V SA/Wa 100/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... października 2010 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę. Przedmiotem skargi z 18 listopada 2010 r. wniesionej w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") nr ... z ...października 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję własną nr ... z ... czerwca 2010 r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu ... czerwca 2004 r. Z. G. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. (dalej: Biuro ARiMR) wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 rok na powierzchnię ... ha. Decyzją z dnia ... grudnia 2004 r. Kierownik Biura ARiMR przyznał stronie wnioskowaną płatność w kwocie ... zł. W dniu ... maja 2005 r. skarżący złożył w Biurze ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 rok na powierzchnię ... ha. Decyzją z dnia ... kwietnia 2006 r. Kierownik Biura ARiMR przyznał stronie wnioskowaną płatność w kwocie ... zł. W dniu ... maja 2006 r. skarżący złożył w Biurze ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 rok na powierzchnię ... ha. Decyzją z dnia ... marca 2007 r. Kierownik Biura ARiMR przyznał stronie wnioskowaną płatność w kwocie ... zł. W dniu ... maja 2007 r. skarżący złożył w Biurze ARiMR wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2007 rok na powierzchnię ... ha. W dniu ... listopada 2007 r. Kierownik Biura wystosował do producenta wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytym błędem kontroli zobowiązań wieloletnich ONW. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca w dniu ... grudnia 2007 r. złożył oświadczenie, w którym potwierdził fakt zmniejszenia powierzchni użytkowanej rolniczo na skutek wypowiedzenia umowy dzierżawy z końcem grudnia 2006 r. W dniu ... maja 2010 r. Kierownik Biura wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w związku z podjętym zobowiązaniem. Jednocześnie zawiadomieniem z ... maja 2010 r. poinformowano stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych decyzją z dnia ... grudnia 2004 r., ... kwietnia 2006 r. oraz ... marca 2007 r. Strona nie złożyła wyjaśnień w powyższym zakresie. Decyzją Nr ... z dnia ... czerwca 2010 r. Prezes ARiMR ustalił kwotę płatności z tytułu ONW nienależnie pobranych przez wnioskodawcę na ... zł. W wyniku rozpoznania odwołania w dniu ... października 2010 r. decyzją nr ... Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że strona zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała płatność z tytułu ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej pomocy, tj. ... ha. Jednakże w 2007 r. producent rolny zadeklarował we wniosku działki rolne o powierzchni ... ha, w związku z czym organ w dniu ... listopada 2007 r. wezwał producenta do złożenia wyjaśnień. Jak wskazał organ, wnioskodawca w oświadczeniu z ... grudnia 2007 r. podał, iż zmniejszenie powierzchni użytków rolnych nastąpiło na skutek zerwania umowy dzierżawy przez właściciela gruntów. Z dokumentów załączonych przez stronę wynika, zdaniem organu, iż rozwiązanie umowy dzierżawy nastąpiło bez winy wydzierżawiającego. Jednak, jak wskazał Prezes ARiMR, zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, producent był zobowiązany do niezwłocznego poinformowania o fakcie zerwania umowy dzierżawy przez właściciela gruntów. Fakt ten nastąpił natomiast dopiero po otrzymaniu wezwania do złożenia wyjaśnień z dnia ... listopada 2007 r. Organ orzekający wyjaśnił też, że rozpoznanie wniosku o umorzenie nenależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalnosci rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2004-2006 może nastąpić jedynie w innym postępowaniu, wszczętym na odrębny wniosek. Organ odwoławczy wskazał także, iż zaniechanie prowadzenia działalnosci rolniczej stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta płatnosci ONW. Wyjaśnił, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy dotyczące przedawnienia płatności uznanej za nienależną, gdyż wypłata niniejszych płatnosci nastąpiła w dniu ... lutego 2005 r. a decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu ... czerwca 2010 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej nie tylko jej interes prawny, ale też ekonomiczny oraz zasady współżycia społecznego. Zdaniem skarżącego ponosi on negatywne skutki bezprawnie zerwanej umowy dzierżawy. Skarżący powołał się też na §9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja dotyczy obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W ocenie Sądu zastosowanie w sprawie ma rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U.Nr 40, poz.329 ze zm.). Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.). Rozporządzenie reguluje więc wspieranie rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Skarżącemu przyznane zostały płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania odpowiednio, za 2004 r. do pow. ... ha, za 2005 r. do pow. ... ha, za 2006 r. do pow. ... ha, za 2007 r. do pow. ... ha. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, zmniejszenie powierzchni użytków rolnych nastąpiło na skutek wypowiedzenia umowy dzierżawy przez właściciela gruntów. Sąd nie kwestionuje ustalenia organu, że rozwiązanie umowy nastąpiło bez winy wydzierżawiającego. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatności ONW udzielało się producentowi rolnemu który zobowiązał się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999), tzn. zobowiązał się między innymi do podjęcia i prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Składając wnioski o przyznanie płatności ONW wnioskodawca podpisał oświadczenia, w których zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności. W §9 ust.1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia wskazane zostało, że jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Stosownie do §9 ust. 5 tego rozporządzenia płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o której mowa w ust. 1 nastąpiło na rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. Okoliczności takie w sprawie wprawdzie wystąpiły, gdyż zdaniem Sądu wypowiedzenie kontraktu przez drugą stronę można zaliczyć do tzw. siły wyższej (niezdefiniowanej w sposób wyczerpujący), jednak nie są one – w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy - przesłanką zwalniającą z obowiązku zwrotu płatności przez skarżącego. Konsekwentnie bowiem, na mocy art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), każdy przypadek siły wyższej musi zostać zgłoszony właściwej władzy w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent jest w stanie dokonać tej czynności. Należy podkreślić, że skarżący, jak słusznie ustalił organ, informację o wypowiedzeniu umowy w grudniu 2006 r. przekazał dopiero na wezwanie organu w grudniu 2007 r., czyli ponad rok po dacie wypowiedzenia. Co do podniesionego w toku postępowania zarzutu przedawnienia, Sąd stwierdził, że zarzut jest niezasadny. Organ orzekający prawidłowo wskazał, że zasady dochodzenia kwot nienależnie pobranych wypłaconych ze środków Unii Europejskiej są uregulowane przepisami rozporządzenia Komisji (WE)nr 2419/2001 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. W art. 49 ust. 5 rozporządzenie to stanowi, że obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat, jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany powyżej jest ograniczony do czterech lat. W niniejszej sprawie pierwsza wypłata płatności nastąpiła w dniu ... lutego 2005 r., natomiast decyzja pierwszej instancji z ... czerwca 2010 r. dotycząca zwrotu płatności doręczona została ... czerwca 2010 r. Prawidłowo również organ orzekający ustalił, że skarżący był świadomy obowiązków ciążących na nim w związku z otrzymaniem płatności ONW i dlatego nie można uznać, że działał on w dobrej wierze. Dlatego w stosunku do pobranych przez niego i przypadających do zwrotu płatności ONW ma zastosowanie 10 letni okres przedawnienia liczony od daty wypłaty, który to okres jeszcze nie upłynął. Z wyżej omówionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.