V SA/Wa 1019/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz N. Sp. z o.o. w W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 24.07.2002 r. N. Sp. z o.o. złożyła do Dyrektora Izby Celnej [...] w W. wniosek o uchylenie na podstawie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...].07.2002 r., którą organ celny pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie strony od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].04.2002 r. uznającej zgłoszenie celne [...]. z [...].05.1999 r. za nieprawidłowe. Decyzją z [...].10.2002 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej [...] w W. odmówił uchylenia w/w decyzji z [...].07.2002 r. W dniu 17.01.2003 r. N. Spółka z o.o. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...].04.2002 r. na podstawie art. 248 § l w związku z art. 247 § l pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Decyzją z [...].02.2003 r. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].04.2002 r. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż zgodnie z art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego. W myśl art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego dług celny to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie) odnoszące się do towarów. W myśl zaś art. 65 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa określenie kwoty wynikającej z długu celnego. W niniejszej sprawie przyjąć więc- zdaniem Dyrektora Izby Celnej - należy, że dług celny, o którym mowa art. 265² powstał w dniu [...].05.1999 r. Decyzją z [...].04.2003 r. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. utrzymał w mocy decyzję z [...].02.2003 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].04.2002 r. Od powyższego rozstrzygnięcia N. Sp. z o.o. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z [...].02.2003 r. z powodu ich niezgodności z prawem oraz zasądzenia na rzecz Skarżącego kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa celnego oraz przepisów Ordynacji podatkowej, szczególności regulacji zawartych w rozdziale IX Kodeksu celnego oraz przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, w tym w szczególności art. 265² pkt. 1 Kodeksu celnego w związku z przepisami prawa materialnego tj. art. 65 w związku z art. 3 Kodeksu celnego. Zdaniem skarżącej trzyletni termin, o którym mowa w art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego należy liczyć od daty wydania decyzji Dyrektora Urzędu Celnego, czyli odpowiednio od [...].04.2002 r., kiedy to, działając na podstawie art. 65 § 4 Kodeksu celnego organ określił dług celny Spółki. W związku z tym, zdaniem skarżącej, decyzja może zostać uznana za nieważną w okresie trzech lat od [...] kwietnia 2002 r., czyli w okresie do kwietnia 2005 r. Zarzuty skargi skarżąca rozszerzyła w złożonych pismach procesowych. Wskazała m.in., iż gdyby przyjąć sposób rozumowania Dyrektora Izby Celnej, co do sposobu interpretacji art. 265² Kodeksu celnego to przepis ten w ogóle nie mógłby mieć zastosowania, gdyż dług celny nie powstał. Kwota cła wliczona zarówno w zgłoszeniu celnym jak i decyzji uznającej to zgłoszenie za nieprawidłowe wynosi "0". Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 długiem celnym jest powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych. Jeżeli należności celne wynoszą "0" to nie można twierdzić, że powstało jakiekolwiek zobowiązanie do ich uiszczenia, a więc że powstał dług celny. Ponadto wskazała, iż postępowanie odwoławcze prowadzone było z naruszeniem art.262¹ § 2 Kodeksu celnego, gdyż brała w nim udział osoba, która podpisała decyzję, od której było składane odwołanie, czego dowodem są pisma kierowane do skarżącej w toku postępowania odwoławczego z 1.04.2003 r. podpisane przez tę samą osobę. Zgodnie natomiast z art. 262¹ § 2 Kodeksu celnego osoba taka podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.] wyrokiem z 24 lutego 2004 r., sygn. akt V SA 1941/03 oddalił skargę. Oceniając wniesiony środek zaskarżenia Sąd wskazał, że decyzję organu I instancji podpisał młodszy rewident celny D.P., który w postępowaniu odwoławczym – zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej - wyznaczył termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że na etapie postępowania odwoławczego D.P. podpisał jedynie ww. dokument. Nie przeprowadzał w sprawie innych czynności, jak też nie wydawał merytorycznego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, w sprawie wprawdzie naruszono przepis art. 262¹ § 2 Kodeksu celnego, jednak to uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Sąd wskazał także, że w myśl art. 65 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa określenie kwoty wynikającej z długu celnego. W tej sprawie dług celny, o którym mowa w art. 265² Kodeksu celnego, powstał [...] maja 1999 r. Skoro przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął 18 lutego 2003 r., to – w myśl art. 265 ² pkt 1 Kodeksu Celnego – nie było możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z uwagi na upływ terminu, o którym była mowa w powołanym przepisie. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca spółka zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2004 r. i wniosła o uchylenie jego w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: -art. 145 § 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi od decyzji, która naruszała przepisy art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego w związku art. 65, art. 3 § 1 pkt 2 i art. 209 § 2 Kodeksu celnego, oraz -art. 145 § 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi przy istnieniu wad postępowania administracyjnego uzasadniających wznowienie postępowania wobec naruszenia art. 262¹ § 2 Kodeksu celnego w związku art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3.02.2005 r., sygn. akt GSK 1067/04 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny rozważając w pierwszej kolejności zarzuty natury procesowej podzielił zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Zauważył, iż w skardze kasacyjnej słusznie wskazano na brak uzasadnionych podstaw do oddalenia skargi wobec sanowania przez Sąd naruszenia art. 262¹ § 2 Kodeksu celnego przez organ celny. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, pracownik lub funkcjonariusz celny, który brał udział w wydaniu decyzji, której dotyczył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlegał wyłączeniu od udziału w ponownym rozpatrzeniu sprawy i wydaniu decyzji. W niniejszej sprawie ustalono w sposób bezsporny, że funkcjonariusz celny D.P. podpisał z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej [...] w W. decyzję z [...] lutego 2003 r., od której stronie przysługiwało prawo do zwrócenia się do tegoż organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 262¹ § 2 Kodeksu celnego funkcjonariusz celny, który podpisał decyzję, od której służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, był więc wyłączony z mocy prawa od udziału w takim postępowaniu i wydania decyzji. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego odmienny pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku nie jest prawnie uzasadniony. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi NSA uznał za uzasadniony. Nie podzielił natomiast zarzutu skargi w zakresie, w jakim odnosi się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1067/04 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej N.. W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. Nr 153, poz. 1269] sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że w toku prowadzonego przez organ celny postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 262¹ § 2 Kodeksu celnego pracownik lub funkcjonariusz celny, który brał udział w wydaniu decyzji, której dotyczy odwołanie (przed zmianą przepisu: wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym i wydaniu decyzji w tym postępowaniu. Naruszenie tej normy stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), a w konsekwencji także podstawę do obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż decyzja z [...].02.2003 r., którą Dyrektor Izby Celnej [...] w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...].04.2002 r., i od której przysługiwał wniosek do tegoż organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, została podpisana przez funkcjonariusza celnego D.P. działającego z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej [...] w W.. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy (akta wspólne, pismo z [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] od [...] do [...] od [...] do [...], k. 44), ww. funkcjonariusz celny brał udział również w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji, tj. zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyznaczył stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, mimo iż z mocy prawa, stosownie do treści art. 262¹ § 2 Kodeksu celnego, był wyłączony od udziału w tym postępowaniu. Wobec konieczności uwzględnienia skargi na podstawie najdalej idącego zarzutu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiada się w sprawie zasadności pozostałych zarzutów zawartych w skardze. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 lit. b, art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.] uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o kosztach w oparciu o art. 200 tej ustawy.