V SA/Wa 1001/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędziowie WSA - Irena Kudiura (spr.), - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Anna Kołakowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2004 r. nr [...]. II. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. O. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] grudnia 1997 r. J. O. wystąpił z wnioskiem do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanta z tytułu pomocy w okresie od [...] 1944 r. do [...] 1945 r. żołnierzom [...] oraz z tytułu służby w [...] w latach [...]. Decyzją z dnia [...] października 2000 r. nr [...] Kierownik Urzędu odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich, a decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] wydaną w związku z jego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy - Kierownik Urzędu utrzymał swoją decyzję w mocy. W dniu [...] sierpnia 2004 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynęło pismo Stowarzyszenia K., w którym zawarty został wniosek o "rozpatrzenie sprawy honorowego członka stowarzyszenia J. O.". W piśmie podano, że J. O. przeszedł szkolenie w oddziale [...] a następnie odbył [...] kwalifikując się do przyznania mu uprawnień kombatanta. Do wspomnianego pisma załączone zostały kserokopie Legitymacji [...] nr [...] oraz legitymację [...]. Decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 kpa i art. 22 ust. 1 w zw. z art.1 ust.2 pkt 3 i art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...].06.2001r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].10.2000r. J. O. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie jego sprawy podnosząc, że walczył w [...] i w wojsku. Podał, że przebywał w więzieniu, otrzymał również [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu podniósł, że J. O. zwrócił się za pośrednictwem Stowarzyszenia K. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten został stosownie do treści art. 235 § 1 kpa zakwalifikowany przez kierownika Urzędu jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji własnej (t.j. z [...].06.2001 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...].10. 2000r.) w trybie art. 154 § 1 kpa. Kierownik wskazał, że brak jest podstaw do zmiany jego decyzji z dnia [...]. 10. 2004 r. ponieważ strona nie wykazała, ażeby za zmianą decyzji z [...].06.2001r. i wcześniejszej decyzji z [...].10. 2000r. przemawiał interes społeczny lub jej ważny interes. Wprawdzie bowiem słuszny interes strony przemawiałby za zmianą wspomnianych decyzji ale takie rozstrzygnięcie nie leżałoby w interesie społecznym. Organy administracji zgodnie z art. 6 kpa wyrażającego zasadę praworządności działają na podstawie przepisów prawa. Tak więc powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach ustawy o kombatantach..., lub gdy działalność kombatancka nie jest należycie udokumentowana. J. O. podnosił, że w okresie okupacji (od [...] 1940 r. do [...]1943r.) przebywał w miejscu zamieszkania. Jego ojciec pozwalał członkom [...] przebywać na terenie swoich zabudowań. W ramach pomocy zainteresowany nosił im żywność do kryjówki a w późniejszym okresie dołączył do ich [...]. W ramach służby w oddziałach [...] brał udział w akcjach odbijania aresztowanych nauczycieli i pomagał ludziom nękanym przez hitlerowców. W wyniku akcji zbrojnych zdobywał broń i amunicję. W [...] 1943 r. zainteresowany został wywieziony do pracy przymusowej. Po powrocie ponownie przystąpił do [...]. Wnioskodawca na okoliczność wspomnianych zdarzeń nie przedstawił żadnych dowodów np. w postaci zeznań świadków, zaś w relacji własnej nie podał żadnych szczegółów dotyczących przynależności do [...]. Niezależnie od tego w latach 1940 - 1943 wnioskodawca miał 12-15 lat , zaś dla [...] obowiązywała instrukcja [...]., z [...] grudnia 1939 r., która niezależnie od zawartych w niej wymogów dotyczących przynależności do tych organizacji przewidywała, że członkiem jej może być osoba poczynając od lat 17-tu. W 1943 r. wnioskodawca przebywał na robotach przymusowych w związku z czym nie mógł pełnić służby w organizacji podziemnej. W ocenie Kierownika Urzędu zgromadzony materiał nie daje podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca był członkiem [...] lecz jedynie z nią współpracował. Tymczasem współpraca z organizacją podziemną zgodnie z Ustawą o kombatantach..., i orzecznictwem NSA, nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Jeśli chodzi o podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące podlegania represjom, które pozwalałyby na przyznanie uprawnień w związku z wyczerpaniem dyspozycji art.4 ust. 1 pkt 4 Ustawy o kombatantach, sprowadzały się one zgodnie z jego twierdzeniami do kilkakrotnego przesłuchiwania przez U. w M., w związku z czym otrzymał [...], nie przedstawił on zaś żadnych bliższych danych dotyczących pobytu w więzieniu w D. i w S. Organ wskazał poza tym, że okoliczności tych J. O. nie podnosił we wcześniejszym postępowaniu. Od decyzji J. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł, że w czasie jego działalności w [...] zarówno on jak i jego koledzy, nie wiedzieli o istnieniu instrukcji [...]