V SA/Wa 100/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 100/14, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. L. Z. wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z dnia 29 stycznia 2014 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny wydał postanowienie z dnia 24 lipca 2014 r. o sygn. akt II GZ 384/14, którym zażalenie oddalił. Zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2014 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Pismem z dnia 1 września 2014 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od wpisu sądowego, a następnie uzupełnił wniosek na formularzu PPF z dnia 8 grudnia 2014 r., wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia 8 grudnia 2014 r. wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem, posiada dom o pow. 32 m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Skarżący wykreślił rubrykę nr 10 wniosku – "Dochody". W uzasadnieniu oświadczył natomiast, iż jego rodzina utrzymuje się z hodowli 3 krów, zaś dochód z tego tytułu wynosi około 600 zł miesięcznie. Dodatkowo podniósł, iż jest osobą chorą i nie posiada środków na leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie zauważyć należy, iż L. Z. wystąpił ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd stwierdza zatem, iż wnioski skarżącego złożone na urzędowych formularzach PPF z dnia 29 stycznia 2014 r. oraz z dnia 8 grudnia 2014 r. są tożsame przedmiotowo, a nadto złożone zostały na tym samym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji wskazać trzeba, iż złożenie ponownego wniosku, tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpoznanym, stanowi podstawę do zastosowania art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") (por. postanowienie NSA z 20.11.2008 r. sygn. akt I FZ 431/08; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie ukształtowany jest także pogląd, iż sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej, jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z 15.04.2008 r. sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z 12.06.2007 r. sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z 7.11.2007 r. sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z 21.05.2009 r. sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z 15.04.2009 r. sygn. akt I OZ 330/09). Przyjmuje się również, iż "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek, za wadliwą. Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności dokonać należy porównania sytuacji materialnej skarżącego, przedstawionej w obu wnioskach. W pierwszym wniosku skarżący oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem, posiada dom o pow. 32 m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Nadto, w sprzeciwie z dnia 8 kwietnia 2014 r. wskazał, iż utrzymuje się z hodowli 4 krów, która miesięcznie daje dochód w wysokości 600 zł. Sąd stwierdza zatem, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę w toku pierwszego postępowania z wniosku o prawo pomocy, dotyczące jego sytuacji materialnej, są tożsame z oświadczeniami złożonymi w kolejnym wniosku z dnia 8 grudnia 2014 r. Wobec tego przyjąć należy, iż wykazywana sytuacja majątkowa strony nie uległa pogorszeniu. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż podstawą odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, dokonanej w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2014 r., było niewykazanie przez wnioskodawcę stanu jego majątkowego posiadania, w sposób pozwalający na pełną ocenę jego sytuacji majątkowej, w świetle przesłanek określonych w przepisach regulujących tą nadzwyczajną instytucję. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenie wnioskodawcy, podniósł w uzasadnieniu do postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. o sygn. akt II GZ 384/14, iż Sad I instancji miał rację, że złożone przez wnioskodawcę oświadczenia nie dają podstaw do uznania, że skarżący uzasadnił ponad wszelką wątpliwość, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Dodatkowo wskazał, iż nie można ustalić jakie i w jakiej wysokości skarżący osiąga dochody oraz na jaki cel ponosi wydatki. Te zaś wątpliwości powodują, iż nie można dokonać pełnej oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Podnieść zatem należy, iż wnioskodawca winien być świadomy tego, w jaki sposób należycie przedstawić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, skoro mechanizmy obowiązujące przy rozpoznawaniu prawa pomocy zostały mu wyjaśnione w toku pierwszego postępowania. Niestety, występując z kolejnym wnioskiem skarżący ponownie składa oświadczenia tej samej treści, nie wyjaśniając jednocześnie wątpliwości wskazanych w poprzednim postępowaniu, zarówno w postanowieniu Sądu I instancji, jak również w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dodatkowo wskazać należy, iż w toku pierwszego postępowania skarżący został dwukrotnie wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia w trybie art. 255 p.p.s.a. (zarządzeniami z dnia 13 lutego 2014 r. i z dnia 15 maja 2014 r.), a mimo tego występując z kolejnym wnioskiem nie przedstawia w sposób wyczerpujący swojej sytuacji majątkowej, jak również okoliczności potwierdzających jej zmianę. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2014 r. Z tych względów, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 254 § 1 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji postanowienia.