerze j.w. za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym klasyfikacji towarowej, zastosowanej stawki celnej i określenia kwoty wynikającej z długu celnego wskazując, że preparat powinien być zaklasyfikowany do kodu PCN 210690980 wg. stawki celnej 25 % i wskazując, że kwota długu celnego wynosi 556,42 zł. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, który decyzją z dnia [...].03.2001 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Od decyzji tej skarżąca złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 marca 2002 r. (sygn. akt V SA 1352/01) uchylił zaskarżoną decyzję z zasądzeniem kosztów na rzecz skarżącej. W uzasadnieniu sąd wskazał, że organ celny uchybił zasadom postępowania dowodowego w związku z czym sprawa nie została załatwiona w sposób właściwy. W szczególności charakter przedmiotowego towaru, jego skład i rolę jaką pełnią jego poszczególne składniki, wymagał przeprowadzenia odpowiednich badań, które nie zostały wykonane. Organ celny wprawdzie nie ma, co do zasady, obowiązku przeprowadzenia określonych dowodów w tym dowodu z opinii biegłego, jednak zawiły charakter sprawy oraz charakter spornego towaru wymagał skorzystania z wiedzy specjalistycznej a co za tym idzie przeprowadzenia takiego dowodu. Jednocześnie sąd zwrócił uwagę organowi celnemu, że Sekretariat WCO nie jest organem uprawnionym do wyrażania opinii i udzielania informacji w sprawie stosowania Systemu Zharmonizowanego, dlatego też Prezes GUC uzasadniając klasyfikację określonego wyżej towaru nie miał podstaw do powoływania się na pismo Sekretariatu z 31.10.2000 r. jako opinii klasyfikacyjnej WCO. Sprawa została ponownie rozpoznana przez Dyrektora Izby Celnej w W., który dokonał oceny dokumentów złożonych przez stronę, w tym m.in. wyjaśnień prof. R. O., A. M., E. A., certyfikatów jakościowo-ilościowych preparatu B. Ponadto ocenił i uwzględnił opinię powołanego przez siebie biegłego z zakresu farmacji w osobie A. T.. W wyniku wyjaśnienia sprawy rozpatrując ponownie odwołanie skarżącej od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że preparat B., mimo iż jest zarejestrowany jako lek i został wpisany do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych pod numerem 4444, nie może być zataryfikowany do kodu PCN 30045010 0 ze względu na to, że warunkiem zataryfikowania towaru do powyższej pozycji jest, oprócz wpisu do rejestru leków, zawartość substancji czynnych w dawkach leczących konkretne choroby lub zapobiegających konkretnym schorzeniom. Tymczasem B., mimo iż zawiera substancje czynne w tym najistotniejszą z nich t.j. wyciąg z korzenia żeń-szenia, może być stosowany jedynie jako środek wspomagający inne sposoby leczenia służąc utrzymaniu organizmu w dobrym stanie zdrowia i samopoczucia. Na takie właściwości preparatu wskazywali zarówno biegły T. jak i pozostali opiniodawcy. Powoduje to, że jedyną właściwą pozycją taryfy celnej dla wspomnianego preparatu może być kod PCN 21069098 0. Od powyższej decyzji A. M. Sp. z o.o w dniu 26 lutego 2003 r. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze żądającej uchylenia zaskarżonych aktów administracyjnych i zasądzenia kosztów postępowania sądowego zarzucono obrazę: a) art. 122, 123, 187 § 1, 190, 191 oraz 200 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez: – naruszenia zasad przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, – nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, – dowolną ocenę materiału dowodowego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, – nie zapoznanie strony przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym; b) § 1 rozp. RM z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej poprzez błędną klasyfikację celną towaru. W odpowiedzi na skargę, Izba Celna żądając jej oddalenia, podniosła argumenty zgodne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi, tak jak w niniejszej sprawie, zostały wniesione do Naczelnego Sądu administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis ten określa podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się postępowania. Jest nią bez wątpienia sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że podstawowym celem kontroli sądowej jest eliminowanie z obowiązującego porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) i czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego jak i całego aparatu administracji państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość, a tym samym legalność działania organów administracyjnych stanowi bowiem istotny element efektywności i istotną przesłankę istnienia społecznej akceptacji i działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji działania tego aparatu jest przenoszony na ocenę całego państwa. W powyższym kontekście wskazać trzeba, że art. 190 Ordynacji podatkowej gwarantuje stronie prawo do realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W tej normie zawarty jest obowiązek zawiadomienia o miejscu i terminie dowodu z opinii biegłego co najmniej na 7 dni przed terminem. Co ważniejsze – wbrew twierdzeniom prezentowanym w odpowiedzi na skargę – organ jest związany tym obowiązkiem niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu. Zważywszy na konieczność zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w związku ze złożonym przez stronę żądaniem, w którym to zaakcentowano chęć zadania biegłemu pytań – a to w związku z innymi opiniami znajdującymi się w aktach sprawy – organy celne winny doprowadzić do takiej sytuacji, w której skarżący mógłby zadawać biegłemu pytania i żądać od niego wyjaśnień. Organ celny winien był przesłuchać biegłego w obecności skarżącego. Taka potrzeba istnieje zwłaszcza dlatego, że sporządzając opinię biegły był pozbawiony dostępu do akt administracyjnych i nie mógł odnieść się do opinii złożonych przez stronę [podobne stanowisko zaprezentowano w wyroku NSA z 19.01.1990 r. (SA/Gd 1115/89, Przegl. Orzeczn. Pod. 1993/4/67)]. Warto też podkreślić – z czym WSA się zgadza – że naruszenie przez organ obowiązków wypływających z art. 190 jest istotnym naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej) – patrz B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki, Ordynacja Podatkowa, Komentarz 2003, Unimex, s. 629. Analizując też treść odpowiedzi na skargę, zwłaszcza kiedy odwołuje się ona do poglądów komentarzowych, wskazać trzeba, iż nie mogą one wypaczać treści wynikających expressis verbis z ustawy. Za słuszny należy także uznać zarzut dotyczący braku umożliwienia stronie zapoznania się z materiałami sprawy, czym naruszono treść art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Wprawdzie bowiem we wrześniu strona została powiadomiona o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz wyznaczono jej termin do zapoznania się z aktami sprawy co miało miejsce, tym niemniej po tym terminie składała jeszcze pisma i wnioski dowodowe. Z odpowiedzi na skargę wynika, że wnioski z 3.10.2002 r. i 27.12.2002 r. zostały przez organ uwzględnione co powoduje, że przed wydaniem decyzji strona powinna mieć możliwość zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego. Mając na uwadze treść poczynionych wywodów, uznając iż naruszenie powyższych przepisów mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a także stanowiło podstawę do wznowienia postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 b i c oraz art. 152 i 200 powołanego Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.