. Ponownie podkreślił, że przebywał w obozie karnym w M., zaś po wojnie był przesłuchiwany przez U., przebywał również w areszcie w M. i w S. Na okoliczności te mógłby zostać przesłuchany . W konsekwencji wnosił o "ponowne rozpatrzenie sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji podstawą rozpatrzenia sprawy przez organ administracyjny w trybie art. 154 § 1 kpa, było pismo z [...] lipca 2004 r., które zostało potraktowane jako pismo wniesione przez skarżącego za pośrednictwem Stowarzyszenia K. Stanowiska organu nie można uznać za prawidłowe. Jak wynika z treści art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony, a zasada ta obowiązuje również w przypadku prowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym jakim w tym wypadku, jest postępowanie zmierzające do zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa t.j. w trybie art. 154 § 1 kpa. Inicjatywę wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw z reguły normuje prawo materialne. W tym wypadku decyduje o tym co do zasady treść art. 22 ust.1 ustawy z 24 stycznia 1991 r o kombatantach....Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której organ może wszcząć postępowanie z urzędu jeśli wystąpi szczególnie słuszny interes strony - art.61 § 2 kpa. Sytuacja ta (to znaczy wszczęcie postępowania z urzędu) jednak w sprawie nie występuje. Ze stanowiska organu jednoznacznie bowiem wynika, że postępowanie wszczęto na wniosek strony. W tych okolicznościach doszło zdaniem Sądu do naruszenia wspomnianego wyżej przepisu kpa. Wynika to z tego, że pisma z [...] lipca 2004r., nie można potraktować jako wniosku strony złożonego za pośrednictwem Stowarzyszenia K. Treść tego pisma wskazuje, że zwrócenie się przez Stowarzyszenie do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o rozpatrzenie sprawy zostało dokonane właśnie przez to Stowarzyszenie - jakkolwiek działające na rzecz skarżącego. Fakt ten powoduje, że pismo to powinno zostać wobec tego ocenione przez organ jako pismo, w którym Stowarzyszenie jako organizacja społeczna zgłosiło żądanie, o jakim jest mowa w art. 31 § 1 pkt 1 kpa, pod warunkiem spełnienia określonych w nim przesłanek. Niezależnie od tego, skoro jak powiedziano wyżej, postępowanie prowadzone w trybie art. 154 § 1 w przypadku sprawy dotyczącej przyznania uprawnień kombatanta, może być prowadzone na wniosek strony, wszczęcie takiego postępowania na wniosek organizacji społecznej może mieć miejsce jedynie pod warunkiem uznania, że przemawia za tym szczególnie słuszny interes strony - art. 61 § 2 kpa (tak autorzy komentarza do Kodeksu postępowania administracyjnego - Barbara Adamiak Jerzy Borkowski - wydanie z 2004 r. str. 259), co organ musi ocenić. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie przesłanka ta może występować, bez wątpienia bowiem uzyskanie uprawnień kombatanta, jeśli strona wykazałaby okoliczności przemawiające za ich przyznaniem, może być uznane za jej szczególnie ważny interes. Niezależnie od tego ażeby postępowanie mogło się toczyć, organ administracji ma obowiązek uzyskać stanowisko strony w tej kwestii, czyli uzyskać jej zgodę. Dopiero wyrażenie zgody przez zainteresowanego jest podstawą do wydania stosownego postanowienia w trybie art.31 § 2 kpa. Brak spełnienia wskazanych wyżej warunków, od których zależy prowadzenie postępowania powoduje, że decyzja jako naruszająca prawo - w tym wypadku istotne przepisy postępowania - podlega uchyleniu. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę na to, że pismo z dnia [...] lipca 2004 r. potraktowane przez organ jako wniosek wszczynający postępowanie w trybie nadzwyczajnym( w zestawieniu z późniejszym stanowiskiem strony), nie zawiera żadnych treści, które pozwalały by na jego poprawną ocenę. Powoduje to konieczność zwrócenia się przez organ o jego uzupełnienie, z tym, że już do samej strony (przy okazji uzyskania zgody na prowadzenie postępowania), którą należy zobowiązać do jednoznacznego wskazania, czy podstawą prowadzenia postępowania mają być również okoliczności dotyczące poddawania go represjom w okresie powojennym. Uzyskanie tych danych i stanowiska strony dopiero wówczas pozwoli na ustalenie trybu, w jakim sprawa ma być prowadzona. Zwrócić należy bowiem uwagę na to, że dane dotyczące represji są to nowe, istotne okoliczności faktyczne istniejące w dacie wydania decyzji ostatecznej nieznane organowi, co wskazywałoby raczej na konieczność prowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w oparciu o treść art.145 § 1pkt 5 kpa. Przyjęcie prawidłowego trybu postępowania w sprawie, przy zachowaniu wszystkich wymogów formalnych związanych z inicjatywą Stowarzyszenia dotyczącą wszczęcia postępowania, powinno przyczynić się do właściwego rozpoznania sprawy. Oczywiście w dalszej kolejności niezbędne będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego - jakkolwiek Sąd zdaje sobie sprawę z trudności z tym związanymi - które polegać powinno m.in. na ustaleniu okoliczności wskazywanych przez stronę represji poprzez poszukiwanie stosownych dokumentów dotyczących aresztowań, czy pobytu w obozie karnym. Należy także zapoznać się z dokumentacją, która była podstawą przyznania skarżącemu [...], przesłuchać w charakterze świadków osoby wskazywane przez zainteresowanego w piśmie z [...].11.2000r.(k.15 akt admin.), po uprzednim wezwaniu go do podania czy osoby te żyją i ich miejsc zamieszkania. |Wyrok z dnia 26lipca 2005 r. | |Sygn. Akt. VSA/Wa 1001/05 jest prawomocny | |od dnia 23 września 2005 r. | | | |podpis sędziego | Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że doszło do naruszenia istotnych przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30. 08.2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu z [...] .10.2004r.. O kosztach WSA orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.