V SA/Wa 1019/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz- Wóltańska, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi I. O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu 15 maja 2007 r. I.. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu W-1/01, który w części VIII pkt 3) zawiera zobowiązanie wnioskodawcy do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał w pierwszym roku płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. przyznał I.O. płatność ONW na rok 2007 w łącznej wysokości 1.865,18 zł. Kwota przyznanej płatności przelana została na dobro rachunku I. w dniu 30 czerwca 2008 r. Następnie w dniu 15 maja 2008 r. I. wystąpił o przyznanie ww. dofinansowania na kolejny rok. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał ww. wnioskodawcy płatność z tytułu ONW do powierzchni 11,67 ha w łącznej wysokości 1118,39 zł na rok 2008. Kwota przyznanej płatności przelana została na dobro rachunku I. w dniu 23 kwietnia 2009 r. Pismem z dnia 4 marca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., w związku z niewystąpieniem przez I. - w ramach ww. zobowiązania - o płatność na rok 2009, wezwał do złożenia wyjaśnień w sprawie dostrzeżonego zaniechania. Korespondencja zwierająca przedmiotowe wezwanie z uwagi na nieobecność adresata pod dotychczasowym adresem korespondencyjnym (ul. [...] S.) po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do nadawcy. Pismem z dnia 24 sierpnia 2011 r. Kierownik BP ARiMR w B. wystosował pismo informujące I. o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności z uwagi na nie dotrzymanie zobowiązania wieloletniego ONW. Pismo nadane na adres: "I., ul. [...] S.", zwrócone zostało do organu z adnotacją doręczyciela: "adresat wyprowadził się". Następnie po uzyskaniu informacji od Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o hospitalizacji I., ww. pismo informujące o możliwości dokonania zwrotu pobranych płatności, przesłane zostało na adres: "W.". Pismem z dnia 1 października 2011 r. I. przebywający w szpitalu dla nerwowo i psychicznie chorych, złożył wyjaśnienia w sprawie wskazując, że nie otrzymał żadnych pieniędzy z ARiMR, przebywa obecnie w szpitalu dla osób nerwowo i psychicznie chorych oraz że nie może nic sprzedać więc nie ma skąd uzyskać jakichkolwiek pieniędzy. Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. Prezes ARiMR zawiadomił I. ( na adres W.) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Prezes ARiMR ustalił I. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 2.983,57 zł. Decyzję doręczono na adres W. Następnie rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od ww. rozstrzygnięcia Prezes ARiMR rozpoznając sprawę jako organ II instancji, decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję doręczono na adres W. W skardze z dnia 30 marca 2012 roku na decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] I., wskazując jako adres do korespondencji W., zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie skargi. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, iż nie otrzymał żadnych dopłat, a nawet jeżeli otrzymał to należały mu się, bowiem ciężko pracował przy niesprzyjających warunkach gospodarowania. Odpowiadając na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując motywy przedstawiane w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazywano. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W takim przypadku sąd uwzględnia skargę, mimo że wydane orzeczenie pogorszy sytuację skarżącego. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, a to uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przechodząc do wyjaśnienia podjętego przez sąd rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej bądź finansowania przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Jak wynika natomiast z treści przepisu § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 40 poz. 329 ze zm.), mającego zastosowanie w zaskarżonej decyzji, w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, zwraca się całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechał prowadzenia działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW. W ocenie organu właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Organy administracyjne wskazywały bowiem, iż skarżący nie wypełnił ciążącego na nim zobowiązania do prowadzenia przez okres 5 lat działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał w pierwszym roku płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W ocenie Sądu nie można jednak uznać prezentowanego przez organ stanowiska za ocenę kompletną, a tym samym uzasadnioną. Przede wszystkim istotnym jest bowiem tutaj, iż organ całkowicie błędnie ocenił okoliczność pobytu i ciągłego przebywania skarżącego w Szpitalu dla Osób Nerwowo i Psychicznie Chorych w S. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy cała korespondencja skierowana przez organ do skarżącego, począwszy od wezwania do zajęcia stanowiska w sprawie zaniechania złożenia wniosku o dopłatę ONW na rok 2009, a skończywszy na zaskarżonej decyzji, przesyłana była na adres szpitala, gdzie do dnia dzisiejszego skarżący przebywa. Podkreślić należy, iż skarżący jeszcze przed wszczęciem postępowania skutkującego wydaniem zaskarżonej decyzji, poddany był już przedmiotowej hospitalizacji. Okoliczność ta ustalona została przez organ administracyjny prawidłowo, jednakże jej ocena określona została w sposób całkowicie błędny. Organ administracyjny ograniczył się tutaj wyłącznie do kwestii pozyskania aktualnego adresu skarżącego, podczas gdy okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny przesłanek wyłączających zastosowaną w sprawie sankcję administracyjną. W tym miejscu wskazać należy na treść art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. nr 64 poz. 427 w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie) – zwanej dalej: ustawą "w.r.o.w.", zgodnie z którym pomoc i pomoc techniczna wypłacona beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlega zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15). Jak wynika z treści przepisu art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 (Dz.U.UE.L.2006.368.15) przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Mając zatem na uwadze treść ww. przepisów prawa mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu okoliczność pobytu w szpitalu dla osób nerwowo i psychicznie chorych stanowi przypadek wyjątkowych okoliczności, które uniemożliwiają skarżącemu podejmowanie działań w sprawie. Wyjaśnić przy tym należy, iż fakt prowadzenie korespondencji przez skarżącego w świetle okoliczności długotrwałej hospitalizacji w placówce dla nerwowo i psychicznie chorych nie pozwala zdaniem Sądu na stwierdzenie możliwości dochowania przyjętego przez skarżącego zobowiązania. Tym samym do momentu ustania potrzeby leczenie skarżącego nie można mówić o rozpoczęciu biegu terminu 10 dni roboczych na złożenie oświadczenia o wystąpieniu siły wyższej uniemożliwiającej dochowanie przyjętych zobowiązań. Decyzję o ustaleniu nienależnie pobranych płatności uznać zatem należało za przedwczesną. Nadto wskazać także należy, że wprawdzie przepis art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy w.r.o.w. ogranicza sformułowaną w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę informowania stron, to jednak wobec wyrażonego w art. 21 ust. 2 pkt 1 tej ustawy obowiązku stania na straży praworządności, w sytuacji szczególnej, z jaką niewątpliwie mamy do czynienia w tej sprawie, organ prowadzący postępowanie winien pouczyć stronę o przysługujących jej prawach. Pouczenie to winno również dotyczyć praw wynikających z art. 28 ust. 4 ustawy w.r.o.w. oraz z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 i być dokonane w sposób zrozumiały dla strony, do której jest kierowane. Reasumując, Skarżący pomimo zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej nie wypełnił zaakceptowanego warunku przyznania pomocy, jednakże z uwagi na jego długotrwały i ciągły pobyt w ww. placówce leczniczej brak jest obecnie podstaw do kompletnej oceny przesłanek wyłączających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. W ponownie prowadzonym przez organ postępowaniu należy uwzględnić powyżej poczynione przez Sąd uwagi, pamiętając m.in. o tym, iż uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wobec naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.